Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela
Jak to działa?
A2.34 - Przejść na emeryturę

Spójniki współrzędne i podrzędne

Nevenschikkende en onderschikkende voegwoorden

oegwoorden verbinden zinnen of woorden, zoals en, maar, als, dat, om en meer.

(Spójniki łączą zdania lub wyrazy, takie jak en, maar, als, dat, om i inne.)

Spójniki w zdaniu: co się dzieje z czasownikiem?

W tym temacie uczysz się jednego kluczowego nawyku: gdzie stoi czasownik po różnych spójnikach.

  • en / maar / of / want → dwa zdania „na równych prawach” → czasownik zostaje na 2. miejscu.
  • als / dat / of / omdat → zdanie podrzędne („w środku” drugiego zdania) → czasownik idzie na koniec.
  • om / zonder → cel / brak czegoś → konstrukcja om/zonder + te + bezokolicznik.

1) Spójniki współrzędne: en, maar, of, want (czasownik = miejsce 2)

To są spójniki, które łączą dwa zdania główne. Dlatego po spójniku szyk jest „normalny”.

Spójnik Znaczenie (PL) Przykład (NL)
en i Ik ga met pensioen en ik ga meer reizen.
maar ale Ik mag met pensioen, maar ik wil nog niet stoppen.
of czy / albo Ga je naar het strand of blijf je thuis?
want bo (powód) Ik mail HR, want ik heb een vraag.
  • Uwaga praktyczna: want nie zmienia szyku. To częsty błąd u osób mówiących po polsku.
  • Myśl: po en/maar/of/want zaczynasz jak nowe zdanie.

2) Spójniki podrzędne: als, dat, of, omdat (czasownik na końcu)

Te spójniki wprowadzają zdanie podrzędne. W nim obowiązuje zasada:

… [podmiot + reszta] + czasownik na samym końcu

Spójnik Kiedy używasz? Poprawnie (NL) Typowy błąd
als kiedy / jeśli Wat ga je doen als je met pensioen bent? … als je bent met pensioen?
omdat ponieważ (powód) Ik ga met pensioen omdat ik lang gewerkt heb. … omdat ik heb lang gewerkt.
dat że Ik hoop dat ik volgend jaar met pensioen kan. … dat ik kan volgend jaar met pensioen.
of czy (pytanie pośrednie) Ik vraag of hij vrijwilligerswerk doet. Ik vraag of doet hij vrijwilligerswerk.

Szybki test: jeśli po spójniku możesz wstawić w myślach „że/ponieważ/kiedy/czy”, to prawie na pewno jest to zdanie podrzędne → czasownik na koniec.

3) Gdy zdanie podrzędne jest na początku: inwersja w zdaniu głównym

Jeśli zaczynasz od zdania z als/omdat/of/dat, to po przecinku w zdaniu głównym następuje:

czasownik + podmiot (czyli „zamiana miejsc”).

  • Poprawnie: Als ik met pensioen ben, ga ik meer reizen.
  • Błąd: Als ik met pensioen ben, ik ga meer reizen.

4) „Om” i „zonder”: om/zonder + te + bezokolicznik

To nie jest pełne zdanie z podmiotem. To konstrukcja „po co?” albo „bez czego?”.

  • om + te → cel: Ik ga met pensioen om meer te rusten.
  • zonder + te → bez: Je kunt niet met pensioen zonder een plan te maken.

Uwaga: te stoi przed bezokolicznikiem.

  • Poprawnie: om te rusten
  • Błąd: om rusten te

5) Najczęstsze pytania i szybkie rozróżnienia (A2)

  • „bo” po niderlandzku to…?
    • want = bo (spójnik współrzędny) → czasownik na 2. miejscu: Ik blijf thuis, want ik ben moe.
    • omdat = ponieważ (spójnik podrzędny) → czasownik na końcu: Ik blijf thuis omdat ik moe ben.
  • „of” to czasem „albo”, a czasem „czy”. Skąd wiem?
    • W pytaniu bezpośrednim: of = „albo”: Ga je naar huis of blijf je?
    • W pytaniu pośrednim: of = „czy” → zdanie podrzędne: Ik vraag of je morgen tijd hebt.

6) Autokontrola: 3 kroki przed wysłaniem zdania

  1. Wybierz spójnik: en/maar/of/want czy als/dat/of/omdat czy om/zonder?
  2. Zaznacz czasownik (czasem jest ich więcej: np. heb gewerkt, kan gaan).
  3. Sprawdź miejsce czasownika:
    • en/maar/of/want → czasownik na 2. miejscu
    • als/dat/of/omdat → czasownik na końcu zdania podrzędnego
    • om/zonder → te + bezokolicznik
  1. Przy spójnikach współrzędnych czasownik stoi na drugim miejscu.
  2. Przy spójnikach podrzędnych czasownik stoi całkiem na końcu.
Categorie (Kategoria)Voegwoorden (Spójniki)Voorbeeldzin (Zdanie przykładowe)
Nevenschikkende voegwoorden (spójniki współrzędne)en (i)
maar (ale)
of (lub)
want (ponieważ / bo)		Ik ga met pensioen en ik geniet van mijn vrije tijd. (Idę na emeryturę i cieszę się wolnym czasem.)
Ik mag met pensioen, maar ik wil dit nog niet. (Mogę przejść na emeryturę, ale jeszcze tego nie chcę.)
Wil je straks naar het strand of zwembad? (Chcesz później iść na plażę czy na basen?)
Ik ga met pensioen want ik heb lang gewerkt. (Idę na emeryturę, bo długo pracowałem/pracowałam.)
Onderschikkende voegwoorden (spójniki podrzędne)als (gdy / kiedy)
dat (że)
of (czy)
omdat (ponieważ)		Wat ga je doen als je met pensioen bent? (Co będziesz robić, gdy będziesz na emeryturze?)
Ik hoop dat ik gauw op pensioen mag. (Mam nadzieję, że wkrótce będę mógł/mogła przejść na emeryturę.)
Ik vraag hem of hij vrijwilligerswerk doet. (Pytam go, czy robi wolontariat.)
Ik ga men pensioen omdat ik oud ben. (Idę na emeryturę, ponieważ jestem stary/stara.)
Voegwoorden (Spójniki) + te + infinitief (+ te + bezokolicznik)om (żeby / aby)
zonder (bez)		Piet gaat met pensioen om te rusten. (Piet idzie na emeryturę, żeby odpocząć.)
Je kan niet met pensioen zonder een risico te nemen. (Nie możesz przejść na emeryturę bez podjęcia ryzyka.)

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

1. Je kunt met pensioen gaan, ___ je kunt ook nog een jaar blijven werken.

Możesz przejść na emeryturę, ___ możesz też jeszcze przez rok dalej pracować.

2. Ik ga vrijwilligerswerk doen ___ ik actief wil blijven.

Będę pracować jako wolontariuszka ___ chcę pozostać aktywna.

3. Kunt u mij vertellen ___ ik recht heb op een uitkering na mijn pensioen?

Czy może mi Pan/Pani powiedzieć ___ mam prawo do zasiłku po przejściu na emeryturę?

4. Ik ga met pensioen ___ meer van mijn vrije tijd te genieten.

Przechodzę na emeryturę ___ bardziej korzystać z mojego wolnego czasu.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Połącz oba zdania w jedno, używając spójnika w nawiasie. Zwróć uwagę na szyk wyrazów: przy en/maar/of/want orzeczenie stoi na drugiej pozycji; przy als/dat/of/omdat orzeczenie stoi na końcu; przy om/zonder użyj om/zonder + te + bezokolicznik.

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Wskazówka Wskazówka (omdat) Ik ga met pensioen. Ik heb lang gewerkt.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik ga met pensioen omdat ik lang gewerkt heb.
    (Idę na emeryturę, ponieważ długo pracowałem.)
  2. Wskazówka Wskazówka (maar) Ik mag met pensioen. Ik wil nog niet stoppen met werken.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik mag met pensioen, maar ik wil nog niet stoppen met werken.
    (Mogę przejść na emeryturę, ale jeszcze nie chcę przestać pracować.)
  3. Wskazówka Wskazówka (als) Je gaat met pensioen. Wat ga je dan doen?
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Wat ga je doen als je met pensioen bent?
    (Co będziesz robić, gdy będziesz na emeryturze?)
  4. Wskazówka Wskazówka (omdat) Ik blijf nog even werken. Ik ben nog niet klaar met mijn project.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik blijf nog even werken omdat ik nog niet klaar ben met mijn project.
    (Jeszcze przez chwilę będę pracować, ponieważ jeszcze nie skończyłem projektu.)

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Biznes i języki

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Ostatnia aktualizacja:

piątek, 01/05/2026 11:51