Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela
Jak to działa?
A2.8 - Katastrofa wakacyjna?

Rzeczowniki odczasownikowe: odwołać → odwołanie

Rzeczowniki odczasownikowe: odwołać → odwołanie

Rzeczowniki odczasownikowe to rzeczowniki utworzone od czasowników. Oznaczają czynność lub proces, ale funkcjonują w zdaniu jak zwykły rzeczownik, np. kupować → kupowanie.

Po co są rzeczowniki odczasownikowe (-nie / -enie / -cie)?

Rzeczownik odczasownikowy nazywa czynność lub proces, ale brzmi bardziej formalnie niż czasownik.

  • czasownik: Firma odwołała spotkanie.
  • rzeczownik odczasownikowy: Doszło do odwołania spotkania.

Najczęściej spotkasz je w stylu urzędowym i zawodowym: w mailach, regulaminach, komunikatach, formularzach.

Jak je tworzyć: szybka procedura krok po kroku

  1. Weź bezokolicznik (np. odwołać, kupić, rozpocząć).
  2. Usuń końcówkę bezokolicznika (np. -ać, -ić, -ąć).
  3. Dodaj właściwą końcówkę rzeczownika: -nie / -enie / -cie.
Typ bezokolicznika Końcówka rzeczownika Przykład
-ać / -eć / -ować -nie odwołać → odwołanie, myśleć → myślenie, kupować → kupowanie
-ić / -yć -enie zgubić → zgubienie, tańczyć → tańczenie
-ąć + krótkie (np. żyć, pić, być) -cie rozpocząć → rozpoczęcie, żyć → życie

Na co uważać: najczęstsze zmiany w temacie (alternacje)

Końcówkę dobierasz do typu czasownika, ale czasem zmienia się też fragment tematu.

  • si → sz: zgłosić → zgłoszenie
  • dzi → dz: chodzić → chodzenie
  • ą → ę: rozpocząć → rozpoczęcie

Wskazówka: jeśli widzisz w rzeczowniku -sz-, -dz- albo ę, to zwykle właśnie efekt tej zmiany, a nie „inna końcówka”.

Jak używać w zdaniu: 3 najpraktyczniejsze schematy

  • potrzebować + Dopełniacz

    Potrzebujemy zgłoszenia kradzieży telefonu.

  • po + miejscownik (mówisz o tym, co stało się wcześniej)

    Po zgubieniu paszportu muszę iść do ambasady.

  • czekać na + Biernik

    Proszę poczekać na rozpoczęcie akcji ratunkowej.

Szybka autokontrola: czy dobrze wybrałeś formę?

  • Czy to ma być rzeczownik, a nie czasownik?
    • potrzebujemy czego? → zgłoszenia (rzeczownik)
    • potrzebujemy zgłosić (tu brakuje konstrukcji: „potrzebujemy zgłosić…” = inny sens i inna budowa)
  • Czy przyimek wymusza przypadek?
    • po + miejscownik: po zgubieniu, po kupowaniu
    • do + dopełniacz: doszło do odwołania
    • na + biernik: na rozpoczęcie
  • Czy pamiętasz o alternacji?
    • zgłosić → zgłoszenie (nie: zgłosięnie)
    • rozpocząć → rozpoczęcie (nie: rozpoczącie)

Co to zmienia w stylu wypowiedzi?

  • czasownik = bardziej bezpośrednio i „ludzko”: Odwołaliśmy wizyty.
  • rzeczownik odczasownikowy = bardziej neutralnie i formalnie: Nastąpiło odwołanie wizyt.

W pracy i w urzędzie ta forma często brzmi naturalniej, bo skupia uwagę na fakcie/czynności, a nie na osobie, która to zrobiła.

  1. Rzeczowniki odczasownikowe tworzy się przez dodanie odpowiednich końcówek do tematu czasownika np. rozpocząć - rozpoczęcie.
-ać-eć-ować-ić-yć-ąć + grupa specjalna (krótkie czasowniki typu być, pić, żyć
odwołaćmyślećkupowaćzgubićtańczyćrozpocząćżyć
-nie-enie-cie
odwołaniemyśleniekupowaniezgubienietańczenierozpoczęcieżycie

Wyjątki!

  1. Alternacje, które występują to: si->sz zgłosić - zgłoszenie
  2. dzi->dz chodzić - chodzenie
  3. ą->ę rozpocząć - rozpoczęcie

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

1. Proszę wypełnić formularz: potrzebujemy ____ kradzieży telefonu.


2. Po ____ paszportu muszę iść do ambasady po duplikat.


3. Dzisiaj nie ma spotkań, bo było ____ wizyt z powodu awarii systemu.


4. Proszę zachować spokój i poczekać na ____ akcji ratunkowej.


Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć zdanie tak, aby czasownik zastąpić rzeczownikiem odczasownikowym (końcówki -nie / -enie / -cie). Przykład: „Firma odwołała spotkanie.” → „Doszło do odwołania spotkania.”

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Wskazówka Wskazówka (odwołanie) Firma odwołała spotkanie z klientem.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Doszło do odwołania spotkania z klientem.
  2. Wskazówka Wskazówka (myślenie) Często myślę o zmianie pracy.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Często mam myślenie o zmianie pracy.
  3. Wskazówka Wskazówka (kupowanie) W sobotę kupujemy jedzenie na tydzień.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    W sobotę robimy kupowanie jedzenia na tydzień.
  4. Wskazówka Wskazówka (zgubienie) Zgubiłem klucze w pracy.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Doszło do zgubienia kluczy w pracy.

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Joanna Majchrowska

magister filologii hiszpańskiej

University of Lodz

University_Logo

Polska


Ostatnia aktualizacja:

sobota, 23/05/2026 22:02