Imperative

1. What is the gebiedende wijs (imperative)?

• You use the gebiedende wijs to give instructions, orders or friendly requests.
• In English this is the same form as:
  “Walk straight on.” “Turn left.” “Wait here.”
• In Dutch it works very similarly.

Key idea: You talk to jij / jullie, but you do not say jij or jullie in the sentence.

• Statement (met jij): Jij loopt rechtdoor.
• Imperative: Loop rechtdoor.

2. Form: to one person (jij) and to more people (jullie)

For A1, the good news: for jij and jullie the form is almost always the same.

Stam = infinitive without -en (with normal spelling changes):

• lopen → stam: loop → Loop rechtdoor.
• kijken → stam: kijk → Kijk op de plattegrond.
• nemen → stam: neem → Neem de eerste straat links.

Compare with English:

• Dutch: Loop rechtdoor.
• English: Walk straight ahead.

3. Step-by-step: from jij-sentence to imperative

Often you see a normal present tense sentence with jij. You can turn it into an instruction.

1. Start with a normal sentence.
   • Jij loopt hier naar rechts.
2. Remove jij.
3. Use the stem of the verb at the start of the sentence.

Result:

• Jij loopt hier naar rechts. → Loop hier naar rechts.
• Jij neemt de eerste straat links. → Neem de eerste straat links.
• Jij belt mij als je daar bent. → Bel mij als je daar bent.

Self-check: If you can say in English “Walk… / Take… / Call…”, you probably also need the Dutch stem: Loop / Neem / Bel.

4. General rules or warnings: infinitive

Sometimes you do not speak to a specific person, but give a general rule or public warning, like a sign in a park.

• Use the infinitive (the dictionary form: lopen, roken, parkeren).

Think of English signs like “Do not walk on the grass”, “No smoking”. Dutch uses the infinitive instead of “do not + verb”.

5. Word order: where do other words go?

The imperative is simple in word order. The verb comes first, then the rest of the information.

• Verb first (stam or infinitive)
• Then direction / place / object

Examples:

• Loop rechtdoor tot het park.
• Neem de tweede straat links.
• Zoek het adres op in je telefoon.
• Niet op het gras lopen.

If you add small polite words (see next section), they usually come after the verb:

• Kijk even op de plattegrond.
• Wacht maar hier.
• Ga toch naar rechts.

6. Making your request polite: eens, maar, even, toch

Without extra words, an imperative can sound very direct. Dutch people often add a small word to make it friendlier.

Position:

• Normally: verb + eens / maar / even / toch + rest.

Examples:

• Zoek eens het station op.
• Neem maar de tram.
• Loop even mee naar de ingang.
• Luister toch goed naar de route.

Compare the feeling:

• Wacht hier. (very direct)
• Wacht hier even. (friendlier, more natural)

7. Negative imperatives: how to say “don’t …”

To say “Don’t do X”, you add niet.

• For a direct “you” → niet + stam + rest
• For general rules → niet + infinitief

Talking to someone directly:

• Loop hier. → Loop niet hier.
• Neem die straat. → Neem die straat niet.
• Steek nu over. → Steek nu niet over.

General rule / sign:

• Niet op het gras lopen!
• Niet parkeren voor de ingang.

Common mistake to avoid:

• Loop niet op het gras lopen. → Loop niet op het gras. (to one person)
• Niet lopen niet op het gras. → Niet op het gras lopen. (general rule)

8. Quick comparison: statement vs imperative

9. Self-check: can I already use the gebiedende wijs?

Go through these quick questions mentally:

1. Can I find the stem?
   • Infinitive: lopen, kijken, nemen, wachten
   • Stem: loop, kijk, neem, wacht
2. Can I make a basic imperative?
   • Loop rechtdoor.
   • Kijk op je telefoon.
   • Wacht hier.
3. Can I make it polite with eens / maar / even / toch?
   • Loop even mee.
   • Kijk maar op Google Maps.
   • Zoek het adres eens op.
   • Luister toch goed.
4. Can I make a general prohibition?
   • Niet op het gras lopen!
   • Niet parkeren voor de garage.

If you can say and understand these examples, you have the tools you need for route instructions and simple requests in Dutch.