Voltooid tegenwoordige tijd met zijn

De voltooid tegenwoordige tijd met zijn gebruik je bij beweging, verandering en bij werkwoorden zoals gaan, komen, blijven en gebeuren.

Uitleg van de docent

Wanneer gebruik je zijn in de voltooide tijd?

In de voltooid tegenwoordige tijd (vtt) kies je soms zijn (niet hebben).

Beweging / verplaatsing: gaan, komen (van A naar B).
Verandering: worden (een nieuwe situatie).
Begin/einde/duur van een situatie: beginnen, blijven, stoppen.
Gebeurtenis (vaak met er): er is iets gebeurd.

Tip: vraag jezelf af: Is er een overgang naar een nieuwe situatie? Dan is zijn vaak logisch.

Bouw van de zin: stap voor stap

Onderwerp
zijn (ben/bent/is/zijn)
de rest van de zin
voltooid deelwoord (meestal achteraan)

Model	Voorbeeld
Onderwerp + zijn + … + deelwoord	Zij is laat gekomen.
Met tijd/plaats erbij	We zijn om acht uur aangekomen.

Let op: geweest is geen “gaan”

geweest gebruik je bij zijn als werkwoord: het gaat om ergens zijn (aanwezigheid), niet om de verplaatsing.

Ik ben in de zaal geweest. (aanwezig)
Ik ben naar de zaal gegaan. (beweging)

Zelfcheck: kun je waar? invullen (in/bij/op)? Dan past geweest vaak.

Ontkenning: waar staat niet?

In de vtt staat niet meestal voor het woord dat je ontkent, en vaak vóór het deelwoord (achteraan).

Doel	Voorbeeld
De hele actie ontkennen	We zijn niet lang gebleven.
Een detail ontkennen	Zij is niet laat gekomen.

Valkuil: ~~We zijn gebleven niet.~~ (niet idiomatisch)

Veelgebruikte werkwoorden met zijn (snelle herkenning)

Betekenis	Werkwoord	Vtt
Beweging	gaan / komen	We zijn gegaan. / Zij is gekomen.
Start / duur	beginnen / blijven	De film is begonnen. / We zijn gebleven.
Verandering	worden	Hij is teamleider geworden.
Gebeurtenis	gebeuren	Er is iets gebeurd.
Stoppen	stoppen (met …)	Zij is gestopt met kijken.

Snelle zelfcheck (30 seconden)

Gaat het om verplaatsing, verandering of begin/einde? → kies zijn.
Staat het deelwoord (gegaan/gekomen/gebleven/…) achteraan?
Ontkenning: staat niet op een logische plek (meestal vóór het deelwoord)?
Twijfel tussen geweest en gegaan? Vraag: aanwezig of verplaatst?

De voltooide tijd van een werkwoord met zijn is: onderwerp + zijn + voltooid deelwoord.
In ontkenning gebruik je vaak niet in voltooid tegenwoordige tijd.

Vorm	Voorbeeld
zijn + geweest	Ik ben naar de bioscoop geweest.
zijn + gegaan	We zijn naar de cinema gegaan.
zijn + gekomen	Zij is laat gekomen.
zijn + begonnen	De film is begonnen.
zijn + gebleven	We zijn lang gebleven.
zijn + geworden	Hij is beroemd geworden.
zijn + gebeurd	Er is iets gebeurd in de cinemazaal.
zijn + gestopt	Zij is gestopt met naar de film te kijken.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Na de première ____ we naar een café gegaan om over de trailer en de cast te praten.

2. De film is om acht uur begonnen, dus we ____ op tijd in de zaal geweest.

3. Na de pauze is er iets vreemds ____, maar de regisseur heeft het later uitgelegd.

4. We zijn ____ lang gebleven, want het plot was voor ons niet spannend genoeg.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zin in de voltooid tegenwoordige tijd (vtt) met het hulpwerkwoord zijn (bijv. "ik ga" → "ik ben gegaan").

Toon/verberg hints

Ik ga na het werk naar de sportschool.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ik ben na het werk naar de sportschool gegaan.
We komen om acht uur bij de vergadering aan.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
We zijn om acht uur bij de vergadering aangekomen.
Zij blijft na het eten nog even in het restaurant.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Zij is na het eten nog even in het restaurant gebleven.
De training begint om zeven uur.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
De training is om zeven uur begonnen.

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Voer een kort gesprek en maak een nieuwe afspraak om samen te gaan.

Situatie

Je bespreekt met een collega jullie filmavond na de première van gisteren.

Bespreek

Waar zijn jullie geweest en hoe zijn jullie daarna huis gegaan?
Hoe is de film begonnen en wat is er in het plot gebeurd? (Beschrijf kort.)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

We zijn naar de première gegaan en zijn lang gebleven.
De trailer was ontroerend, maar het plot is anders geworden.
Er is iets gebeurd in de zaal, dus we zijn even gestopt met kijken.

Gebruik in gesprek

zijn + gegaan/gekomen
er is iets gebeurd

Voltooid tegenwoordige tijd met zijn

Wanneer gebruik je zijn in de voltooide tijd?

Bouw van de zin: stap voor stap

Let op: geweest is geen “gaan”

Ontkenning: waar staat niet?

Veelgebruikte werkwoorden met zijn (snelle herkenning)

Snelle zelfcheck (30 seconden)

Oefening 1: Meerkeuze

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Oefening 3: Grammatica in actie

Pas deze grammatica toe tijdens echte gesprekken!

Geschreven door

Gesprekslessen

Wie is coLanguage?

Onze andere leermaterialen