Der Dativ zeigt das indirekte Objekt eines Satzes – also wem etwas gegeben wird, wem etwas passiert oder wem etwas gehört.

(De datief geeft het indirecte object van een zin aan – dus aan wie iets wordt gegeven, met wie iets gebeurt of aan wie iets toebehoort.)

Dativ: wanneer gebruik je dem, der, den, einem, einer?

  • De dativ antwoordt op de vraag: wem? (= aan wie? voor wie?).
  • Je gebruikt de dativ vooral bij werkwoorden als: geben, schenken, schicken, schreiben, zeigen, erklären.
  • In zulke zinnen heb je meestal:
  1. Subject (wer?) – in de nominativ
  2. “Dativpersoon” (wem?) – in de dativ
  3. Object / ding (was?) – vaak in de accusativ

Schema: Wer + Verb + wem? + was?

  • Ich gebe dem Kollegen den Plan.
  • Wir schenken der Mitarbeiterin einen Kalender.

De vormen in de dativ op A1

Genus / Numerus Bepaald lidwoord Onbepaald lidwoord Vb. (kort)
Maskulin dem einem Ich helfe dem Chef.
Feminin der einer Ich schreibe der Kollegin.
Neutrum dem einem Ich gebe dem Kind ein Spielzeug.
Plural den – (geen lidwoord) Ich schreibe den Kollegen.
  • Onthoud als korte checklist:
    • m / n → dem / einem
    • f → der / einer
    • Pl → den (+ vaak -n aan het zelfstandig naamwoord)

Dativ of accusativ? Typische twijfels

  • Dativ = persoon: aan wie? voor wie?
  • Accusativ = ding: wat?

Voorbeeld 1

  • Ich gebe dem Kollegen den Plan.
  • wem? dem Kollegen → dativ.
  • was? den Plan → accusativ.

Voorbeeld 2

  • Wir schicken der Kundin eine E-Mail.
  • wem? der Kundin → dativ.
  • was? eine E-Mail → accusativ.

Zelfcheck: Kun je in je eigen taal "aan" of "voor" erbij denken? Dan heb je in het Duits waarschijnlijk de dativ.

  • Ik stuur aan de klant een mail. → Ich schicke dem Kunden eine E-Mail.
  • Ik leg voor de collega de documenten klaar. → Ich lege dem Kollegen die Dokumente hin.

Meervoud in de dativ: -n erbij

  • In het meervoud krijgt het zelfstandig naamwoord in de dativ meestal een -n.
Vorm nominativ (meervoud) Dativ meervoud Voorbeeldzin
die Kinder den Kindern Ich schenke den Kindern Süßigkeiten.
die Kollegen den Kollegen Wir schreiben den Kollegen eine Nachricht.
die Mitarbeiter den Mitarbeitern Die Firma gibt den Mitarbeitern Geschenke.
  • Geen extra -n als het meervoud al eindigt op -n of -s:
Nominativ plural Dativ plural Opmerking
die Kollegen den Kollegen eindigt al op -n → geen extra -n
die Chefs den Chefs eindigt op -s → geen extra -n

Zelfcheck-vraag: Zie je een meervoud in de dativ (den ...)? Kijk dan: moet er een -n bij, of eindigt het woord al op -n / -s?

Stap-voor-stap: zo kies je het juiste dativ-lidwoord

  1. Zoek eerst de persoon in de zin.
    • Wem gebe ich etwas? Wem schreibe ich?
    • Dat is je dativ-groep.
  2. Bepaal het geslacht (genus) van dat zelfstandig naamwoord.
    • der Kollege → maskulin
    • die Kollegin → feminin
    • das Kind → neutrum
    • die Kollegen / Kinder → plural
  3. Kies het juiste lidwoord in de dativ.
    • Maskulin: dem / einem Kollegen
    • Feminin: der / einer Kollegin
    • Neutrum: dem / einem Kind
    • Plural: den Kollegenn
  4. Check op -n in het meervoud.
    • den Kindern, den Mitarbeitern, den Studenten

Typische fouten en hoe je ze voorkomt

  • 1. Dativ verwarren met accusativ

Ich gebe den Kollege den Plan.

Goed: Ich gebe dem Kollegen den Plan.

  • Vraag jezelf: wem? dem Kollegen → dativ.

Wir schreiben die Kollegin eine E-Mail.

Goed: Wir schreiben der Kollegin eine E-Mail.

  • 2. Verkeerde vorm bij feminien

Ich helfe die Chefin.

Goed: Ich helfe der Chefin.

  • 3. -n in het meervoud vergeten

Ich erkläre den Mitarbeiter die Regeln.

Goed: Ich erkläre den Mitarbeitern die Regeln.

  • 4. Geen dativ na typische werkwoorden

Na o.a. helfen, danken, gratulieren komt de persoon in de dativ, ook als er geen “ding” in de zin staat.

  • Ich helfe dem Kollegen.
  • Wir danken der Chefin.
  • Ich gratuliere den Freunden.

Zelfcheck: kan ik dit al?

  • Kun je bij een zin met geben / schicken / schreiben / schenken / erklären de persoon vinden en “wem?” vragen?
  • Kun je voor die persoon het juiste dativ-lidwoord kiezen: dem, der, den, einem, einer?
  • Kun je in het meervoud de -n juist toevoegen of herkennen?

Als je hier meestal ja op antwoordt, dan ben je klaar om in gesprekken actief met de dativ te oefenen.

  1. In de datief vraag je met "wem" .
  2. In het meervoud krijgen zelfstandige naamwoorden in de datief een “-n”, behalve als het zelfstandig naamwoord in het meervoud al op “-n” of “-s” eindigt.
Genus / Numerus (Geslacht / getal)Bestimmter Artikel  (Bepaald lidwoord)Unbestimmter Artikel  (Onbepaald lidwoord)Beispiel  (Voorbeeld)
Maskulin (Mannelijk)demeinemIch gebe dem (einem) Mann das Buch.
Feminin (Vrouwelijk)dereinerIch gebe der (einer) Frau den Schlüssel
Neutrum (Onzijdig)demeinemIch gebe dem (einem) Kind das Spielzeug.
Plural (Meervoud)den– (kein Artikel) (– (geen lidwoord))Ich gebe (den) Kindern keinen Zucker.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Ich schicke ___ Kollegen eine E-Mail mit den Feiertagen.

Ik stuur ___ collega een e-mail met de feestdagen.)

2. Wir geben ___ Mitarbeiterin am 24. Dezember frei.

Wij geven ___ medewerkster op 24 december vrij.)

3. Zu Weihnachten schenke ich ___ Kindern im Büro kleine Tannenbäume.

Met kerst geef ik ___ kinderen op kantoor kleine kerstboompjes.)

4. Zu Ostern schreibe ich ___ Chef und ___ Chefin eine Karte.

Met Pasen schrijf ik ___ chef en ___ chefin een kaart.)

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen en zet het zelfstandig naamwoord in de datief met het juiste bepaalde of onbepaalde lidwoord (dem, der, den, einem, einer). Let in het meervoud op -n.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints
  1. Hint Hint (dem) Ich schreibe der Chef eine E-Mail.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Ich schreibe dem Chef eine E-Mail.
    (Ich schreibe dem Chef eine E-Mail.)
  2. Hint Hint (der) Ich schenke die Kollegin eine Schokolade.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Ich schenke der Kollegin eine Schokolade.
    (Ich schenke der Kollegin eine Schokolade.)
  3. Hint Hint (dem) Wir schicken der Kunde ein Angebot.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Wir schicken dem Kunden ein Angebot.
    (Wir schicken dem Kunden ein Angebot.)
  4. Hint Hint (einem) Ich gebe ein Kollege den Plan.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Ich gebe einem Kollegen den Plan.
    (Ich gebe einem Kollegen den Plan.)
  5. Hint Hint (einem) Wir erkle4ren ein neue Mitarbeiter die Regeln.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Wir erkle4ren einem neuen Mitarbeiter die Regeln.
    (Wir erkle4ren einem neuen Mitarbeiter die Regeln.)
  6. Hint Hint (der) Die Chefin zeigt die neu Praktikantin die Firma.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Die Chefin zeigt der neuen Praktikantin die Firma.
    (Die Chefin zeigt der neuen Praktikantin die Firma.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Spreek met z’n tweeën en zeg wie je wanneer feliciteert of iets geeft.

Vertaling tonen/verbergen
Situatie
Sie planen im Büro mit Kolleginnen und Kollegen die Urlaube und Feiertage.
(U plant op kantoor samen met collega’s vakanties en feestdagen.)
Bespreek
  • Wann schenken Sie dem Kollegen oder der Kollegin etwas zu Weihnachten oder Ostern? (Wanneer geeft u een collega iets met Kerst of met Pasen?)
  • Wem gratulieren Sie an Silvester oder Neujahr und warum? (Familie, Freunde, Kolleginnen) (Wie feliciteert u met Oud en Nieuw of met Nieuwjaar en waarom? (familie, vrienden, collega’s))
Nuttige woorden en uitdrukkingen
  • Frohe Weihnachten! — Ich wünsche dem Vater frohe Weihnachten. (Fijne kerstdagen! — Ik wens mijn vader fijne kerstdagen.)
  • Frohes neues Jahr! — Ich schreibe der Kollegin an Neujahr. (Gelukkig nieuwjaar! — Ik schrijf mijn collega met Nieuwjaar.)
  • Ich schenke dem Kind ein Geschenk zu Ostern. (Ik geef het kind een cadeau met Pasen.)
Gebruik in gesprek
  • Ich schenke dem Kollegen ... (Ik geef de collega ...)
  • Ich gratuliere der Kollegin ... (Ik feliciteer de collega ...)
  • Ich schreibe den Freunden ... (Ik schrijf naar vrienden ...)

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Sophie Schmidt

Internationaal administratief management

Würzburger Dolmetscherschule

University_Logo

Laatst bijgewerkt:

woensdag, 18/02/2026 16:28