A2.37 - Op zoek naar een baan

Scheidbare werkwoorden

Scheidbare werkwoorden

Een scheidbaar werkwoord bestaat uit twee delen, zoals schoonmaken, weglopen, opeten.

Wat is een scheidbaar werkwoord (en waarom splitst het)?

Een scheidbaar werkwoord bestaat uit 2 delen:

  • voorvoegsel (op-, terug-, mee-, uit-, na-, …)
  • werkwoord (ruimen, bellen, brengen, nodigen, kijken, komen, …)

In veel zinnen komen die twee delen niet naast elkaar te staan. Dat is normaal: het voorvoegsel “zweeft” naar een vaste plek in de zin.

Stap-voor-stap: waar zet je het voorvoegsel?

  1. Zoek het werkwoord (bijv. opruimen).
  2. Vervoeg alleen het werkwoordelijke deel: ruim, ruimt, ruimen.
  3. Zet het voorvoegsel op de “eindplek” van de hoofdzin.
Infinitief Hoofdzin (nu) Let op
opruimen Ik ruim mijn bureau op. Ik ruim op mijn bureau.
terugbellen De werkgever belt je morgen terug. De werkgever terugbelt je…
meenemen / meebrengen Ik breng mijn cv mee. Voorvoegsel staat achteraan.

Handige regel: het voorvoegsel komt na de rest van de zin

In een hoofdzin staat het vervoegde werkwoord op plek 2. Het voorvoegsel komt dan meestal helemaal achteraan:

  • We nodigen je volgende week uit.
  • Ik kom om 9.00 uur binnen.
  • Ik kijk mijn brief nog even na.

Zelfcheck: kun je het voorvoegsel “meenemen” naar het einde zonder dat de zin raar wordt? Dan zit je meestal goed.

Met twee werkwoorden: waar staat het voorvoegsel?

Als er een extra werkwoord staat (bijv. willen, moeten, kunnen, gaan), dan blijft het scheidbare werkwoord aan het eind vaak bij elkaar als infinitief.

Type Voorbeeld Let op
modal + infinitief Ik moet mijn sollicitatiebrief nakijken. Niet: Ik moet mijn brief kijk na.
gaan + infinitief We gaan drie kandidaten uitnodigen. Het hele infinitief blijft samen.

Voltooid deelwoord: waar komt ge- precies?

Bij scheidbare werkwoorden komt ge- tussen voorvoegsel en werkwoord:

  • op + ge + ruimd → opgeruimd
  • terug + ge + beld → teruggebeld
  • na + ge + keken → nagekeken
  • uit + ge + nodigd → uitgenodigd

In de zin staat het dan als één woord:

  • Ik heb mijn cv bijgewerkt.
  • De werkgever heeft me teruggebeld.
  • Ik heb mijn brief nagekeken.

Wanneer is een werkwoord níet scheidbaar?

Soms lijkt een werkwoord scheidbaar, maar het is het niet. Belangrijke signalen:

  • Voorvoegsels be-, ge-, her-, ont-, ver-, er- → niet-scheidbaar (je splitst niet).
  • Als de klemtoon vooral op het tweede deel valt, is het vaak niet-scheidbaar.
Niet-scheidbaar Voorbeeld (goed) Niet doen
begrijpen Ik begrijp de vraag. Ik grijp de vraag be.
vergelijken We vergelijken twee opties. We gelijken twee opties ver.

Snelle checklist (voor je gesprek of schrijfwerk)

  • Hoofdzin? Vervoegd werkwoord op plek 2 → voorvoegsel achteraan. (Ik bel je terug.)
  • Modal/gaan? Scheidbaar werkwoord als infinitief vaak aan het eind en aan elkaar. (Ik moet terugbellen.)
  • Voltooid deelwoord? Schrijf als één woord met voorvoegsel + ge + werkwoord. (teruggebeld)
  • Be-/ver-/ont-/her-/ge-/er-? Dan nooit splitsen.
  1. Het eerste deel is vaak een voorvoegsel of bijvoeglijk naamwoord.
  2. Het werkwoordelijke deel wordt vervoegd zoals normale werkwoorden.
  3. Voltooid deelwoord: ge- komt tussen voorvoegsel en werkwoord. Bijvoorbeeld: 'tegenkomen' ⇒ 'tegengekomen'
VoorvoegselWerkwoordVoorbeeldzin
op-opruimenIk ruim mijn bureau op na het werk.
tegen-tegenkomenIk kom veel leuke vacatures tegen op het internet.
mee-meebrengenIk breng mijn cv mee naar de sollicitatie.
toe-toelatenWe laten geen nieuwe werknemers toe.
terug-terugbellenDe werkgever belt je terug na de sollicitatie.
bij-bijwerkenIk werk mijn cv bij.
uit-uitnodigenHet bedrijf nodigt kandidaten uit voor een gesprek.
af-afstuderenHij studeerde vorig jaar af aan de universiteit.
binnen-binnenkomenIk kom om 9 uur binnen bij mijn sollicitatie.
na-nakijkenIk kijk mijn sollicitatiebrief goed na om fouten te vermijden.

Uitzonderingen!

  1. Niet-scheidbaar als klemtoon op het tweede deel valt.
  2. Werkwoorden met voorvoegsels be-, ge-, her-, ont-, ver-, er- zijn niet-scheidbaar.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

Je correcties ophalen... Sluit deze pagina nog niet.

1. Ruim je bureau ____ voordat je je cv verstuurt.


2. Ik neem mijn cv ____ naar het sollicitatiegesprek.


3. We nodigen je volgende week ____ voor een gesprek.


4. De werkgever belde me gisteren ____ na mijn sollicitatie.


Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zin met een scheidbaar werkwoord: zet het voorvoegsel los en plaats het op de juiste plek in de zin (voorbeeld: Ik ruim mijn bureau op).

Je correcties ophalen... Sluit deze pagina nog niet.

Toon/verberg hints
  1. Ik wil morgen mijn cv bijwerken.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Ik wil mijn cv morgen bijwerken.
  2. De recruiter belt mij morgen terug.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    De recruiter belt mij morgen terug.
  3. Wij gaan volgende week drie kandidaten uitnodigen.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Wij gaan volgende week drie kandidaten uitnodigen.
  4. Ik moet vanavond mijn sollicitatiebrief nakijken.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Ik moet vanavond mijn sollicitatiebrief nakijken.

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Zakendoen en talen

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Laatst bijgewerkt:

vrijdag, 08/05/2026 15:21