Wederkerig voornaamwoord (elkaar, elkaars)

1. Wat betekenen elkaar en elkaars precies?

Met elkaar en elkaars laat je zien dat twee (of meer) personen iets doen in twee richtingen.

• elkaar = elkaar als persoon, als voorwerp van het werkwoord.
  We helpen elkaar.
• elkaars = bezit van de één en van de ander.
  We gebruiken elkaars tent.
• mekaar / mekaars = informele spreektaal voor elkaar / elkaars.

Belangrijk: het onderwerp is altijd meervoud (minstens twee personen).

• Wij helpen elkaar.
• De buren gebruiken elkaars schuur.

2. Snelle beslisregel: elkaar of elkaars?

Stel jezelf steeds deze vraag:

• Gaat het om personen? → gebruik elkaar.
  Ze bellen elkaar.
• Gaat het om bezit + zelfstandig naamwoord? → gebruik elkaars.
  Ze luisteren naar elkaars ideeën.

3. Waar staat elkaar in de zin?

Elkaar is een wederkerig voornaamwoord. Het kan verschillende functies hebben.

• Als lijdend voorwerp (wie/wat + werkwoord):
  Ze zien elkaar niet vaak.
• Als meewerkend voorwerp (aan/voor wie):
  We sturen elkaar een bericht.
• Na een voorzetsel (met, naar, voor, bij, over, …):
  Ze praten met elkaar.
  We lachen om elkaar.

In neutrale zinnen staat elkaar meestal direct na het werkwoord of na het werkwoord + ander voorwerp:

• We helpen elkaar.
• We vertellen elkaar een geheim.

4. Waar staat elkaars in de zin?

Elkaars is een bezittelijk woord. Er hoort altijd een zelfstandig naamwoord direct achter.

• Goed: elkaars auto, elkaars kinderen, elkaars mening
• Fout: ze respecteren elkaars (er mist een zelfstandig naamwoord)

Typische plaatsen van elkaars:

• Na een werkwoord:
  Ze bewonderen elkaars foto’s.
• Na een voorzetsel:
  Ze lachen om elkaars grapjes.
  We zorgen voor elkaars huisdieren.

5. Formeel of informeel: elkaar vs. mekaar

In de standaardtaal (zeker in werk en studie) gebruik je:

• elkaar
• elkaars

In ontspannen spreektaal hoor je vaak:

• mekaar in plaats van elkaar
  We zien mekaar morgen wel.
• mekaars in plaats van elkaars
  We lezen mekaars appjes.

Advies op A2-niveau:

• Leer en gebruik elkaar / elkaars.
• Herken mekaar / mekaars als informeel.

6. Veelgemaakte fouten en hoe je ze vermijdt

• 1. elkaars zonder zelfstandig naamwoord
  Ze helpen elkaars.
  ✔ Ze helpen elkaar.
  ✔ Ze dragen elkaars koffers.
• 2. elkaar gebruiken voor bezit
  We lezen elkaar boeken.
  Mogelijk, maar dan betekent het: we lezen boeken voor elkaar (hardop).
  Wil je bezit bedoelen? Gebruik elkaars:
  ✔ We lezen elkaars boeken. (ik lees jouw boeken, jij de mijne)
• 3. Enkelvoud als onderwerp
  Ik help elkaar.
  ✔ Hij en ik helpen elkaar.
  ✔ Mijn collega en ik helpen elkaar.
• 4. Vergeten dat het om twee richtingen gaat
  Hij belt haar. (één richting)
  Hij en zij bellen elkaar. (twee richtingen)

7. Stap-voor-stap: zo controleer je je zin

1. Zoek het onderwerp.
   Is het onderwerp minstens twee personen? Zo niet: geen elkaar / elkaars.
2. Beslis: actie of bezit?
   • Alleen een handeling tussen personen? → elkaar.
   • Iets is van de één en van de ander? → elkaars + zelfstandig naamwoord.
3. Kijk naar het voorzetsel.
   • Na een voorzetsel zonder zelfstandig naamwoord erna → elkaar.
     met elkaar, bij elkaar, voor elkaar
   • Na een voorzetsel met zelfstandig naamwoord erna → vaak elkaars.
     voor elkaars kinderen, om elkaars grappen
4. Lees de zin hardop.
   Vraag jezelf: “Doen we iets met elkaar, of is het van elkaar?”

8. Zelfcheck: begrijp ik het nu?

• Ik kan uitleggen in mijn eigen woorden wat elkaar betekent.
• Ik kan uitleggen wanneer ik elkaars gebruik.
• Ik weet dat bij bezit altijd een zelfstandig naamwoord na elkaars komt.
• Ik herken dat mekaar / mekaars informeel is.
• Ik kan in mijn eigen zinnen snel kiezen tussen elkaar en elkaars.

Als je alle punten hierboven met “ja” kunt beantwoorden, ben je klaar om deze vormen actief te gebruiken in gesprekken.