Być + participio

"Estar" + participio

Los participios se combinan con el verbo "estar" para describir estados o condiciones temporales.

(Imiesłowy łączą się z czasownikiem "estar", aby opisywać stany lub warunki tymczasowe.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Kiedy używać estar + participio (imiesłów)

Używasz, gdy chcesz opisać stan lub czasowy rezultat czynności.
To często odpowiada polskiemu: jest/są + (zrobiony, zamknięty, przygotowany).
Typowe konteksty A1: godziny otwarcia, dostępność usług, stan rzeczy „tu i teraz”.

O co chodzi?	Hiszpański	Po polsku
Stan teraz	La tienda está abierta.	Sklep jest otwarty.
Rezultat (już zrobione)	Los correos están enviados.	Maile są wysłane.

Budowa: estar + imiesłów (participio)

estar odmienia się jak „być” w znaczeniu stan: está (on/ona/to), están (oni/one).
Druga część to participio (często jak przymiotnik): cerrado/a, abierto/a, vendido/a…

Osoba / liczba	Forma	Przykład
on/ona/to	está	La oficina de correos está cerrada.
oni/one	están	Las oficinas están cerradas.

Najważniejsze: zgoda rodzaju i liczby

Participio w tym użyciu zachowuje się jak przymiotnik: musi pasować do rzeczownika.

Rzeczownik	Poprawnie	Uwaga
la biblioteca (żeń., l.poj.)	está abierta	~~está abierto~~
el banco (męs., l.poj.)	está cerrado	~~está cerrada~~
las casas (żeń., l.mn.)	están vendidas	~~está vendidas~~
los documentos (męs., l.mn.)	están firmados	~~están firmadas~~

Nie myl z ser: stan vs cecha

estar + participio = stan / rezultat, często tymczasowy lub sytuacyjny.
ser częściej opisuje cechę, klasyfikację albo definicję.

Znaczenie	Przykład	Co słyszysz?
Stan (teraz)	La tienda está cerrada.	Sklep jest (aktualnie) zamknięty.
Opis/typ (bardziej „definicja”)	La tienda es pequeña.	Sklep jest mały (cecha).

W praktyce na A1, przy „otwarty/zamknięty” prawie zawsze wybierasz estar.

Jak szybko utworzyć participio (A1)

Czasowniki na -ar → końcówka -ado/-ada: cerrar → cerrado/cerrada.
Czasowniki na -er, -ir → końcówka -ido/-ida: vender → vendido/vendida.
Niektóre formy są nieregularne i warto je zapamiętać jako gotowe „przymiotniki”:

Czasownik	Participio	Przykład
abrir	abierto/a	La farmacia está abierta.
cerrar	cerrado/a	El banco está cerrado.
vender	vendido/a	Las casas están vendidas.

Szybki „autotest” przed wyborem formy

Czy opisuję stan / dostępność (otwarte, zamknięte, przygotowane, wysłane)? → estar.
Czy mam liczbę mnogą? → najczęściej están.
Czy imiesłów pasuje do rzeczownika?
- la… → zwykle końcówka -a (abierta, cerrada)
- el… → zwykle końcówka -o (abierto, cerrado)
- las/los… → dodaj -s (abiertas/abiertos)

Mini-zestaw gotowych zdań do rozmowy (usługi i miejsca)

La biblioteca está abierta por la mañana.
Las oficinas de correos están cerradas los domingos.
El hospital está abierto todo el día.
La panadería está cerrada hoy por mantenimiento.
Las mesas están preparadas para la cena.

Mogą opisywać emocje, stany fizyczne lub sytuacje chwilowe.
Muszą zgadzać się rodzajem i liczbą z rzeczownikiem, który opisują.

Formula (Wzór)	Verbo (Czasownik)	Ejemplos (Przykłady)
Estar + verbo	Cerrar (Zamykać)	La oficina de correos está cerrada. (Poczta jest zamknięta.)
Estar + verbo	Vender (Sprzedawać)	Las casas están vendidas. (Domy są sprzedane.)
Estar + verbo	Abrir (Otwierać)	La tienda está abierta. (Sklep jest otwarty.)

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. El gimnasio ______ los domingos por la tarde.

2. La oficina de correos está abierta, pero el banco ______ ahora.

3. La farmacia está abierta y las escuelas ______ hoy.

4. La biblioteca está abierta, pero las aulas ______ por la noche.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz zdania, używając estar + imiesłów bierny, aby opisać stan (przykład: El banco cierra a las dos. → El banco está cerrado).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

El supermercado cierra a las diez de la noche.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
El supermercado está cerrado por la noche.
(El supermercado está cerrado a las diez de la noche.)
La agencia de viajes abre a las nueve de la mañana.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
La agencia de viajes está abierta a las nueve.
(La agencia de viajes está abierta a las nueve de la mañana.)
Hoy todas las tiendas cierran por la tarde.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Hoy todas las tiendas están cerradas por la tarde.
(Hoy todas las tiendas están cerradas por la tarde.)
El técnico termina el ordenador.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
El ordenador está terminado.
(El ordenador está terminado.)
Los camareros preparan las mesas para la cena.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Las mesas están preparadas para la cena.
(Las mesas están preparadas para la cena.)
Los pisos del centro se venden muy rápido.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Los pisos del centro están vendidos.
(Los pisos del centro están vendidos.)

Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Mówcie i powiedzcie, które miejsca odwiedzacie dziś i które są dostępne.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie

Sytuacja

Tú y un compañero necesitáis encontrar servicios abiertos en un barrio nuevo.

Omówić

¿Qué lugares están abiertos y cuáles están cerrados ahora? (Które miejsca są teraz otwarte, a które zamknięte?)
¿Qué servicio es más importante para ti hoy: banco, farmacia, hospital o biblioteca? ¿Por qué? (Która usługa jest dla ciebie dziś najważniejsza: bank, apteka, szpital czy biblioteka? Dlaczego?)

Przydatne słowa i zwroty

La farmacia está cerrada. (Apteka jest zamknięta.)
La oficina de correos está abierta. (Poczta jest otwarta.)
La comida está preparada en la panadería. (Jedzenie jest przygotowane w piekarni.)

Użyj w rozmowie

estar + participio para lugares y servicios (estar + participio para lugares y servicios)
estar + participio para objetos preparados (estar + participio para objetos preparados)