Hoofdtelwoorden

Wat leer je in dit hoofdstuk?

• Je herkent en gebruikt hoofdtelwoorden van 0 t/m 100.
• Je weet hoe je tientallen en eenheden samen schrijft (bijv. 23, 57).
• Je let op een paar lastige vormen zoals vijftien, dertig, tachtig.

Lees de uitleg, kijk naar de voorbeelden en check jezelf met de vragen aan het eind.

Basis: 0 t/m 12 goed kennen

Deze getallen moet je gewoon snel herkennen en uit je hoofd kennen.

• Deze woorden gebruik je los: drie appels, elf studenten.
• De vormen van 11 en 12 zijn onregelmatig: niet ééntien, maar elf; niet tweeltien, maar twaalf.

Tienergetallen: 13 t/m 19

Alle getallen van 13 t/m 19 eindigen op -tien.

Let vooral op de spelling van deze vormen:

• dertien (niet drie-tien)
• veertien (niet vier-tien)
• vijftien (niet vijf-tien)
• zestien (niet zes-tien)
• achttien met tt

Tip om te onthouden: hoor je “tien” aan het eind? Schrijf dan één woord met -tien.

Tientallen: 20, 30, 40, …, 90

De “hele tientallen” hebben vaak een kleine vormverandering:

• Let op: dertig, veertig, vijftig, tachtig zijn niet “letterlijk” van 3, 4, 5, 8 af te leiden.
• Ze eindigen allemaal op -tig.

Voorbeelden in zinnen:

• Er zijn dertig studenten in de groep.
• De cursus kost zestig euro.

Samengestelde getallen: tientallen + eenheden

Hier gaat het vaak mis. De basisregel:

• eerst de eenheid, dan de tiental, met -en- ertussen.
• Je schrijft alles als één woord.

Structuur:

eenheid + en + tiental

bijvoorbeeld: vijf + en + twintig → vijfentwintig

Let op veelgemaakte fouten:

• Geen streepjes: vijf-en-twintig → vijfentwintig.
• Geen spaties: vijf en twintig → vijfentwintig.
• Niet “tiental + eenheid”: twintigvijf → vijfentwintig.

Spellingdetails: ë, dubbel t, extra -en-

Een paar vormen vragen extra aandacht.

• Tweeëntwintig, drieëntwintig, etc.
  Na twee en drie komt er een trema:
  • tweeëntwintig (niet tweeentwintig)
  • drieënveertig (niet drieenveertig)
  Het trema geeft aan dat je de klinkers apart uitspreekt.
• Achttien en achtentwintig
  Achttien heeft tt, omdat het een tienergetal is.
  Maar: achtentwintig (één t), achtenveertig (één t).
• Eenentwintig
  Schrijf: eenentwintig, niet éénentwintig in lopende tekst.

Honderd, tweehonderd, …

Voor 100, 200, 300, … gebruik je:

• honderd, tweehonderd, driehonderd, …
• Zonder en ertussen: tweehonderd (niet twee en honderd).

Op A1-niveau gebruik je dit meestal voor prijzen en hoeveelheden:

• De cursus kost honderd euro.
• In het bedrijf werken tweehonderd mensen.

Cijfers of woorden: wanneer wat?

In het dagelijks Nederlands zie je beide:

• Cijfers bij: leeftijden, telefoonnummers, huisnummers, tijden, prijzen.
  Ik ben 35 jaar. Mijn nummer is 06 23 15 90 7.
• Woorden bij: korte teksten, formulieren, beschrijvingen.
  In mijn klas zitten vijftien studenten.

Belangrijk voor jou:

• Je moet cijfers → woorden kunnen omzetten.
• En woorden → cijfers.

Veelgemaakte fouten samengevat

• Streepjes gebruiken in samengestelde getallen
  • vijf-en-twintig → vijfentwintig
  • zes-en-vijftig → zesenvijftig
• Verkeerde volgorde
  • twintigvijf → vijfentwintig
  • dertigzeven → zevenendertig
• Verkeerde tiener-vormen
  • vijftien goed, maar vaak geschreven als vijf-tien
  • achttien (met tt), niet achtien

Stapsgewijze aanpak: zo vorm je een getal

1. Kijk naar het cijfer.
   Is het:
   • 0–12 → leer de basisvorm.
   • 13–19 → gebruik -tien.
   • 20–90 → kijk in je hoofd naar de -tig-vorm.
   • 100, 200, 300 → gebruik (getal)+honderd.
2. Is het een gecombineerd getal (21, 57, 93)?
   • Schrijf eerst de eenheid.
   • Voeg en toe.
   • Voeg de tientalvorm toe.
   • Alles aan elkaar, zonder streepjes.
3. Check speciale spelling.
   • Moet er een ë komen? (tweeën, drieën)
   • Is het een tienergetal? Dan -tien.

Zelfcheck: begrijp je het?

Beantwoord voor jezelf deze vragen. Kun je dit? Dan zit je goed.

• Kun je deze cijfers in woorden schrijven?
  • 14 → veertien
  • 18 → achttien
  • 23 → drieëntwintig
  • 57 → zevenenvijftig
  • 100 → honderd
  • 200 → tweehonderd
• Kun je snel horen of het een tienergetal is (eindigt op “tien”)?
• Schrijf jij samengestelde getallen altijd aan elkaar, met -en- in het midden?

Als je één van deze punten nog lastig vindt, pak dan 5–10 willekeurige getallen uit je omgeving (prijzen, telefoonnummers, data) en schrijf ze bewust uit in woorden.