Onderschikkende voegwoorden: hoewel, ondanks dat, terwijl, wanneer, ...

Onderschikkende voegwoorden: hoewel, ondanks dat, terwijl, wanneer, ...


Gebruik hoewel, ondanks dat, terwijl, wanneer, nu, toen, zolang als, ofschoon, zoals voor contrast of tijdsaanduiding in een bijzin, met het werkwoord achteraan.

Wat doen deze voegwoorden?

De woorden in de tabel zijn onderschikkende voegwoorden. Ze verbinden twee zinsdelen, waarbij één deel de hoofdzin is en het andere deel een bijzin wordt.

  • hoewel / ofschoon / ondanks dat: tegenstelling (iets gebeurt tóch)
  • terwijl: contrast of twee dingen tegelijk
  • wanneer: moment/voorwaarde in het algemeen of in de toekomst
  • nu: oorzaak in het heden (“nu (dat) …”)
  • toen: moment in het verleden
  • zolang (als): voorwaarde met een grens (“als … blijft gelden”)
  • zoals: vergelijking/manier (“op dezelfde manier als”)

De gouden regel: in de bijzin gaat het werkwoord naar het eind

Na een onderschikkend voegwoord begint de bijzin en staat de persoonsvorm (het vervoegde werkwoord) achteraan.

Structuur Voorbeeld
…, voegwoord + onderwerp + … + persoonsvorm Ik betaal de aanslag, hoewel het bedrag erg hoog is.
Voegwoord + onderwerp + … + persoonsvorm, hoofdzin Wanneer ik mijn salaris krijg, betaal ik de aanslag.

Let op: in de hoofdzin blijft de normale woordvolgorde (werkwoord op plek 2).

Bijzin eerst? Dan komt inversie in de hoofdzin

Als je met de bijzin begint, komt in de hoofdzin het werkwoord meteen na de bijzin (dus vóór het onderwerp).

  • Goed: Toen mijn inkomen lager was, betaalde ik alles op tijd.
  • Fout: Toen mijn inkomen lager was, ik betaalde alles op tijd.

Kies het juiste voegwoord: snel betekenisverschil

Voegwoord Wanneer gebruik je het? Mini-voorbeeld
hoewel / ofschoon Tegenstelling, beide feiten zijn waar Ik ga sporten, hoewel ik moe ben.
ondanks dat Tegenstelling, vaak iets formeler/zakelijk Hij investeert, ondanks dat de markt onzeker is.
terwijl Contrast of gelijktijdigheid Zij spaart, terwijl zij veel geld uitgeeft.
wanneer Algemene situatie of toekomst (moment/voorwaarde) Wanneer ik klaar ben, bel ik je.
toen Één concreet moment/periode in het verleden Toen ik student was, had ik minder vaste lasten.
nu (dat) Reden/aanleiding in het heden Nu mijn contract rond is, kan ik plannen.
zolang (als) Voorwaarde die blijft gelden Ik leen het uit, zolang je het morgen terug brengt.
zoals Vergelijking/manier Doe het zoals we het hebben afgesproken.

Veelgemaakte fouten (en snelle fixes)

  • 1) Werkwoord niet achteraan in de bijzin
    • Goed: … ondanks dat ik het bedrag hoog vind.
    • Fout: … ondanks dat ik vind het bedrag hoog.
  • 2) Toen vs. wanneer
    • Toen = verleden: Toen ik mijn eerste baan kreeg, ging ik op mezelf wonen.
    • Wanneer = algemeen/toekomst: Wanneer ik een bonus krijg, zet ik geld opzij.
  • 3) Nu = ‘nu dat’ (reden), niet alleen ‘op dit moment’
    • Nu mijn inkomen hoger is, spaar ik meer. (reden)
    • Alleen tijd: Op dit moment spaar ik meer. (zonder bijzin)

Zelfcheck: klopt mijn zin?

  1. Heb ik een voegwoord gekozen dat past bij de betekenis (tegenstelling, tijd, voorwaarde, vergelijking)?
  2. Begint na het voegwoord echt een bijzin?
  3. Staat de persoonsvorm achteraan in die bijzin?
  4. Begint de zin met de bijzin? Dan in de hoofdzin: werkwoord vóór onderwerp (inversie).
  1. Het voegwoord start de bijzin.
VoegwoordVoorbeeld
hoewelIk betaal de belastingaanslag, hoewel het bedrag erg hoog is.
ondanks datHij spaart weinig, ondanks dat hij een goed inkomen heeft.
terwijlZij spaart elke maand, terwijl ze veel geld uitgeeft.
wanneerIk betaal de belastingaanslag wanneer ik mijn salaris krijg.
nuZij spaart elke maand, nu haar inkomen hoger is.
toenIk betaalde alles op tijd, toen mijn inkomen lager was.
zolang alsZij spaart elke maand, zolang als haar kosten laag blijven.
ofschoonHij spaart, ofschoon hij veel geld uitgeeft.
zoalsZij geeft geld uit, zoals anderen dat ook doen.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Ik betaal de belastingaanslag, ____ het bedrag hoger is dan ik had verwacht.


2. Hij koopt een nieuwe telefoon, ____ hij eigenlijk wil bezuinigen op zijn uitgaven.


3. Ik maak het geld over ____ ik het rekeningnummer heb gecontroleerd.


4. ____ mijn woonlasten lager waren, hield ik elke maand meer geld over.


Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Voeg telkens de twee zinnen samen tot één zin met het gegeven voegwoord; maak een bijzin met het werkwoord achteraan.

Toon/verberg hints
  1. Hint Hint (hoewel) Ik betaal de belastingaanslag. Het bedrag is erg hoog.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Ik betaal de belastingaanslag, hoewel het bedrag erg hoog is.
  2. Hint Hint (ondanks dat) Hij spaart bijna niets. Hij heeft een goed inkomen.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Hij spaart bijna niets, ondanks dat hij een goed inkomen heeft.
  3. Hint Hint (terwijl) Wij geven minder geld uit. We gaan nog steeds vaak uit eten.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Wij geven minder geld uit, terwijl we nog steeds vaak uit eten gaan.
  4. Hint Hint (wanneer) Ik maak het geld over. Ik krijg mijn salaris.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Ik maak het geld over wanneer ik mijn salaris krijg.

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies per blok de zin met het juiste onderschikkend voegwoord en de juiste woordvolgorde.

1.
Fout: in een bijzin met 'ondanks dat' moet het werkwoord achteraan staan; juiste volgorde is 'ik het bedrag hoog vind'.
2.
Fout: in een bijzin met 'wanneer' moet het werkwoord achteraan komen; correcte volgorde is 'Wanneer ik mijn loon krijg'.

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Yoni De Ketelaere

Bachelor in International Business Management

HOGENT

University_Logo

België


Laatst bijgewerkt:

donderdag, 14/05/2026 17:34