Onvoltooid verleden tijd: zwakke werkwoorden

De onvoltooid verleden tijd vormt men door de stam te combineren met -te(n) of -de(n), zoals 'werkte', 'maakte'.

Uitleg van de docent

Wanneer gebruik je de onvoltooid verleden tijd (OVT)?

Voor gebeurtenissen in het verleden (losse actie): Gisteren werkte ik aan het dossier.
Voor gewoontes / herhaling vroeger: Vroeger wachtten we vaak lang bij het loket.
Voor achtergrond bij een verhaal (wat er toen ‘aan de hand was’): We voelden veel druk op kantoor.

Let op: In het Nederlands gebruiken we ook vaak de voltooid verleden tijd (hebben/zijn + ge-). In deze les gaat het specifiek om de OVT van zwakke werkwoorden.

Stap voor stap: zo maak je de OVT van zwakke werkwoorden

Pak de ik-vorm (tegenwoordige tijd) en haal -en eraf.
werken → werk, openen → open
Dit is de stam (meestal hetzelfde als de ik-vorm):
ik werk (stam werk), ik open (stam open)
Kies de juiste uitgang met de softketchup-regel (zie hieronder).
Zet enkelvoud of meervoud:
- enkelvoud (ik/jij/hij/zij/het) = -te of -de
- meervoud (wij/jullie/zij) = -ten of -den

Softketchup: kies -te(n) of -de(n)

Kijk naar de laatste letter van de stam.

Stam eindigt op…	Dan kies je…	Voorbeeld
softketchup: s, f, t, k, ch, p	-te / -ten	werk → werkte / werkten
niet softketchup	-de / -den	open → opende / openden

Spelling waar het vaak misgaat (en hoe je het checkt)

Dubbele medeklinker bij -tte / -tte(n)

Als de stam al eindigt op t, krijg je vaak -tte:
- wacht → wachtte / wachtten
- ~~wachtde~~ is fout (want stam eindigt op t → softketchup → -te)
Geen extra t of d “erbij verzinnen”
- werk → werkte (niet ~~werktte~~)
- open → opende (niet ~~opendte~~ / ~~opentde~~)
Meervoud: altijd -n
- wij werkten, wij voelden, wij openden
- ~~wij werkte~~ is fout (dat is enkelvoud)

Snelle zelfcheck (30 seconden)

Is het werkwoord zwak? (meestal: infinitief op -en en verleden tijd met -te/-de)
Wat is de stam?
Eindigt de stam op softketchup? → -te(n) / anders → -de(n)
Is het enkelvoud of meervoud?
Check je spelling: -tten/-dden alleen als dat logisch volgt uit de stam.

Mini-overzicht met de werkwoorden uit deze les

Infinitief	Stam	Softketchup?	OVT enkelvoud	OVT meervoud
werken	werk	ja (k)	werkte	werkten
voelen	voel	nee (l)	voelde	voelden
wachten	wacht	ja (t)	wachtte	wachtten
openen	open	nee (n)	opende	openden

De onvoltooid verleden tijd gebruik je voor handelingen die vlak na elkaar hebben plaatsgevonden.
De onvoltooid verleden tijd gebruik je als iets vroeger vaak gebeurde of een gewoonte was.
Eindigt stam op softketchup? Voeg -te(n) toe.
Geen softketchup? Voeg -de(n) toe.
Enkelvoud = -te of -de
Meervoud = -ten of -den.

	Werken	Voelen	Wachten	Openen
ik	werkte	voelde	wachtte	opende
jij, je	werkte	voelde	wachtte	opende
hij, zij, het	werkte	voelde	wachtte	opende
wij, we	werkten	voelden	wachtten	openden
jullie	werkten	voelden	wachtten	openden
zij, ze	werkten	voelden	wachtten	openden

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Vorige week ___ ik de hele dag aan uw aanvraag voor de werkvergunning.

2. Toen ik vorig jaar werkloos was, ___ ik elke maand op een brief van de sociale dienst.

3. Wij ___ destijds veel druk, omdat we elke dag tientallen nieuwe documenten moesten verwerken.

4. Bij mijn eerste inschrijving in Nederland ___ de ambtenaar rustig al mijn documenten en controleerde alles stap voor stap.

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste zin in de onvoltooid verleden tijd van zwakke werkwoorden. Let goed op de stam en de juiste uitgang (-te/-ten of -de/-den) voor enkelvoud en meervoud.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen in de onvoltooid verleden tijd (verleden tijd) van het hoofdwerkwoord.

Toon/verberg hints

Ik werk elke dag tot zes uur.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ik werkte elke dag tot zes uur.
Hint Hint (gisteren) Wij voelen ons nu erg moe.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Wij voelden ons gisteren erg moe.
Hij wacht lang bij de balie van de gemeente.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Hij wachtte lang bij de balie van de gemeente.
De vrouw opent de brief van de Belastingdienst.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
De vrouw opende de brief van de Belastingdienst.

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Vertel om de beurt wat je toen deed en stel een vervolgvraag.

Situatie

Jullie vertellen kort over vroeger toen je papieren bij het stadhuis regelde.

Bespreek

Hoe schreef jij je vroeger in bij het stadhuis voor werk of uitkering?
Wat gebeurde er toen je een werkvergunning of verzekering aanvroeg? Vertel stap voor stap wat je deed.','Wat vond je vroeger moeilijk aan afspraken met ambtenaren en het papierwerk? Geef voorbeelden.

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Ik wachtte lang bij het stadhuis.
Wij vulden veel documenten in voor de inschrijving.
Ik vroeg de werkvergunning en verzekering aan.

Gebruik in gesprek

Ik werkte… / Wij werkten…
Ik voelde me… / Wij voelden ons…
Ik wachtte… / Wij wachtten…