Tijdsbepalingen: voordat, nadat, als, wanneer

Gebruik voordat, nadat, als, wanneer om de tijdsvolgorde van handelingen te beschrijven.

Uitleg van de docent

Kies snel het juiste woord

Gaat het om volgorde in de tijd? (eerst–daarna)
- Dan kies je meestal voordat of nadat.
Gaat het om een voorwaarde of iets wat vaak gebeurt?
- Dan kies je meestal als.
Gaat het om een specifiek moment / toestand?
- Dan kies je vaak wanneer.

Bij nadat wil je meestal duidelijk maken dat actie A echt af is.

Goed (duidelijke volgorde)	Waarom?
Nadat ik heb gedoucht, kleed ik me aan.	A is afgerond (voltooid deelwoord).
Voordat ik naar de vergadering ga, lees ik de agenda.	Toekomst/plan: tegenwoordige tijd is normaal.

Valkuil: ~~Nadat ik douche, smeer ik deodorant op.~~ → beter: Nadat ik heb gedoucht, smeer ik deodorant op.

Bedoeling	Meestal	Voorbeeld
Voorwaarde / elke keer	als	Als ik naar de drogist ga, koop ik tandpasta.
Specifiek moment / toestand	wanneer	Wanneer mijn huid droog is, gebruik ik zalf.

Tip: In veel zinnen kunnen als en wanneer allebei. Kies dan:

Deze woorden starten vaak een bijzin. Dan staat het werkwoord achteraan in die bijzin.

Model	Voorbeeld
Voordat/Nadat/Als/Wanneer + … + werkwoord, + hoofdzin	Voordat ik naar mijn werk ga, ontbijt ik.
Hoofdzin + voordat/nadat/als/wanneer + … + werkwoord	Ik ontbijt voordat ik naar mijn werk ga.

Vraag 1: Wil ik eerst–dan zeggen? → voordat/nadat
Vraag 2: Is de eerste actie echt klaar? → bij nadat vaak: heb/ben + voltooid deelwoord
Vraag 3: Bedoel ik “elke keer / als het zo is”? → als
Vraag 4: Bedoel ik “op dat moment / in die toestand”? → wanneer

Tijdsbepaling	Betekenis	Voorbeeld
Voordat	Gebeurtenis vooraf	Voordat ik ga werken, ontbijt ik.
Nadat	Gebeurtenis achteraf	Nadat ik heb gegeten, poets ik mijn tanden.
Als	Bij een voorwaarde	Als ik ga slapen, poets ik mijn tanden.
Wanneer	Specifiek moment	Wanneer mijn huid droog is, gebruik ik zalf.

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. _____ ik naar mijn werk ga, poets ik mijn tanden.

2. _____ ik shampoo heb gebruikt, spoel ik mijn haar goed uit.

3. _____ ik allergisch ben voor een deodorant, koop ik een andere.

4. _____ mijn huid droog is, smeer ik zalf op mijn handen.

Instructie: Voeg de twee zinnen samen tot één zin met de juiste tijdsbepaling: voordat, nadat, als of wanneer.

Ik ga naar mijn werk. Ik ontbijt thuis.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Voordat ik naar mijn werk ga, ontbijt ik thuis.
Ik heb geluncht. Daarna bel ik mijn collega.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Nadat ik heb geluncht, bel ik mijn collega.
Ik ga sporten. Ik doe eerst mijn schoenen aan.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Voordat ik ga sporten, doe ik eerst mijn schoenen aan.
Mijn huid is droog. Dan gebruik ik zalf.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Wanneer mijn huid droog is, gebruik ik zalf.