Zdanie pytające

Vraagzin

Hoe je vragen vormt met en zonder vraagwoord door juiste volgorde van werkwoord en onderwerp.

(Jak tworzyć pytania z i bez wyrazu pytającego, stosując właściwy szyk czasownika i podmiotu.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Pytania po niderlandzku: gdzie stoi czasownik?

W pytaniach w języku niderlandzkim najważniejsze jest jedno: odmieniony czasownik (persoonsvorm) stoi bardzo wcześnie w zdaniu.

Pytanie tak/nie (bez słowa pytającego): czasownik stoi na 1. miejscu.
Pytanie ze słowem pytającym (waar, wanneer, waarom…): słowo pytające jest na 1. miejscu, a czasownik na 2. miejscu.

Krok 1: znajdź persoonsvorm (odmieniony czasownik)

Persoonsvorm to czasownik odmieniony przez osobę i czas.

często: heeft, is, werkt, komt, neemt
w czasie przeszłym złożonym: persoonsvorm to zwykle heeft / is, a imiesłów stoi później: bekeken, gebeld, geschreven

Przykład

De manager heeft vandaag de vacature bekeken.
Persoonsvorm = heeft (a nie bekeken).

Pytanie bez słowa pytającego (tak/nie)

Jeśli pytasz, czy coś jest prawdą, zaczynasz od persoonsvorm.

	Szyk	Przykład
Tak/nie	Persoonsvorm – Podmiot – (czas) – (miejsce) – reszta	Heeft de manager vandaag de vacature bekeken?

Typowy błąd (czasownik za późno)

~~De manager heeft vandaag de vacature bekeken?~~

Pytanie ze słowem pytającym (waar/wanneer/waarom…)

Najpierw dajesz informację, o co pytasz, a dopiero potem przestawiasz czasownik.

	Szyk	Przykład
Z vraagwoord	Vraagwoord – Persoonsvorm – Podmiot – (czas) – (miejsce) – reszta	Wanneer heeft de manager de vacature bekeken?

Typowy błąd (podmiot wchodzi między słowo pytające i czasownik)

~~Wanneer de manager heeft de vacature bekeken?~~

Co zostaje „na swoim miejscu” po czasowniku?

Po przestawieniu początku zdania reszta często zostaje w zwykłym porządku:

czas (vandaag, morgen, vanmiddag)
miejsce (op kantoor, in Amsterdam)
dopełnienie (de vacature, het cv, de kandidaat)

Porównaj (to samo zdanie, inne pytanie):

De manager bekijkt vandaag op kantoor de vacature.
Bekijkt de manager vandaag op kantoor de vacature?
Wanneer bekijkt de manager op kantoor de vacature?
Waar bekijkt de manager vandaag de vacature?

Dwie szybkie „kontrole jakości” przed wysłaniem zdania

Czy persoonsvorm jest na właściwym miejscu?
- bez vraagwoord: persoonsvorm na 1. miejscu
- z vraagwoord: persoonsvorm na 2. miejscu
Czy nie rozdzielasz vraagwoord i persoonsvorm?
- dobrze: Wanneer heeft u het contract gekregen?
- źle: ~~Wanneer u heeft het contract gekregen?~~

Mini-ściąga (A2) do zapamiętania

Ja/nee-vraag = zaczynasz od czasownika: Heeft…? Werkt…? Ben(t)…?
Vraagwoord-vraag = pytajnik na start, potem czasownik: Waar werkt…? Wanneer heeft…?
W czasach złożonych patrz na heeft/is jako persoonsvorm.

Wyraz pytający stoi zawsze na pierwszym miejscu.
W zdaniach pytających z wyrazem pytającym odmieniona forma czasownika (orzeczenie) stoi bezpośrednio po wyrazie pytającym.
Pozostałe części zdania pozostają w swojej normalnej kolejności po odmienionej formie czasownika.

	Woordvolgorde (Szyk wyrazów)	Voorbeeld (Przykład)
Zonder vraagwoord (Bez wyrazu pytającego)	Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp (Odmieniona forma czasownika - Podmiot - Czas - Miejsce - Dopełnienie bliższe)	Heeft de manager vandaag de vacature bekeken? (Czy kierownik obejrzał dzisiaj ofertę pracy?)
Met een vraagwoord (Z wyrazem pytającym)	Vraagwoord - Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp (Wyraz pytający - Odmieniona forma czasownika - Podmiot - Czas - Miejsce - Dopełnienie bliższe)	Wanneer heeft de manager de vacature bekeken? (Kiedy kierownik obejrzał ofertę pracy?)

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. ___ u volgende maand beschikbaar voor een gesprek met de afdeling personeelszaken?

2. ___ heeft u het contract van personeelszaken gekregen?

3. ___ werkt de kennis die mij over deze vacature heeft verteld?

4. ___ de manager van de afdeling mijn salaris als bruto of netto uitgelegd?

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie pytające, które odpowiada właściwej kolejności słów w zdaniach pytających z i bez słowa pytającego.

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć zdania w pytania typu tak/nie lub pytania z zaimkiem pytającym. Zwróć uwagę na szyk zdania: (zaimek pytający) – orzeczenie – podmiot – czas – miejsce – pozostałe człony zdania.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

U werkt morgen in het magazijn.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Werkt u morgen in het magazijn?
(Werkt u morgen in het magazijn?)
De manager belt de kandidaat vanmiddag in het kantoor.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Belt de manager de kandidaat vanmiddag op kantoor?
(Belt de manager de kandidaat vanmiddag op kantoor?)
Wskazówka Wskazówka (Wanneer) Het gesprek is om drie uur in kamer 4.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Wanneer is het gesprek in kamer 4?
(Wanneer is het gesprek in kamer 4?)
Wskazówka Wskazówka (Waar) De sollicitant wacht voor de ingang.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Waar wacht de sollicitant?
(Waar wacht de sollicitant?)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Pracuj w parach; na przemian zadawajcie sobie pytania o pracę.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie

Sytuacja

Je hebt een sollicitatiegesprek bij personeelszaken voor een nieuwe functie op een afdeling.

Omówić

Welke vragen stel je over het salaris en het contract? (Jakie pytania zadasz dotyczące wynagrodzenia i umowy?)
Welke vragen stel je over de werkzaamheden op de afdeling? (Jakie pytania zadasz dotyczące obowiązków na tym stanowisku?)

Przydatne słowa i zwroty

Wat zijn de vereisten voor deze functie? (Jakie są wymagania na to stanowisko?)
Wanneer kunt u mij in dienst nemen? (Kiedy mogą mnie zatrudnić?)
Wat is het bruto en netto salaris? (Jakie jest wynagrodzenie brutto i netto?)

Użyj w rozmowie

Zonder vraagwoord: Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp (Bez słowa pytającego: Orzeczenie - Podmiot - Czas - Miejsce - Dopełnienie bliższe)
Met vraagwoord: Vraagwoord - Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp (Ze słowem pytającym: Słowo pytające - Orzeczenie - Podmiot - Czas - Miejsce - Dopełnienie bliższe)