Het bijwoord: er

Wanneer gebruik je er? (de 3 hoofdrollen)

Er is een klein woord met meerdere functies. Denk aan deze drie vragen:

• 1) Waar? (plaats/verwijzing) → Ik heb er gewerkt.
• 2) Bestaat er / zijn er? (voorlopig onderwerp) → Er zijn twee soorten antibiotica.
• 3) Hoeveel / waarvan? (hoeveelheid/verwijzing) → Ik neem er twee.

In gesprekken (bijv. in de apotheek) voorkomt er herhaling en maakt het je zinnen natuurlijk.

1) Er als plaatsvervanger (zonder herhaling)

Je gebruikt er als je niet opnieuw een plek, zaak of situatie wilt noemen.

• Zie je die apotheek? Ik heb er gewerkt. (= in die apotheek)
• Heb je dat vaccin gehad? Ja, ik heb er veel last van gehad. (= van dat vaccin)

Let op: vaak verwijst er naar iets dat net genoemd is of voor jullie allebei duidelijk is.

2) Er als voorlopig onderwerp: Er is / Er zijn

Gebruik er als je zegt dat iets bestaat, aanwezig is of gebeurt.

• Niet: Zijn vandaag twee soorten antibiotica op voorraad.
• Wel: Er zijn vandaag twee soorten antibiotica op voorraad.

Tip: zet informatie over plaats/tijd gerust ertussen: Er zijn in deze wijk veel mensen met hooikoorts.

3) Er bij telwoorden: er + aantal

Gebruik er als je een aantal noemt en het zelfstandig naamwoord niet herhaalt.

• Hoeveel tabletten neem je per dag? Ik neem er twee.
• Heeft u nog pleisters? Ja, ik heb er drie.

Controle: kun je er ook twee (tabletten) van maken? Dan past er meestal.

4) Er + voorzetsel: erop, erin, ermee, ervan…

Bij een vaste combinatie met een voorzetsel gebruik je vaak er + voorzetsel om te verwijzen naar iets dat al bekend is.

Spellingregel: staat er direct voor het voorzetsel? Dan schrijf je het aan elkaar:

• er + op → erop (niet: er op)
• er + in → erin
• er + van → ervan

5) Er met worden: onpersoonlijk/passief

Je gebruikt er ook in passieve zinnen als het onderwerp niet belangrijk is of onbekend.

• Er wordt met medicijnen behandeld. (= door iemand; wie precies is niet belangrijk)
• Er wordt vandaag extra gecontroleerd.

Snelle check: kun je er ook men bij denken? Dan is er vaak logisch.

Zelfcheck: kies de juiste functie in 10 seconden

1. Gaat het om bestaan/aanwezig zijn? → Er is / Er zijn
2. Gaat het om een aantal? → er + telwoord (er twee)
3. Staat er een voorzetsel bij het werkwoord? → er + voorzetsel (erop, ervan, erover…)
4. Wil je niet herhalen (plek/zaak/ervaring)? → er als plaatsvervanger