Onpersoonlijke werkwoorden

Wat zijn onpersoonlijke werkwoorden?

In deze les gaat het over onpersoonlijke werkwoorden, zoals:

• Het regent.
• Het sneeuwt.
• Het waait.
• Het onweert.
• Het vriest.
• Het hagelt.
• Het wordt lente.
• Het is twaalf uur.

Bij deze werkwoorden gaat het niet om een persoon of een ding.

Het onderwerp is altijd alleen: het.

De basisregel in één oogopslag

• Altijd onderwerp: het
• Altijd in positie 1 of 2 van de zin
• Werkwoord op positie 2

Wanneer gebruik je een onpersoonlijk werkwoord?

Je gebruikt deze vormen vooral voor drie dingen:

1. Het weer
2. De tijd
3. Verandering / toestand

Vaste combinatie: altijd het + werkwoord

Je kunt deze werkwoorden niet met een ander onderwerp gebruiken.

Belangrijk:

• Voor het weer gebruik je in de praktijk bijna altijd het + onpersoonlijk werkwoord.
• Woorden als de regen, de sneeuw, de wind gebruik je dan liever in een bijzin of extra informatie:
  Het regent en de wind is hard.

Zinsvolgorde: waar staat het?

De basis:

• Positie 1: meestal het
• Positie 2: persoonsvorm (regent, sneeuwt, waait…)

Zelfcheck:

• Staat de persoonsvorm op plek 2?
• Staat het direct voor of na de persoonsvorm?

Verschil: onpersoonlijk of persoonlijk?

Sommige werkwoorden kunnen beide:

• onpersoonlijk (met het)
• persoonlijk (met een echt onderwerp)

Wat is het verschil?

• Met het + werkwoord beschrijf je het weer kort en neutraal.
• Met een persoonlijk onderwerp (de regen, de wind, de lente) zeg je vaak iets extra’s over dat woord.

Voor alledaagse weerpraatjes is de veilige keuze: het + onpersoonlijk werkwoord.

Typische fouten en valkuilen

• Fout: een ander voornaamwoord gebruiken
  • Hij regent.
  • Ze sneeuwt.
  • Wij waait.
  • Altijd: het regent / het sneeuwt / het waait
• Fout: dubbel onderwerp maken
  • De regen het regent hard.
  • Goed: Het regent hard.
  • Of: De regen is heel hard. (maar niet allebei)
• Fout: er gebruiken bij weerwerkwoorden
  • Er regent vandaag veel.
  • Goed: Het regent vandaag veel.

Stap-voor-stap: zo bouw je een goede zin

1. Kies de situatie
   • Weer? Tijd? Verandering?
2. Kies het juiste werkwoord
   • regen → regenen
   • sneeuw → sneeuwen
   • wind → waaien
   • onweer → onweren
   • hagel → hagelen
   • vorst → vriezen
   • verandering → worden / blijven / zijn
3. Zet het als onderwerp
   • Het + regent / sneeuwt / waait …
4. Voeg tijd of plaats toe (optioneel)
   • Het regent vandaag.
   • Het sneeuwt in de winter.
   • Het waait in Amsterdam.

Resultaat: een korte, natuurlijke zin over het weer.

Zelfcheck: begrijp je het?

Kun je onderstaande vragen voor jezelf beantwoorden?

• 1. Gebruik ik bij weer, tijd en seizoenen altijd "het" als onderwerp?
• 2. Staat het werkwoord op positie 2 in de zin?
• 3. Kan ik zinnen maken als:
  • Het regent vandaag hard.
  • In de winter sneeuwt het vaak.
  • Het wordt warmer in april.
  • Het is nu twaalf uur.
  • Het blijft de hele week regenen.

Als je deze zinnen kunt maken en uitleggen waarom "het" het onderwerp is, dan beheers je dit onderdeel.