Werkwoorden met stamverandering (Ich laufe, du läufst, etc.)

Verben mit Stammveränderung (Ich laufe, du läufst, etc.)

Lerne die fünf Hauptregeln, um die Stammänderungen bei Verben zu verstehen.

(Leer de vijf hoofdregels om de stamveranderingen bij werkwoorden te begrijpen.)

Uitleg van de docent

Wat is een stamverandering in het Präsens?

Sommige Duitse werkwoorden zijn onregelmatig in de tegenwoordige tijd.

Dan verandert de klinker in de stam, maar alleen bij:

du (2e persoon enkelvoud)
er / sie / es (3e persoon enkelvoud)

Bij ich / wir / ihr / sie/Sie blijft de stam meestal zoals in het infinitief.

Zo herken je de stam (en waar de verandering zit)

Neem het infinitief: fahren, laufen, essen, sehen, stoßen.
Haal -en (of -n) eraf → dat is de stam.
Check of de stamklinker bij du en er/sie/es verandert.

Infinitief	Stam	du	er/sie/es
fahren	fahr-	du fährst	er fährt
essen	ess-	du isst	er isst
sehen	seh-	du siehst	er sieht

De 5 typische klinkerwisselingen (A1) – wat verandert er precies?

Verandering	Voorbeeld	du	er/sie/es
a → ä	fahren (ook: schlafen, halten)	du fährst	er fährt
au → äu	laufen	du läufst	er läuft
e → i	essen (ook: geben, helfen)	du isst	er isst
e → ie	sehen (ook: empfehlen, stehlen)	du siehst	er sieht
o → ö	stoßen	du stößt	er stößt

Stap-voor-stap: zo maak je de juiste vorm

Kies het onderwerp: du of er/sie/es.
Neem de stam: fahr-, lauf-, seh-, stoß-.
Pas de klinkerwisseling toe (alleen bij du en er/sie/es).
Zet de uitgang erbij:

du → meestal -st: du fährst, du siehst
er/sie/es → meestal -t: er fährt, sie sieht

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Vergeten dat het alleen bij du en er/sie/es is

Correct: ich fahre, wir fahren (geen ä)
Wel de uitgang, maar niet de klinkerwisseling

~~du fahrst~~ → du fährst

~~er lauft~~ → er läuft
Bij “essen” de stam verkeerd behandelen

~~du esst~~ → du isst

~~er esst~~ → er isst
Spelling bij ß

stoßen → du stößt (ß blijft staan)

Snelle zelfcheck (30 seconden)

Gaat het om du of er/sie/es? → dan check je stamverandering.
Zie je in het infinitief a / au / e / o? → kijk of dit werkwoord in de lijst met wisselingen zit.
Maak je een zin? Controleer: klinker + uitgang (bijv. fähr + st).

Wat leer je hiermee voor gesprekken?

Je kunt spontaan correcte vormen maken in veelgebruikte zinnen, zoals:

du fährst zur Arbeit / er fährt nach Hause
du läufst schnell / sie läuft zur Kasse
du siehst das Produkt / er sieht die Tomaten
du isst Joghurt / sie isst Brot

Bij deze werkwoorden verandert de stam in de tegenwoordige tijd in de 2e en 3e persoon enkelvoud. Voorbeeld: van a -> ä

Stammveränderung (stamverandering)	Verb (werkwoord)	Beispiel (voorbeeld)
a → ä	Fahren (rijden) auch: Schlafen, Halten (ook: slapen, vasthouden)	Du fährst (jij rijdt) Er / Sie / Es fährt (hij / zij / het rijdt)
au → äu	Laufen (lopen) auch: Saufen (ook: zuipen)	Du läufst (jij loopt) Er / Sie / Es läuft (hij / zij / het loopt)
e → i	Essen (eten) auch: Geben, Helfen (ook: geven, helpen)	Du isst (jij eet) Er / Sie / Es isst (hij / zij / het eet)
e → ie	Sehen (zien) auch: Genießen, Stehlen, (ook: genieten, stelen,) Empfehlen (aanbevelen)	Du siehst (jij ziet) Er / Sie / Es sieht (hij / zij / het ziet)
o → ö	Stoßen (stoten)	Du stößt (jij stoot) Er / Sie / Es stößt (hij / zij / het stoot)

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Du ____ jetzt mit dem Einkaufswagen zur Kasse.

2. Er ____ jeden Morgen Joghurt.

3. Du ____ die Tomaten gleich rechts.

4. Sie ____ schnell noch in den Supermarkt und kauft Käse.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen: Gebruik „je” of „hij/zij” (afhankelijk van de aanwijzing) en zet het werkwoord in de tegenwoordige tijd correct. Let op de stamveranderingen (a→ä, au→äu, e→i, e→ie, o→ö).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (du) Ich fahre jeden Morgen mit dem Bus zur Arbeit.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Du fährst jeden Morgen mit dem Bus zur Arbeit.
(Jij gaat elke ochtend met de bus naar je werk.)
Hint Hint (er) Wir laufen am Sonntag im Park.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Er läuft am Sonntag im Park.
(Hij loopt op zondag in het park.)
Hint Hint (sie) Ich esse in der Pause ein Brötchen.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sie isst in der Pause ein Brötchen.
(Zij eet in de pauze een broodje.)
Hint Hint (du) Wir sehen heute Abend einen Film.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Du siehst heute Abend einen Film.
(Jij kijkt vanavond een film.)
Hint Hint (er) Ich schlafe am Wochenende lange.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Er schläft am Wochenende lange.
(Hij slaapt in het weekend lang uit.)
Hint Hint (du) Wir stoßen mit Wasser an.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Du stößt mit Wasser an.
(Jij proost met water.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Speel kassamedewerker en klant: plan en bespreek de boodschappen voor vanavond.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Du bist neu in Deutschland und kaufst heute Abend Lebensmittel im Supermarkt.

Bespreek

Was steht auf deiner Einkaufsliste für das Abendessen? (Wat staat er op je boodschappenlijstje voor het avondeten?)
Welche Lebensmittel kaufst du frisch und warum? Begründe kurz. (Welke etenswaren koop je vers en waarom? Leg kort uit.)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Die Tomaten sind frisch. (De tomaten zijn vers.)
Ich kaufe Käse und Schinken. (Ik koop kaas en ham.)
Gehst du mit dem Einkaufswagen zur Kasse? (Ga jij met de winkelwagen naar de kassa?)

Gebruik in gesprek

Du läufst zur Kasse / Er läuft zur Kasse (Jij loopt naar de kassa / Hij loopt naar de kassa)
Du isst Joghurt? / Er isst Käse. (Eet jij yoghurt? / Hij eet kaas.)
Du siehst die Tomaten? / Er sieht die Gurke. (Zie jij de tomaten? / Hij ziet de komkommer.)