W tej lekcji nauczysz się używać gebiedende wijs, czyli trybu rozkazującego w języku niderlandzkim, z przykładami słów: 'Loop' (idź), 'Kijk' (spójrz), 'Zoek' (poszukaj) oraz sposobami uprzejmego wyrażania poleceń.
  1. Stam czasownika jest podstawą dla jij.
  2. rdzeń możesz również używać, gdy mówisz do kilku osób.
Persoon (Osoba)Gebiedende wijs (Tryb rozkazujący)Voorbeeld (przykład)
jij  (ty)stamZoek het adres op. (Znajdź adres.)
u (formeel) (pan/pani (formalnie))stam + t + onderwerpZoekt u het adres, alstublieft. (Proszę szukać adresu.)
algemeen (bezokolicznik)infinitiefNiet op het gras lopen!  (Nie deptać trawnika!)

Wyjątki!

  1. Użyj eens, maar, even, toch, aby uczynić swoją prośbę bardziej uprzejmą.

Ćwiczenie 1: Gebiedende wijs

Instrukcja: Wstaw poprawne słowo.

Pokaż tłumaczenie Pokaż odpowiedzi

Kijkt, wandelen, Loop, Ga, Luistert, Stop, Zoek, Neem

1. Gaan:
... rechtdoor tot aan het station.
(Idź prosto aż do stacji.)
2. Zoeken:
... snel een ziekenhuis in de buurt.
(Znajdź szybko szpital w pobliżu.)
3. Wandelen:
Niet in de foute richting ....
(Nie idź w złym kierunku.)
4. Stoppen:
... bij de halte naast het park.
(Zatrzymaj się na przystanku obok parku.)
5. Luisteren:
... u even goed naar mijn instructies.
(Proszę uważnie słuchać moich instrukcji.)
6. Kijken:
... u even op de kaart.
(Proszę spojrzeć na mapę.)
7. Nemen:
... linksaf bij de volgende straat.
(Skręć w lewo na następną ulicę.)
8. Lopen:
... naar het centrum voor meer winkels.
(Idź do centrum na więcej sklepów.)

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne rozwiązanie

1. ______ rechtdoor tot het verkeerslicht.

(______ prosto aż do świateł.)

2. ______ eens aan de overkant bij het station.

(______ na drugą stronę przy dworcu.)

3. ______ de eerste straat links en ga dan rechtdoor.

(______ w pierwszą ulicę w lewo, a potem idź prosto.)

4. ______ even het gemeentehuis op aan het plein.

(______ ratusz na placu.)

5. ______ rechtsaf bij het stoplicht, toch?

(______ w prawo na światłach, prawda?)

6. ______ even bij het bushokje, alsjeblieft.

(______ przy przystanku, proszę.)

Gebiedende wijs – tryb rozkazujący w języku niderlandzkim

Ta lekcja wprowadza Cię w użycie gebiedende wijs, czyli trybu rozkazującego, który służy do dawania instrukcji, poleceń lub próśb w języku niderlandzkim. Na poziomie A1 poznasz podstawy tworzenia i używania tego trybu oraz przykładowe zwroty, które pomogą Ci w codziennych sytuacjach.

Jak tworzymy gebiedende wijs?

Tryb rozkazujący opiera się głównie na stam — podstawowej formie czasownika (rdzeniu bez końcówek). Oto trzy główne formy:

  • jij (forma nieformalna): używamy samej stam, np. Zoek (szukaj).
  • u (forma formalna): stam + t + zaimek, np. Zoekt u (proszę szukać).
  • ogólnie (np. znaki ostrzegawcze): używamy całej formy bezokolicznika, np. Niet op het gras lopen! (Nie chodzić po trawie!).

Przydatne słowa wzmacniające prośby

By brzmieć bardziej uprzejmie i przyjaźnie, używaj słów takich jak eens, maar, even i toch w swoich poleceniach, np. Kijk eens (spójrz proszę), Zoek even (poszukaj chwilę).

Przykładowe polecenia

  • Loop rechtdoor tot het verkeerslicht.
  • Kijk eens aan de overkant bij het station.
  • Neem de eerste straat links en ga dan rechtdoor.
  • Zoek even het gemeentehuis op aan het plein.
  • Sla rechtsaf bij het stoplicht, toch?
  • Wacht even bij het bushokje, alsjeblieft.

Różnice między polskim a niderlandzkim trybem rozkazującym

W języku polskim tryb rozkazujący tworzy się najczęściej przez odmianę czasownika z charakterystycznymi końcówkami, natomiast w niderlandzkim podstawą jest stam lub bezokolicznik. Poza tym, w niderlandzkim forma u (forma grzecznościowa) wymaga dodania końcówki -t oraz zaimka, co w polskim nie ma odpowiednika (w polskim zachowujemy jedynie różny ton lub sformułowania grzecznościowe).

Przydatne zwroty do uprzejmych poleceń to np.:

  • eens – „raz”, „chwilę” (np. Kijk eens – „spójrz chwilę”)
  • maar – „tylko”, „no dobrze” (np. Wacht maar – „poczekaj tylko”)
  • even – „chwilę” (np. Zoek even – „poszukaj chwilę”)
  • toch – „czyż nie?”, „prawda?” (np. Sla rechtsaf, toch? – „Skręć w prawo, prawda?”)

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Biznes i języki

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Ostatnia aktualizacja:

czwartek, 17/07/2025 18:41