Pretérito perfecto versus pretérito indefinido

Pretérito perfecto vs pretérito indefinido

El pretérito perfecto y el pretérito indefinido se utilizan para hablar de acciones pasadas.

(De pretérito perfecto en de pretérito indefinido worden gebruikt om over handelingen in het verleden te praten.)

Uitleg van de docent

Pretérito perfecto vs. pretérito indefinido: de kernbeslissing

Beide tijden gaan over het verleden, maar ze beantwoorden een andere vraag:

Pretérito perfecto = verleden met link naar nu (het ‘nu’ is nog relevant).
Pretérito indefinido = verleden als afgesloten hoofdstuk (klaar, geen link nodig).

Snelle check: kies in 10 seconden de juiste tijd

Is de periode nog “open”? (vandaag / deze week / deze maand / dit jaar / de laatste tijd)
- Ja → pretérito perfecto.
- Nee (gisteren / vorige week / in 2022 / toen) → pretérito indefinido.
Is het resultaat nu nog belangrijk?
- Ja → vaak perfecto.
- Nee → vaak indefinido.

Signaal	Meestal	Voorbeeld (ES)
hoy, esta semana/mes/año, últimamente, hasta ahora, nunca	Perfecto	Esta semana he trabajado más.
ayer, la semana pasada, el mes pasado, el año pasado, en 2019, aquel día	Indefinido	La semana pasada trabajé más.

“Nooit” en “ooit”: ervaring vs. afgesloten periode

Ervaring tot nu toe (je leven tot vandaag is ‘open’) → perfecto.
Nunca he estado en Valencia. (= in mijn leven tot nu toe)
Ervaring in een afgesloten periode → indefinido.
En 2018 nunca estuve en Valencia. (= alleen 2018, dat is voorbij)

Let op: Nederlands “ik ben nooit in Valencia geweest” kan dus twee Spaanse opties hebben. Kijk naar de tijdkader-woorden.

“Hace media hora”: recent, maar toch twee opties

Met hace + tijd kun je beide tijden zien. De nuance:

Perfecto als de situatie nog ‘vers’ voelt of effect heeft op nu:
Hace media hora que el jefe se ha ido. (= het is nog relevant: hij is nu weg)
Indefinido als je het duidelijk als afgerond feit in een afgesloten context vertelt:
Ayer por la tarde, hace media hora que el jefe se fue. (= gisteren: afgesloten kader)

Valstrik voor Nederlanders: “vandaag” is in Spanje vaak perfecto

In Nederland zeggen we makkelijk: “Vandaag tekende ik het contract.” In Spanje klinkt dat vaak alsof “vandaag” al afgesloten is.

Meest natuurlijk (Spanje): Hoy he firmado el contrato y ya tengo copia.
Minder logisch in deze context: ~~Hoy firmé el contrato y ya tengo copia.~~

Praktische regel: als hoy nog bezig is en je benadrukt het resultaat, kies perfecto.

Mini-overzicht: welke boodschap stuur je met je keuze?

Als je kiest voor…	Dan zeg je eigenlijk…	Typisch gevoel
he + participio	“Het telt nog mee voor nu.”	actueel, relevant, ‘open periode’
indefinido	“Dat is klaar en afgerond.”	verhaal, chronologie, ‘gesloten periode’

Zelfcheck (snelle controle vóór je praat)

Heb ik een woord als esta semana / hoy / últimamente / nunca? → meestal perfecto.
Heb ik ayer / la semana pasada / en 2022? → indefinido.
Wil ik een resultaat nu benadrukken (bijv. “en daarom…” / “en nu heb ik…”)? → vaak perfecto.

Onregelmatige participio’s (veelvoorkomend)

Deze vormen moet je gewoon herkennen (je ziet ze vaak in formele contexten):

reabrir → reabierto
describir → descrito
devolver → devuelto (niet: ~~devolvido~~)

Pretérito perfecto: de handeling in het verleden is gerelateerd aan het heden ⇒ het resultaat geldt nu nog.
Pretérito indefinido: de handeling staat in een afgesloten en afgerond verleden ⇒ geen relatie met het heden.

Tiempo	Uso	Ejemplo
Pretérito perfecto	Experiencia hasta ahora (Ervaring tot nu toe)	Nunca he estado allí [en mi vida]. (Ik ben daar nog nooit geweest [in mijn leven].)
Pretérito indefinido	Experiencia en el pasado (Ervaring in het verleden)	Nunca estuve allí [en aquella época]. (Ik ben daar toen nooit geweest [in die tijd].)
Pretérito perfecto	Acción reciente (Recente handeling)	Hace media hora que se ha ido. (Hij/zij is een halfuur geleden weggegaan.)
Pretérito indefinido	Acción terminada (Afgeronde handeling)	Hace media hora que se fue. (Hij/zij ging een halfuur geleden weg.)
Pretérito perfecto	Conexión con el presente (Verband met het heden)	Esta semana he trabajado más horas. (Deze week heb ik meer uren gewerkt.)
Pretérito indefinido	Sin conexión con el presente (Geen verband met het heden)	La semana pasada trabajé más horas. (Vorige week werkte ik meer uren.)

Uitzonderingen!

Participios irregulares del pretérito perfecto: reabrir ⇒ reabierto, describir ⇒ descrito, devolver ⇒ devuelto.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Esta semana ___ más horas porque estamos negociando el nuevo convenio colectivo.

2. La semana pasada me ___ el sueldo, pero este mes todavía no he visto el cambio en la nómina.

3. Nunca ___ una nómina firmada sin leerla con calma.

4. En 2022 me ___, pero el año pasado encontré otro trabajo con horario flexible.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin met de aangegeven werkwoordstijd: voltooid tegenwoordige tijd (verbinding met het heden: vandaag/deze week/laatst/nooit tot nu toe) of onvoltooid verleden tijd (afgesloten verleden: gisteren/afgelopen jaar/verleden week/in 2019).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (Pretérito perfecto) Este mes no (tener) vacaciones.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Este mes no he tenido vacaciones.
(Deze maand heb ik geen vakantie gehad.)
Hint Hint (Pretérito indefinido) El mes pasado no (tener) vacaciones.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
El mes pasado no tuve vacaciones.
(Vorige maand had ik geen vakantie.)
Hint Hint (Pretérito perfecto) Nunca (estar) en Valencia.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Nunca he estado en Valencia.
(Ik ben nog nooit in Valencia geweest.)
Hint Hint (Pretérito indefinido) En 2018 nunca (estar) en Valencia.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
En 2018 nunca estuve en Valencia.
(In 2018 ben ik nooit in Valencia geweest.)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies in elk geval de juiste zin.