Lekcje

Ucz się z profesjonalnym nauczycielem

Poproś o nauczyciela

Rzeczowniki odczasownikowe: odwołać → odwołanie

Rzeczowniki odczasownikowe to rzeczowniki utworzone od czasowników. Oznaczają czynność lub proces, ale funkcjonują w zdaniu jak zwykły rzeczownik, np. kupować → kupowanie.

Po co tworzymy rzeczowniki odczasownikowe (np. odwołanie)

Rzeczownik odczasownikowy nazywa czynność / proces (to, co robi czasownik), ale działa w zdaniu jak rzeczownik.

  • często w języku formalnym: urzędy, maile służbowe, regulaminy, raporty
  • pozwala mówić o czynności „jak o rzeczy”: odwołanie spotkania, zgubienie paszportu, rozpoczęcie kursu

Jak rozpoznać, jaką końcówkę dodać

Najprościej: spójrz na bezokolicznik (końcówkę czasownika) i dobierz typową końcówkę rzeczownika.

Bezokolicznik Najczęściej Przykład
-ać -anie odwoł → odwołanie
-eć -enie myśl → myślenie
-ować -owanie kupować → kupowanie
-ić / -yć -enie zgub → zgubienie, tańcz → tańczenie
-ąć + krótka grupa (np. żyć) -ęcie / -cie rozpocząć → rozpoczęcie, ż → życie

Krok po kroku: jak utworzyć formę (szybka procedura)

  1. Odetnij końcówkę bezokolicznika: odwoła- / myśl- / kupowa- / zgubi- / tańcz- / rozpoczą-
  2. Dodaj właściwą końcówkę: -nie / -enie / -owanie / -cie
  3. Sprawdź, czy nie ma zmiany w temacie (alternacji) – patrz niżej.

Najczęstsze „pułapki”: alternacje (zmiany w środku wyrazu)

W wielu słowach nie wystarczy mechanicznie dodać końcówki. Pojawia się typowa zmiana spółgłoski lub samogłoski.

  • si → sz: zgłosić → zgłoszenie
  • dzi → dz: chodzić → chodzenie
  • ą → ę: rozpocć → rozpoccie

Wskazówka: jeśli w formach typu on/ona (np. zgłasza) widzisz sz, to w rzeczowniku często też będzie sz: zgłoszenie.

Jak używać w zdaniu: najważniejsze schematy

  • po czasownikach typu: lubić, planować, sugerować, powodować
    • Lubię tańczenie po pracy.
    • Awaria windy spowodowała odwołanie wycieczki.
  • „rzeczownik + dopełniacz” (najczęstszy model w formalnym stylu)
    • odwołanie spotkania
    • zgubienie paszportu
    • rozpoczęcie kursu

Uwaga praktyczna: w wielu kontekstach formalnych zamiast zdania z czasownikiem używa się konstrukcji z rzeczownikiem:

  • Odwołaliśmy wycieczkę.Nastąpiło odwołanie wycieczki.
  • Zgubiłem bilet.Doszło do zgubienia biletu.

Samokontrola: czy Twoja forma brzmi naturalnie?

  1. Czy końcówka pasuje do bezokolicznika? (-ać → -anie, -ować → -owanie itd.)
  2. Czy sprawdziłeś alternację? (si→sz, dzi→dz, ą→ę)
  3. Czy po rzeczowniku stoi poprawny przypadek? Najczęściej dopełniacz: odwołanie (kogo? czego?) spotkania.
  4. Czy zdanie nie brzmi „zbyt ciężko”? W mowie potocznej często prościej użyć czasownika, a w piśmie formalnym — rzeczownika odczasownikowego.
  1. Rzeczowniki odczasownikowe tworzy się przez dodanie odpowiednich końcówek do tematu czasownika, np. rozpocząć - rozpoczęcie.
-ać-eć-ować-ić-yć-ąć + grupa specjalna (krótkie czasowniki typu być, pić, żyć
odwołaćmyślećkupowaćzgubićtańczyćrozpocząćżyć
-nie-enie-cie
odwołaniemyśleniekupowaniezgubienietańczenierozpoczęcieżycie

Wyjątki!

  1. Alternacje, które występują, to: si->sz zgłosić - zgłoszenie.
  2. dzi->dz chodzić - chodzenie.
  3. ą->ę rozpocząć - rozpoczęcie.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

Darmowy PL

Przygotowywanie audio…

PL + PL

Przygotowywanie audio…

1. Z powodu awarii windy mamy dziś ___ wycieczki do muzeum. Z powodu awarii windy mamy dziś odwołanie wycieczki do muzeum.


2. Proszę podpisać ___ kradzieży dokumentów. Proszę podpisać zgłoszenie kradzieży dokumentów.


3. Do wydania duplikatu potrzebujemy ___ zgubienia paszportu z policji. Do wydania duplikatu potrzebujemy potwierdzenia zgubienia paszportu z policji.


4. Po zakończeniu ___ proszę czekać na przyjazd karetki. Po zakończeniu rozmowy proszę czekać na przyjazd karetki.


Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz zdania, zamieniając podany czasownik na rzeczownik odczasownikowy (np. „Kupuję online” → „Kupowanie online”).

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

  1. Odwołali spotkanie na jutro.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Odwołanie spotkania zaplanowano na jutro.
  2. Muszę dużo myśleć o tej decyzji.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Potrzebuję dużo czasu na myślenie o tej decyzji.
  3. W sobotę kupujemy jedzenie na cały tydzień.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    W sobotę robimy kupowanie jedzenia na cały tydzień.
  4. Zgubiłem bilet do autobusu.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Doszło do zgubienia biletu do autobusu.

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O firmie coLanguage

Profile Picture

Joanna Majchrowska

magister filologii hiszpańskiej

University of Lodz

University_Logo

Polska


Ostatnia aktualizacja:

czwartek, 16/07/2026 16:53