Imperative

Gebiedende wijs

De gebiedende wijs gebruik je om instructies te geven zoals Loop, Kijk, Zoek.

(You use the imperative to give instructions such as Loop, Kijk, Zoek.)

Teacher explanation

1. What is the gebiedende wijs (imperative)?

You use the gebiedende wijs to give instructions, orders or friendly requests.
In English this is the same form as:
“Walk straight on.” “Turn left.” “Wait here.”
In Dutch it works very similarly.

Key idea: You talk to jij / jullie, but you do not say jij or jullie in the sentence.

Statement (met jij): Jij loopt rechtdoor.
Imperative: Loop rechtdoor.

2. Form: to one person (jij) and to more people (jullie)

For A1, the good news: for jij and jullie the form is almost always the same.

Person you talk to	Form	Example
jij (one person)	stam (stem of the verb)	Loop rechtdoor.
jullie (more people)	same form: stam	Loop rechtdoor, iedereen.

Stam = infinitive without -en (with normal spelling changes):

lopen → stam: loop → Loop rechtdoor.
kijken → stam: kijk → Kijk op de plattegrond.
nemen → stam: neem → Neem de eerste straat links.

Compare with English:

Dutch: Loop rechtdoor.
English: Walk straight ahead.

3. Step-by-step: from jij-sentence to imperative

Often you see a normal present tense sentence with jij. You can turn it into an instruction.

Start with a normal sentence.
- Jij loopt hier naar rechts.
Remove jij.
Use the stem of the verb at the start of the sentence.

Result:

Jij loopt hier naar rechts. → Loop hier naar rechts.
Jij neemt de eerste straat links. → Neem de eerste straat links.
Jij belt mij als je daar bent. → Bel mij als je daar bent.

Self-check: If you can say in English “Walk… / Take… / Call…”, you probably also need the Dutch stem: Loop / Neem / Bel.

4. General rules or warnings: infinitive

Sometimes you do not speak to a specific person, but give a general rule or public warning, like a sign in a park.

Use the infinitive (the dictionary form: lopen, roken, parkeren).

Use	Form	Example
General prohibition	niet + infinitief	Niet op het gras lopen!
General rule	infinitief	Fietsen plaatsen in de rekken.

Think of English signs like “Do not walk on the grass”, “No smoking”. Dutch uses the infinitive instead of “do not + verb”.

5. Word order: where do other words go?

The imperative is simple in word order. The verb comes first, then the rest of the information.

Verb first (stam or infinitive)
Then direction / place / object

Examples:

Loop rechtdoor tot het park.
Neem de tweede straat links.
Zoek het adres op in je telefoon.
Niet op het gras lopen.

If you add small polite words (see next section), they usually come after the verb:

Kijk even op de plattegrond.
Wacht maar hier.
Ga toch naar rechts.

6. Making your request polite: eens, maar, even, toch

Without extra words, an imperative can sound very direct. Dutch people often add a small word to make it friendlier.

Word	Feeling	Example
eens	try, a bit; softens the request	Kijk eens op de plattegrond.
even	“for a moment”; short, practical action	Wacht even hier alsjeblieft.
maar	“just”; relaxed, not a big deal	Kijk maar op je telefoon.
toch	“come on”; a bit more persuasive	Ga toch rechtsaf.

Position:

Normally: verb + eens / maar / even / toch + rest.

Examples:

Zoek eens het station op.
Neem maar de tram.
Loop even mee naar de ingang.
Luister toch goed naar de route.

Compare the feeling:

Wacht hier. (very direct)
Wacht hier even. (friendlier, more natural)

7. Negative imperatives: how to say “don’t …”

To say “Don’t do X”, you add niet.

For a direct “you” → niet + stam + rest
For general rules → niet + infinitief

Talking to someone directly:

Loop hier. → Loop niet hier.
Neem die straat. → Neem die straat niet.
Steek nu over. → Steek nu niet over.

General rule / sign:

Niet op het gras lopen!
Niet parkeren voor de ingang.

Common mistake to avoid:

~~Loop niet op het gras lopen.~~ → Loop niet op het gras. (to one person)
~~Niet lopen niet op het gras.~~ → Niet op het gras lopen. (general rule)

8. Quick comparison: statement vs imperative

Type	Dutch	English
Statement	Jij gaat naar rechts.	You go to the right.
Imperative	Ga naar rechts.	Go to the right.
Statement	Jij kijkt op de plattegrond.	You look at the map.
Imperative	Kijk op de plattegrond.	Look at the map.
Polite imperative	Kijk even op de plattegrond.	Just look at the map for a moment.

9. Self-check: can I already use the gebiedende wijs?

Go through these quick questions mentally:

Can I find the stem?
- Infinitive: lopen, kijken, nemen, wachten
- Stem: loop, kijk, neem, wacht
Can I make a basic imperative?
- Loop rechtdoor.
- Kijk op je telefoon.
- Wacht hier.
Can I make it polite with eens / maar / even / toch?
- Loop even mee.
- Kijk maar op Google Maps.
- Zoek het adres eens op.
- Luister toch goed.
Can I make a general prohibition?
- Niet op het gras lopen!
- Niet parkeren voor de garage.

If you can say and understand these examples, you have the tools you need for route instructions and simple requests in Dutch.

The stem of the verb is the basis for jij.
You can also use the stem when you are talking to more than one person.

Persoon (Person)	Gebiedende wijs (Imperative)	Voorbeeld (Example)
jij	stam (stem)	Zoek het adres op.
algemeen (general)	infinitief (infinitive)	Niet op het gras lopen!

Exceptions!

Use eens, maar, even, toch to make your request more polite.

Exercise 1: Multiple choice

Instruction: Choose the correct answer

1. ___ rechtdoor naar het station en steek dan de straat over.

2. ___ de tweede straat links en stop bij het park.

3. ___ het adres even op in je telefoon.

4. ___ op het gras lopen, het is een beschermd park.

Exercise 2: Rewrite the phrases

Instruction: Rewrite the sentences in the imperative (give an instruction or request). Where possible, use eens, maar, even or toch to make them friendlier.

Show/Hide translation Show/Hide hints

Hint Hint (maak) Jij maakt de deur open.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Maak de deur even open.
(Open the door for a moment.)
Hint Hint (kijk) Jij kijkt op de plattegrond.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Kijk maar op de plattegrond.
(Just look at the map.)
Hint Hint (wacht) Jullie wachten hier op de chauffeur.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Wacht hier even op de chauffeur.
(Wait here for a moment for the driver.)
Mensen mogen niet op het gras lopen.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Niet op het gras lopen!
(No walking on the grass!)
Hint Hint (zoek) Jij zoekt het adres op in Google Maps.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Zoek het adres even op in Google Maps.
(Look up the address for a moment in Google Maps.)
Hint Hint (luister) Jullie moeten goed naar de route luisteren.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Luister toch goed naar de route.
(Do listen carefully to the route.)

Exercise 3: Grammar in action

Instruction: Play the conversation: one person asks, the other gives clear route directions.

Show/Hide translation

Situation

Je collega is nieuw in de stad en vraagt naar jouw kantooradres.

Discuss

Waar begint de collega: bij het station, het park of het centrum? (Where does the colleague start: at the station, the park, or the city center?)
Welke stappen geef je: rechtdoor, linksaf of rechtsaf? (Which steps do you give: straight ahead, left, or right?)

Useful words and phrases

Loop rechtdoor tot het park. (Walk straight ahead to the park.)
Ga rechtsaf bij de halte. (Turn right at the stop.)
Niet stoppen op de weg. (Do not stop on the road.)

Use in conversation

Gebruik gebiedende wijs met stam: Loop, Kijk, Ga, Neem (Use the imperative with the stem: Walk, Look, Go, Take)
Gebruik infinitief voor algemeen advies/verbod: Niet lopen, Niet stoppen (Use the infinitive for general advice/prohibition: Not walking, Not stopping)