Vraagzin

Hoe je vragen vormt met en zonder vraagwoord door juiste volgorde van werkwoord en onderwerp.

Uitleg van de docent

Vragen stellen: de persoonsvorm schuift naar voren

In een vraagzin wil je snel duidelijk maken dat het een vraag is. Daarom staat de persoonsvorm (het werkwoord dat bij het onderwerp hoort) vooraan.

Ja/nee-vraag: de persoonsvorm staat op plaats 1.
Vraag met vraagwoord: het vraagwoord staat op plaats 1 en de persoonsvorm op plaats 2.

Stap 1: vind de persoonsvorm (snelle check)

De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert met ik/jij/hij-wij/jullie/zij.
In de voltooid tegenwoordige tijd (heeft/hebben + bekeken/ontvangen) is heeft/hebben de persoonsvorm.
In zinnen met een scheidbaar werkwoord is het eerste deel de persoonsvorm: neemt … mee, belt … op.

Voorbeeldzin	Persoonsvorm
De manager heeft de vacature bekeken.	heeft
De recruiter ontvangt het cv.	ontvangt
De recruiter neemt de kandidaat mee.	neemt

Ja/nee-vraag (zonder vraagwoord): PV – onderwerp – rest

Je maakt van een mededeling een ja/nee-vraag door alleen de persoonsvorm naar voren te zetten.

Mededeling: De manager bekijkt vandaag de vacature.
Vraag: Bekijkt de manager vandaag de vacature?

Let op: de rest van de zin blijft daarna zo normaal mogelijk staan.

Correct: Heeft de manager de sollicitant al gebeld?
Fout: ~~De manager heeft al de sollicitant gebeld?~~ (persoonsvorm staat niet vooraan)

Vraag met vraagwoord: vraagwoord – PV – onderwerp – rest

Bij een vraag met een vraagwoord gelden twee vaste posities:

Vraagwoord op plaats 1 (wanneer/waar/waarom/hoe laat/welk(e)).
Persoonsvorm direct erna, op plaats 2.

Correct: Wanneer heeft de recruiter het cv ontvangen?
Fout: ~~Wanneer de recruiter heeft het cv ontvangen?~~ (PV staat te laat)

De rest van de zin: tijd – plaats – (lijdend voorwerp)

Na vraagwoord + persoonsvorm + onderwerp plaats je de andere zinsdelen meestal in deze volgorde:

Tijd → Plaats → Lijdend voorwerp (en andere informatie)

Type	Voorbeeld
Tijd voor plaats	Wanneer belt de manager vanmiddag op kantoor de kandidaat?
Plaats als vraagwoord	Waar wacht de sollicitant?

Praktisch: als je twijfelt, zet tijd en plaats gewoon na het onderwerp. Dat klinkt in A2-situaties meestal natuurlijk.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

PV niet op plaats 2 bij een vraagwoord
Correct: Waarom neemt de recruiter de kandidaat mee?
Fout: ~~Waarom de recruiter neemt de kandidaat mee?~~
Vraagwoord niet op plaats 1
Correct: Wanneer heeft u het contract gekregen?
Fout: ~~Heeft wanneer u het contract gekregen?~~
Verkeerde vervoeging (check het onderwerp)
De sollicitant → heeft (niet: ~~hebt~~)
U/jij → hebt

Zelfcheck: in 10 seconden controleren

Staat er een vraagwoord? Zo ja: staat het op plaats 1?
Staat de persoonsvorm op plaats 1 (ja/nee-vraag) of plaats 2 (met vraagwoord)?
Komt daarna meteen het onderwerp?
Staan tijd en plaats logisch (meestal: tijd vóór plaats)?

Als deze vier punten kloppen, is je woordvolgorde bijna altijd goed.

Het vraagwoord staat altijd op de eerste plaats.
De persoonsvorm volgt direct na het vraagwoord in vragende zinnen met een vraagwoord.
De andere zinsdelen blijven in hun normale volgorde na persoonsvorm.

	Woordvolgorde	Voorbeeld
Zonder vraagwoord	Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp	Heeft de manager vandaag de vacature bekeken?
Met een vraagwoord	Vraagwoord - Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp	Wanneer heeft de manager de vacature bekeken?

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. ___ u volgende maand beschikbaar voor een gesprek met de afdeling personeelszaken?

2. ___ heeft u het contract van personeelszaken gekregen?

3. ___ werkt de kennis die mij over deze vacature heeft verteld?

4. ___ de manager van de afdeling mijn salaris als bruto of netto uitgelegd?

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de correcte vraagzin die past bij de juiste woordvolgorde van vraagzinnen met en zonder vraagwoord.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen als ja/nee-vragen of vragen met een vraagwoord. Let op de woordvolgorde: (vraagwoord) – persoonsvorm – onderwerp – tijd – plaats – andere zinsdelen.

Toon/verberg hints

U werkt morgen in het magazijn.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Werkt u morgen in het magazijn?
De manager belt de kandidaat vanmiddag in het kantoor.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Belt de manager de kandidaat vanmiddag op kantoor?
Hint Hint (Wanneer) Het gesprek is om drie uur in kamer 4.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Wanneer is het gesprek in kamer 4?
Hint Hint (Waar) De sollicitant wacht voor de ingang.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Waar wacht de sollicitant?

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Werk in tweetallen; stel elkaar om de beurt vragen over de baan.

Situatie

Je hebt een sollicitatiegesprek bij personeelszaken voor een nieuwe functie op een afdeling.

Bespreek

Welke vragen stel je over het salaris en het contract?
Welke vragen stel je over de werkzaamheden op de afdeling?

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Wat zijn de vereisten voor deze functie?
Wanneer kunt u mij in dienst nemen?
Wat is het bruto en netto salaris?

Gebruik in gesprek

Zonder vraagwoord: Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp
Met vraagwoord: Vraagwoord - Persoonsvorm - Onderwerp - Tijd - Plaats - Lijdend voorwerp