Coordinating and subordinating conjunctions

Nevenschikkende en onderschikkende voegwoorden

oegwoorden verbinden zinnen of woorden, zoals en, maar, als, dat, om en meer.

(Conjunctions connect sentences or words, like en, maar, als, dat, om and more.)

Teacher explanation

What you are really choosing: coordinating vs subordinating

In Dutch, conjunctions do two different things to your word order.

Coordinating conjunctions (nevenschikkend) connect two main clauses. Word order stays “normal”.
Subordinating conjunctions (onderschikkend) introduce a subordinate clause (a “mini-sentence”). The verb goes to the end of that clause.

Type	Typical words	Word order cue
Coordinating	en, maar, of, want	Verb stays in position 2 in each clause
Subordinating	als, dat, of, omdat	Verb goes to the end of the subordinate clause
+ te + infinitive	om, zonder	om/zonder + te + infinitive (no finite verb in that part)

Coordinating conjunctions: 2 clauses, 2 “normal” sentences

Think: you could put a full stop instead of the conjunction.
Each clause keeps the main-clause rule: finite verb in position 2.

Correct

Ik ga met pensioen en ik geniet van mijn vrije tijd.
Ik mag met pensioen, maar ik wil dit nog niet.
Ik ga met pensioen, want ik heb lang gewerkt.

Common mistake (trying to use subordinate order after want)

~~Ik ga met pensioen, want ik lang gewerkt heb.~~
Ik ga met pensioen, want ik heb lang gewerkt.

Subordinating conjunctions: the verb moves to the end

After als / omdat / dat / of, you build a subordinate clause.

In that subordinate clause, the finite verb goes to the end.
Everything else (subject, time, objects) stays before that verb.

Conjunction	Meaning	Example (subordinate clause highlighted)
als	if / when	Wat ga je doen als je met pensioen bent?
omdat	because	Ik ga met pensioen omdat ik oud ben.
dat	that	Ik hoop dat ik gauw met pensioen mag.
of	whether / if	Ik vraag hem of hij vrijwilligerswerk doet.

Common mistake (verb too early)

~~Ik ga met pensioen omdat ik ben moe.~~
Ik ga met pensioen omdat ik moe ben.

If the sentence starts with the subordinate clause: inversion in the main clause

When the subordinate clause comes first, the main clause still needs the verb in position 2.

So the main clause often becomes: verb + subject.

Correct pattern

Als ik met pensioen ben, ga ik meer reizen.
Omdat ik nog een project heb, werk ik nog even door.

Common mistake

~~Als ik met pensioen ben, ik ga meer reizen.~~
Als ik met pensioen ben, ga ik meer reizen.

Two meanings of “of”: or (choice) vs whether (question)

of as or (choice) is usually coordinating: verb stays normal.
of as whether introduces a subordinate clause: verb goes to the end.

Meaning	Example	What to watch
or (choice)	Wil je naar het strand of naar het zwembad?	Normal word order
whether	Ik vraag of je morgen tijd hebt.	Verb at the end of that clause

“Om” and “zonder”: purpose and “without doing” (te + infinitive)

With om and zonder, you often do not make a full clause.

om + te + infinitive = in order to…
zonder + te + infinitive = without (doing)…

Correct

Ik ga met pensioen om te rusten.
Je kunt niet met pensioen zonder een plan te maken.

Common mistakes

~~Ik ga met pensioen om rusten te.~~ → Ik ga met pensioen om te rusten.
~~Ik ga met pensioen om ik te rusten.~~ → No subject between om and te.

Self-check: choose the right “engine” for word order

Which conjunction is it?
- en/maar/of/want → verb in position 2
- als/dat/of/omdat → verb at the end (in that clause)
- om/zonder → om/zonder + te + infinitive
Underline the finite verb (ben/heb/ga/wil/mag/doet…). That is the one that moves.
When the subordinate clause comes first: check the main clause starts with the verb (ga ik, werk ik).

Mini model sentences (use these as templates)

Ik …, want ik heb …
Ik …, omdat ik … ben/heb
Als ik … ben, ga ik …
Ik … om te …
Ik … zonder … te …

With coordinating conjunctions, the verb is in second position.
With subordinating conjunctions, the verb comes all the way at the end.

Categorie (Category)	Voegwoorden (Conjunctions)	Voorbeeldzin (Example sentence)
Nevenschikkende voegwoorden (Coordinating conjunctions)	en (and) maar (but) of (or) want (because)	Ik ga met pensioen en ik geniet van mijn vrije tijd. (I am retiring and* I enjoy my free time.) Ik mag met pensioen, maar* ik wil dit nog niet. (I am allowed to retire, but* I don’t want this yet.) Wil je straks naar het strand of zwembad? (Do you want to go to the beach or the swimming pool later?) Ik ga met pensioen want* ik heb lang gewerkt. (I am retiring because* I have worked for a long time.*)
Onderschikkende voegwoorden (Subordinating conjunctions)	als (when / if) dat (that) of (whether / if) omdat (because)	Wat ga je doen als je met pensioen bent? (What are you going to do when* you are retired?) Ik hoop dat* ik gauw op pensioen mag. (I hope that* I can retire soon.) Ik vraag hem of hij vrijwilligerswerk doet. (I ask him whether he does volunteer work.) Ik ga men pensioen omdat* ik oud ben. (I am retiring because* I am old.*)
Voegwoorden (Conjunctions) + te + infinitief ( + to + infinitive)	om (in order to) zonder (without)	Piet gaat met pensioen om te rusten. (Piet is retiring in order to* rest.) Je kan niet met pensioen zonder* een risico te nemen. (You can’t retire without* taking a risk.*)

Exercise 1: Multiple choice

Instruction: Choose the correct answer

1. Je kunt met pensioen gaan, ___ je kunt ook nog een jaar blijven werken.

2. Ik ga vrijwilligerswerk doen ___ ik actief wil blijven.

3. Kunt u mij vertellen ___ ik recht heb op een uitkering na mijn pensioen?

4. Ik ga met pensioen ___ meer van mijn vrije tijd te genieten.

Exercise 2: Rewrite the phrases

Instruction: Combine the two sentences into one sentence using the conjunction in parentheses. Pay attention to word order: with and/but/or/because the verb is in second position; with if/that/or/because the verb goes to the end; with in order to/without use in order to/without + te + infinitive.

Show/Hide translation Show/Hide hints

Hint Hint (omdat) Ik ga met pensioen. Ik heb lang gewerkt.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Ik ga met pensioen omdat ik lang gewerkt heb.
(I am retiring because I have worked for a long time.)
Hint Hint (maar) Ik mag met pensioen. Ik wil nog niet stoppen met werken.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Ik mag met pensioen, maar ik wil nog niet stoppen met werken.
(I am allowed to retire, but I don't want to stop working yet.)
Hint Hint (als) Je gaat met pensioen. Wat ga je dan doen?

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Wat ga je doen als je met pensioen bent?
(What are you going to do when you are retired?)
Hint Hint (omdat) Ik blijf nog even werken. Ik ben nog niet klaar met mijn project.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
Ik blijf nog even werken omdat ik nog niet klaar ben met mijn project.
(I will keep working for a while longer because I am not done with my project yet.)