A1.7 - Professions and studies

Nouns in the instrumental case: kim? czym?

Rzeczowniki w narzędniku: kim? czym?

Narzędnik odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym? Dlatego, gdy mówimy o swoim zawodzie, narodowości, płci, relacjach rodzinnych itp., używamy właśnie narzędnika.

(The instrumental case answers the questions (with) who? (with) what? That’s why, when we talk about our profession, nationality, gender, family relationships, etc., we use the instrumental case.)

What the instrumental (narzędnik) does here

In this unit you mainly use narzędnik to answer:

  • Kim jesteś? (Who are you / what are you by profession?) → Jestem…
  • Z kim? (With whom?) → z…
  • Czym? (With what? by what means?) → piszę / jadę…

Think: “with / by means of / as” → Polish often chooses instrumental.

Fast decision: do I need instrumental?

  1. After “być” (to be) when you name a role/identity (profession, nationality):
    Jestem + instrumental / On jest + instrumental
  2. After “z” = “with”:
    z + instrumental
  3. For tools/means (often after verbs like pisać, jechać):
    piszę + instrumental, jadę + instrumental

How to build it (singular): the endings you actually use

Noun type Most common nominative ending Instrumental ending Example
Masculine often -Ø -em or -iem lekarz → lekarzem
nauczyciel → nauczycielem
chłopiec → chłopcem
Feminine often -a -ą or -ią koleżanka → koleżanką
pani → panią
Neuter often -o / -e / -ę -em or -iem dziecko → dzieckiem
biuro → biurem

-em vs -iem (and -ą vs -ią): the practical rule

You choose the longer ending when the noun ends in a “soft” sound.

  • -iem after soft consonants (very common with endings like -ć, -ń, -ś, -ź, -dź and also after l):
    dziecko → dzieckiem
  • -em after most other consonants (“hard”):
    lekarz → lekarzem, metr → metrem
  • For feminine nouns: same idea → -ią (soft) vs -ą (hard):
    pani → panią, but koleżanka → koleżanką

Self-check: if the last consonant feels like it’s pronounced with a “y”-quality (soft), try -iem / -ią. If not, -em / -ą is usually right.

Very common patterns (so you don’t have to “calculate” every time)

  • -arz / -erz (professions): usually -em
    lekarz → lekarzem, inżynier → inżynierem
  • -c often becomes -cem
    chłopiec → chłopcem
  • -nia / -ia (feminine): often -ią
    pani → panią

The important exception: masculine nouns ending in -a

Some masculine persons end in -a (they look feminine, but they are masculine):

  • kolega, dentysta, kierowca, mężczyzna…

In instrumental singular they take the feminine-style ending -ą:

  • kolega → kolegą
  • dentysta → dentystą

Typical mistake: z kolegiem → z kolegą

Mini model sentences you can reuse in conversation

  • Jestem + profession (instr.)
    Jestem prawnikiem. / Jestem architektką.
  • On/Ona jest + nationality/profession (instr.)
    On jest Hiszpanem. / Ona jest lekarką.
  • Pracuję z + person (instr.)
    Pracuję z kolegą. / Pracuję z koleżanką.
  • Piszę / jadę + tool/means (instr.)
    Piszę długopisem. / Jadę samochodem.

Quick final check (30 seconds)

  1. Do I have jestem / jest / są + a role/identity? → use instrumental.
  2. Do I have z meaning “with”? → use instrumental.
  3. Is it a masculine person ending in -a? → use -ą (kolegą, dentystą).
  4. If unsure between -em and -iem: soft ending → -iem; otherwise → -em.
  1. We use the instrumental case for professions (e.g. jestem nauczycielem), nationalities (e.g. on jest Hiszpanem) and tools/instruments (e.g. piszę długopisem, jadę samochodem).
  2. We also use it after the preposition "z" (with), e.g. z kolegą.
  3. The singular instrumental is formed by adding the appropriate endings to the nominative form.
Rodzaj (Gender)Końcówka w mianowniku (Nominative ending)Końcówka w narzędniku (Instrumental ending)Przykłady (Examples)
męski  (masculine)
-Ø 

-em (po spółgłosce twardej) (-em (after a hard consonant))

-iem (po spółgłosce miękkiej) (-iem (after a soft consonant))

nauczycielem (teacher-INSTR)

chłopakiem (boyfriend / boy-INSTR)

żeński (feminine)-a, -i, -Ø*

-ą (po spółgłosce twardej) (-ą (after a hard consonant))

-ią (po spółgłosce miękkiej) (-ią (after a soft consonant))

dziewczyną (girl-INSTR)

panią (Mrs. / lady-INSTR)

nijaki (neuter)-o, -e, -ę, -um

-em (po spółgłosce twardej) (-em (after a hard consonant))

-iem (po spółgłosce miękkiej) (-iem (after a soft consonant))

metrem (metre-INSTR)

dzieckiem (child-INSTR)

Exceptions!

  1. Hard consonants: m, b, p, w, f, n, d, t, z, s, ł, r, g/gi, k/ki, h/hi, ch/chi.
  2. Soft consonants: mi, bi, pi, wi, fi, ń/ni, dź/dzi, ć/ci, ź/zi, ś/si, l, rz, dz, c, ż, sz, dż, cz, j.
  3. Masculine nouns ending in -a (e.g. kolega, dentysta) decline like feminine nouns and take the ending -ą, e.g. kolegą, dentystą.

Exercise 1: Multiple choice

Instruction: Choose the correct answer

1. Dzień dobry, jestem ___ i pracuję w przychodni.

Good morning, I am ___ and I work at a clinic.

2. Moja siostra jest ___.

My sister is ___.

3. Pan Marek jest ___.

Mr. Marek is ___.

4. Pracuję jako ___ i rozmawiam ze studentami po polsku.

I work as a ___ and I speak with the students in Polish.

Exercise 2: Rewrite the phrases

Instruction: Transform the sentences using the instrumental case (with whom? with what?) — after the verb “to be” (e.g. Jestem nauczycielem) and after the preposition “z” (e.g. z kolegą).

Show/Hide translation Show/Hide hints
  1. Hint Hint (Jestem) Jestem nauczyciel. (mężczyzna)
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
    Jestem nauczycielem.
    (Jestem nauczycielem.)
  2. Hint Hint (Jest) Ona jest pani. (w biurze)
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
    Ona jest panią.
    (Ona jest panią.)
  3. Hint Hint (Jest) On jest dentysta. (mężczyzna)
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
    On jest dentystą.
    (On jest dentystą.)
  4. Idę do kina z kolega.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
    Idę do kina z kolegą.
    (Idę do kina z kolegą.)
  5. Rozmawiam z pani.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
    Rozmawiam z panią.
    (Rozmawiam z panią.)
  6. Hint Hint (Piszę) Piszę długopis. (w pracy)
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Example
    Piszę długopisem.
    (Piszę długopisem.)

Exercise 3: Grammar in action

Instruction: In pairs, ask questions about occupation and studies; answer in full sentences.

Show/Hide translation
Situation
Na spotkaniu w pracy poznajesz nową osobę i rozmawiacie o zawodach.
(At a meeting at work, you meet a new person and talk about occupations.)
Discuss
  • Kim jesteś z zawodu i gdzie pracujesz? (What is your profession and where do you work?)
  • Czy pracujesz jako samozatrudniony/samozatrudniona czy w firmie? Dlaczego?","Co studiujesz albo czego się uczysz teraz?","Z kim najczęściej pracujesz w zespole?" (Do you work self-employed or for a company? Why?)
Useful words and phrases
  • Kim jesteś z zawodu? Jestem nauczycielem/nauczycielką. (What is your profession? I am a teacher.)
  • Pracuję jako architekt/architektka. (I work as an architect.)
  • Jestem prawnikiem/prawniczką i pracuję z dziennikarzem/dziennikarką. (I am a lawyer and I work with a journalist.)
Use in conversation
  • Jestem + (zawód w narzędniku) (I am + (profession in the instrumental))
  • Pracuję jako + (zawód) (I work as a + (profession))
  • Pracuję z + (osoba w narzędniku) (I work with + (person in the instrumental))

Written by

This content has been designed and reviewed by the coLanguage pedagogical team: About coLanguage

Profile Picture

Joanna Majchrowska

Master of Spanish Philology

University of Lodz

University_Logo

Poland


Last Updated:

Thursday, 19/03/2026 08:14