Lekcje

A1.27 - Kształty i formy

Zaimek wskazujący: deze, die, dit, dat

Zaimki wskazujące odnoszą się do rzeczowników, na przykład „deze” i „dit”.

Co właściwie ćwiczysz? (deze, die, dit, dat)

  • Uczysz się zaimków wskazujących w niderlandzkim: deze, die, dit, dat.
  • Za ich pomocą mówisz: „ten / ta / to / tamten / tamto”.
  • Musisz zawsze sprawdzić 2 rzeczy:
    1. odległość – coś jest blisko czy dalej?
    2. rodzaj rzeczownika – to jest de-woord, het-woord czy liczba mnoga?

Krok 1 – Blisko czy daleko?

Najpierw zdecyduj, czy mówisz o czymś, co jest blisko ciebie, czy dalej.

Blisko (tu, przy mnie) Daleko (tam, nie przy mnie)
po niderlandzku deze, dit die, dat
skojarzenie PL ten / ta / to tutaj tamten / tamta / tamto tam
  • deze / dit – kiedy coś jest „tu”.
  • die / dat – kiedy coś jest „tam”.

Na razie nie myśl o de i het. Tylko o odległości.

Krok 2 – de-woord, het-woord, liczba mnoga

Teraz dodaj drugi krok: jaki to rzeczownik?

Typ rzeczownika Blisko Daleko
de-woord (l.poj.) deze die
het-woord (l.poj.) dit dat
liczba mnoga (de) deze die
  • deze – de-woord l.poj. albo liczba mnoga.
  • dit – het-woord l.poj.
  • die – de-woord l.poj. albo liczba mnoga, ale daleko.
  • dat – het-woord l.poj., ale daleko.

Przykład: jedno słowo, dwa kroki

Spójrz na kilka częstych słów biurowych.

Niderlandzki Rodzaj Blisko Daleko Znaczenie PL
de tafel de-woord deze tafel die tafel ten stół / tamten stół
het bureau het-woord dit bureau dat bureau to biurko / tamto biurko
de lamp de-woord deze lamp die lamp ta lampa / tamta lampa
de stoelen liczba mnoga deze stoelen die stoelen te krzesła / tamte krzesła

Małe słowa – zawsze het → zawsze dit/dat

Zdrobnienia (na -je) mają zawsze rodzajnik het.

  • het kantoortje (małe biuro)
  • het kastje (mała szafka)
  • het stoeltje (małe krzesło)

Dlatego:

  • dit kantoortje – to małe biuro (blisko)
  • dat kantoortje – tamto małe biuro (daleko)
  • dit stoeltje – to krzesełko
  • dat stoeltje – tamto krzesełko

Dobra szybka zasada:

  • Widzisz końcówkę -je? Myśl: het → wybierz dit (blisko) albo dat (daleko).

Liczba mnoga – zawsze deze/die

W liczbie mnogiej rodzajnik to zawsze de, więc:

  • deze + rzeczownik w liczbie mnogiej – blisko.
  • die + rzeczownik w liczbie mnogiej – daleko.
Niderlandzki Blisko Daleko PL
de stoelen deze stoelen die stoelen te / tamte krzesła
de lampen deze lampen die lampen te / tamte lampy
de kantoren deze kantoren die kantoren te / tamte biura

Typowe błędy Polaków – na co uważać

  • 1. Mylisz dit z deze
    • *dit tafel ❌ → deze tafel ✅ (bo de tafel)
    • *deze bureau ❌ → dit bureau ✅ (bo het bureau)
  • 2. Używasz dit/dat przy liczbie mnogiej
    • *dit stoelen ❌ → deze stoelen ✅
    • *dat lampen ❌ → die lampen ✅
  • 3. Zapominasz o -je (zdrobnienia)
    • *deze kantoortje ❌ → dit kantoortje ✅
    • *die kastje ❌ → dat kastje ✅

Jak sobie pomóc? Prosty algorytm 2 pytań

  1. Czy to jest liczba mnoga?
    • Tak → użyj deze (blisko) lub die (daleko). Koniec.
    • Nie → idź do pytania 2.
  2. To jest de-woord czy het-woord?
    • de-woord → deze (blisko) / die (daleko)
    • het-woord → dit (blisko) / dat (daleko)

Możesz sobie to rozpisać na kartce przy pierwszych dialogach.

Szybkie porównanie z polskim – uważaj na różnice

Polski ma więcej form: ten, ta, to, ci, te, tamten, tamta, tamto, tamci, tamte.

Niderlandzki ma tylko cztery słowa, ale łączy w sobie:

  • „ten/ta/to” + „tamten/tamta/tamto”
  • w zależności od de/het i liczby mnogiej.
Polski (przykładowo) Niderlandzki
ten stół, ta lampa deze tafel, deze lamp
to biurko dit bureau
tamten stół, tamta lampa die tafel, die lamp
tamto biurko dat bureau

Mini–trening: sprawdź się krok po kroku

  1. Ik neem … stoel hier.

    • „stoel” → de stoel (de-woord)
    • blisko → użyj deze
    • Poprawne: Ik neem deze stoel hier.

  2. Ik wil … bureau daar.

    • „bureau” → het bureau
    • daleko → użyj dat
    • Poprawne: Ik wil dat bureau daar.

  3. … stoelen hier zijn comfortabel.

    • „stoelen” → liczba mnoga
    • blisko → deze
    • Poprawne: Deze stoelen hier zijn comfortabel.

  4. Vind jij … lampen daar ook mooi?

    • „lampen” → liczba mnoga
    • daleko → die
    • Poprawne: Vind jij die lampen daar ook mooi?

Na co szczególnie uważać w dialogach

  • W dialogach często masz tu i tam w jednym zdaniu:
    • Deze stoelen hier zijn goedkoop, maar die stoelen daar zijn duur.
    • Te krzesła tutaj są tanie, ale tamte krzesła tam są drogie.
  • Zwracaj uwagę na słowa: hier (tu), daar (tam), bij het raam, in de hoek – pomagają wybrać „blisko / daleko”.
  • Przy nowych słowach od razu zapisuj je z rodzajnikiem:
    • de tafel, het bureau, de lamp, het kantoortje…
    • wtedy łatwiej automatycznie dobrać deze/dit/die/dat.

Podsumowanie: co już umiesz?

  • Wiesz, że najpierw patrzysz na odległość (blisko/daleko).
  • Wiesz, jak połączyć odległość z de-woord / het-woord / liczbą mnogą.
  • Rozpoznajesz, że zdrobnienia na -je zawsze biorą dit/dat.
  • Wiesz, jak unikać typowych błędów (*dit tafel, *dit stoelen itd.).

Jeśli potrafisz samodzielnie powiedzieć na głos kilka przykładów typu:

  • deze tafel / die tafel
  • dit bureau / dat bureau
  • deze stoelen / die stoelen
  • dit kantoortje / dat kantoortje

– jesteś gotowy, żeby swobodnie używać tego w rozmowach.

  1. Używaj „deze” i „dit” do rzeczy znajdujących się blisko, a „die” i „dat” do rzeczy znajdujących się dalej.
  2. Zaimek wskazujący zgadza się z rodzajem gramatycznym i rodzajnikiem rzeczownika.
 de-woordhet-woord
Dichtbij (Blisko)dezedit
Veraf (Daleko)diedat

Wyjątki!

  1. Zdrobnienia mają zawsze rodzajnik „het”, dlatego używają zawsze „dit” lub „dat”.
  2. Liczby mnogie mają zawsze rodzajnik „de”, dlatego używają zawsze „deze” lub „die”.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

Darmowy NL

Przygotowywanie audio…

NL + PL

Przygotowywanie audio…

1. Kijk, ___ cirkel op het scherm is blauw en die cirkel aan de muur is rood. Kijk, dit cirkel op het scherm is blauw en die cirkel aan de muur is rood.

Spójrz, ___ koło na ekranie jest niebieskie, a tamto koło na ścianie jest czerwone.

2. Ik wil ___ vierkant groter maken, maar dat vierkant op de tekening moet klein blijven. Ik wil dit vierkant groter maken, maar dat vierkant op de tekening moet klein blijven.

Chcę powiększyć ___ kwadrat, ale tamten kwadrat na rysunku musi pozostać mały.

3. ___ rechthoeken hier zijn heel breed, maar die lijnen daar zijn smal. Deze rechthoeken hier zijn heel breed, maar die lijnen daar zijn smal.

___ prostokąty tutaj są bardzo szerokie, ale tamte linie tam są wąskie.

4. Vind jij ___ kleine vierkantje mooi of vind je dat vierkantje op de andere foto mooier? Vind jij dit kleine vierkantje mooi of vind je dat vierkantje op de andere foto mooier?

Podoba ci się ___ mały kwadracik czy uważasz, że tamten kwadracik na innym zdjęciu jest ładniejszy?

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz zdania i wstaw: dit, die, dat lub deze, aby pokazać, czy coś jest blisko, czy daleko (uwaga: rzeczowniki rodzaju de, het, liczba mnoga i zdrobnienia).

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie
  1. (deze) Ik wil graag ______ tafel bij het raam kopen.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik wil graag deze tafel bij het raam kopen.
    (Chciałbym kupić ten stół przy oknie.)
  2. (dat) Kijk, ______ appartement daar op de hoek is heel modern.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Kijk, dat appartement op die hoek is heel modern.
    (Patrz, to mieszkanie na tamtym rogu jest bardzo nowoczesne.)
  3. (deze) Vind jij ______ stoelen hier in de vergaderruimte ook zo comfortabel?
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Vind jij deze stoelen hier in de vergaderruimte ook zo comfortabel?
    (Czy uważasz, że te krzesła tutaj w sali konferencyjnej są też takie wygodne?)
  4. (dit) Ik vind ______ kantoortje boven in het gebouw te klein.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik vind dit kantoortje boven in het gebouw te klein.
    (Uważam, że to biureczko na górze w budynku jest za małe.)
  5. (die) Weet jij van wie ______ lampen daar aan het plafond zijn?
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Weet jij van wie die lampen daar aan het plafond zijn?
    (Czy wiesz, do kogo należą tamte lampy tam na suficie?)
  6. (dit) Ik neem ______ bureau naast het raam; jij kunt ______ bureau daar nemen.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik neem dit bureau naast het raam; jij kunt dat bureau daar nemen.
    (Wezmę to biurko obok okna; ty możesz wziąć tamto biurko tam.)
Poprzedni Dalej

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O firmie coLanguage