Vragen stellen (Ja/Nein-vragen, W-vragen, ...)

Wat leer je in dit onderdeel?

• Je herkent drie soorten vragen in het Duits: ja/nee-vragen, W-vragen en vragen met welcher/welche/welches.
• Je weet waar het werkwoord moet staan in een vraag.
• Je ziet hoe je een vraag ontkent met „nicht“.
• Je kunt zelf controleren of je Duitse vraagzin klopt.

Basisidee: in een vraag staat het werkwoord vooraan

In het Duits is de basis heel regelmatig:

• In elke vraag staat het vervoegde werkwoord op plek 1 in de zin.
• Alleen bij W-vragen komt er nog een vraagwoord op plek 0 vóór het werkwoord.

Wat in het Nederlands vaak kan, kan in het Duits niet:

• Du kommst morgen ins Büro? ✘
• Kommst du morgen ins Büro? ✔

Ja/nee-vragen: snel controleren

Een ja/nee-vraag is een vraag waarop het antwoord ja of nee is.

• Begin altijd met het werkwoord.
• Daarna komt het persoonlijk voornaamwoord (du, Sie, er, sie …).
• De rest (tijd, plaats, object) komt erachter.

Zelfcheck:

1. Staat het vervoegde werkwoord op positie 1?
2. Komt de persoon (du, ihr, Sie, er, sie …) direct erachter?
3. Kun je met ja of nein antwoorden?

W-vragen: vraagwoord + zelfde structuur

W-vragen beginnen met een vraagwoord, zoals in het Nederlands.

• Vraagwoord (Wann, Wo, Wer, Was, Warum …)
• Dan het werkwoord (vervoegd)
• Daarna de persoon en de rest van de zin

Let op: ook hier blijft de structuur ná het vraagwoord hetzelfde als bij ja/nee-vragen:

• Wann kommst du? (vraagwoord – werkwoord – persoon)
• Wo arbeitest du?

Zelfcheck:

1. Begint de zin met een W-vraagwoord?
2. Komt direct daarna het vervoegde werkwoord?
3. Staat de persoon daarna?

Ontkennende vragen met „nicht“

Een ontkennende vraag is vaak een soort verrassing of check:

• Kommst du nicht heute? = Kom je vandaag niet?

Belangrijk:

• De woordvolgorde blijft die van een ja/nee-vraag.
• „nicht“ komt na de persoon, vaak aan het eind of vóór wat je ontkent.

Typische fout:

• Nicht kommst du heute? ✘
• Kommst du nicht heute? ✔

„Welcher / welche / welches“: welke precies?

Met welcher/welche/welches vraag je naar een specifieke keuze (welke van de …?).

• welcher – bij mannelijke woorden (der-Film)
• welche – bij vrouwelijke woorden (die-Übung)
• welches – bij onzijdige woorden (das-Buch)

Structuur van de zin:

• Fragewort (welcher …) + zelfstandig naamwoord + Verb + persoon

Voorbeeld:

• Welche Übung machen wir jetzt?
• Welke oefening doen we nu?

Zelfcheck:

1. Weet ik het geslacht van het Duitse woord (der/die/das)?
2. Gebruik ik het passende „welcher/welche/welches“?
3. Komt daarna meteen het zelfstandig naamwoord en dan het werkwoord?

Stap-voor-stap: een Duitse vraag bouwen

1. Beslis: is het een ja/nee-vraag of wil je een specifiek stukje informatie?
   
   • Ja/nee? → geen vraagwoord.
   • Specifieke info? → kies een W-vraagwoord of welcher/welche/welches.
2. Zoek het werkwoord in de zin.
   
   • Zet de vervoegde vorm op positie 1 (na het vraagwoord).
3. Zet de persoon er direct achter: du, Sie, er, sie …
4. Vul de rest van de informatie in: tijd, plaats, object.
5. Wil je ontkennen? → zet „nicht“ achter persoon/werkwoord.

Voorbeeld (uitgangszin): Du gehst morgen ins Büro.

• Ja/nee-vraag: Gehst du morgen ins Büro?
• W-vraag met tijd: Wann gehst du morgen ins Büro?

Snelle eindcheck: begrijp ik het echt?

• Ik kan uitleggen waarom in „Kommst du morgen?“ het werkwoord eerst komt.
• Ik zie het verschil tussen „Wann kommst du?“ en „Kommst du?“.
• Ik kan minstens twee goede vragen met „nicht“ maken.
• Ik kan voor drie woorden (bijv. Film, Übung, Buch) het juiste welcher/welche/welches kiezen.

Als je deze punten met „ja“ kunt beantwoorden, ben je klaar om de vormen actief in gesprekken te gebruiken.