Rodzaj i liczba rzeczowników

Genere e numero dei sostantivi

Il genere e numero dei nomi si vede nel finale e cambia con il plurale.

(Rodzaj i liczbę rzeczowników widać po końcówce; w liczbie mnogiej końcówka się zmienia.)

Wyjaśnienie nauczyciela

O co chodzi: rodzaj + liczba = inny rodzajnik

Włoski ma rodzaj męski i żeński. Rodzajnik (il/lo/la/l’) musi się z tym zgadzać.

Najpierw ustal rodzaj i liczbę rzeczownika (singolare/plurale).
Potem wybierz właściwy rodzajnik (określony albo nieokreślony).
Na końcu sprawdź początek wyrazu (czy potrzebujesz lo / uno / l’).

Końcówki rzeczowników: szybka mapa (A1)

Typ	Singolare	Plurale	Przykład
męski	-o	-i	ragazzo → ragazzi
żeński	-a	-e	ragazza → ragazze
-e (męski lub żeński)	-e	-i	abitante → abitanti / nazione → nazioni

Uwaga praktyczna: końcówka -e nie mówi automatycznie o rodzaju. Rodzaj zwykle uczysz się razem z rodzajnikiem: l’abitante, la nazione.

Rodzajniki określone: il / lo / la / l’ (i ich liczba mnoga)

Rodzaj	Singolare	Kiedy?	Plurale
męski	il	przed „zwykłą” spółgłoską	i
męski	lo	przed s+spółgłoska (es. studente), z, ps, gn, x, y	gli
męski	l’	przed samogłoską	gli
żeński	la	przed spółgłoską	le
żeński	l’	przed samogłoską	le

Il ragazzo → I ragazzi
Lo studente → Gli studenti
L’amico → Gli amici
La ragazza → Le ragazze

Rodzajniki nieokreślone: un / uno / una / un’

Używasz ich, gdy mówisz o czymś niekonkretnym (jak polskie „jakiś/jeden”).

Rodzaj	Forma	Kiedy?	Przykład
męski	un	przed większością spółgłosek oraz przed samogłoską	un collega, un amico
męski	uno	przed s+spółgłoska, z, ps, gn, x, y	uno studente
żeński	una	przed spółgłoską	una zia
żeński	un’	przed samogłoską	un’azienda, un’avvocata

Ważne: skrót un’ dotyczy tylko rodzaju żeńskiego. Dla męskiego jest un: un amico, nie ~~un’amico~~.

Mini-check: jak wybrać il/lo/l’ w 3 sekundy?

Czy rzeczownik jest męski? Jeśli nie → zwykle la lub l’.
Czy zaczyna się od samogłoski? → l’ (sing.)
Czy zaczyna się od s+spółgłoska albo z/ps/gn? → lo (sing.)
W pozostałych przypadkach → il (sing.)

W liczbie mnogiej: il → i, a lo/l’ (męskie) → gli, la/l’ (żeńskie) → le.

Typowe pułapki (i jak ich uniknąć)

-e wcale nie znaczy „męski”.
Uczenie się z rodzajnikiem oszczędza czasu: l’abitante, la nazione.
„lo/uno” to nie wyjątek, tylko reguła fonetyczna.
Jeśli na początku jest trudne zbitki (st-, sp-, z-) → lo / uno.
Rzeczowniki nieodmienne (np. città)
Forma się nie zmienia: la città → le città.

Wyjątki: plural może zmienić rodzaj (najczęstsze na start)

Niektóre rzeczowniki mają liczbę mnogą „historyczną” i zmieniają rodzaj.

il braccio → le braccia

Wskazówka: takie formy warto zapisać jako parę: il braccio / le braccia.

Co masz umieć po tej lekcji (samokontrola)

Rozpoznaję typowe końcówki liczby mnogiej: -o→-i, -a→-e, -e→-i.
Dobieram rodzajnik określony: il/lo/l’ (i ich plural: i/gli).
Dobieram rodzajnik nieokreślony: un/uno/una/un’.
Pamiętam, że -e może być męskie lub żeńskie, a città się nie odmienia.

Są rzeczowniki rodzaju męskiego i żeńskiego.
Rodzajnik zawsze zgadza się z rodzajem.

	Singolare (liczba pojedyncza)	Plurale (liczba mnoga)
Maschile -o-i	Il ragazzo (chłopiec)	I ragazzi (chłopcy)
Femminile -a -e	La ragazza (dziewczyna)	Le ragazze (dziewczyny)
Maschile -e-i	L'abitante (mieszkaniec)	Gli abitanti (mieszkańcy)
Femminile -e -i	La nazione (naród)	Le nazioni (narody)

Wyjątki!

Niektóre liczby mnogie są nieregularne: il braccio w liczbie mnogiej staje się le braccia.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Lui è italiano, è di Roma, ma adesso vive in una città tedesca con molti ______.

2. In ufficio abbiamo due colleghi francesi e tre ______ italiane.

3. In classe ci sono molti studenti stranieri di ______ diverse.

4. Milano e Torino sono grandi ______ italiane.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć zdania w liczbę mnogą, używając poprawnego rodzajnika i rzeczownika.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Il ragazzo è italiano.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
I ragazzi sono italiani.
(Chłopcy są Włochami.)
La ragazza è spagnola.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Le ragazze sono spagnole.
(Dziewczyny są Hiszpankami.)
Wskazówka Wskazówka (plurale) L'abitante è straniero.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Gli abitanti sono stranieri.
(Mieszkańcy są cudzoziemcami.)
La nazione è piccola.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Le nazioni sono piccole.
(Narody są małe.)
Il collega è simpatico.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
I colleghi sono simpatici.
(Koledzy są sympatyczni.)
Wskazówka Wskazówka (irregolare) Il braccio è stanco.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Le braccia sono stanche.
(Ramiona są zmęczone.)

Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: W parach przedstawcie się i podajcie kraj, miasto i narodowość.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie

Sytuacja

Sei al primo giorno di corso di italiano e fai conoscenza con i compagni.

Omówić

Di dove sei? Da quale paese e da quale città vieni? (Skąd jesteś? Z jakiego kraju i z jakiego miasta pochodzisz?)
Qual è la capitale del tuo paese? È grande o piccola? Descrivila con sostantivi al plurale: abitanti, città vicine, eccetera. (Jaka jest stolica twojego kraju? Jest duża czy mała? Opisz ją rzeczownikami w liczbie mnogiej: mieszkańcy, pobliskie miasta itd. )

Przydatne słowa i zwroty

Da dove vieni? / Di dove sei? (Skąd przyjeżdżasz? / Skąd jesteś?)
Vivo in Italia / in Spagna / in Germania / in Francia (Mieszkam we Włoszech / w Hiszpanii / w Niemczech / we Francji)
La capitale del mio paese è …; la mia città si chiama … (Stolica mojego kraju to …; moje miasto nazywa się …)

Użyj w rozmowie

singolare e plurale dei sostantivi in -o, -a, -e (liczba pojedyncza i mnoga rzeczowników zakończonych na -o, -a, -e)
accordo tra articolo e sostantivo (il, lo, la, l’, i, gli, le) (zgodność między rodzajnikiem a rzeczownikiem (il, lo, la, l’, i, gli, le))
sostantivi: paese, città, capitale, abitante, nazionalità (rzeczowniki: kraj, miasto, stolica, mieszkaniec, narodowość)