Dubbele infinitief

De dubbele infinitief wordt gebruikt wanneer twee werkwoorden in één zin gecombineerd worden met een hulpwerkwoord, zoals bij modale werkwoorden of werkwoorden van beweging.

Uitleg van de docent

Wat is de dubbele infinitief (en waarom gebruik je die)?

In de voltooide tijd verwacht je vaak: heb/is + voltooid deelwoord.

Maar bij sommige werkwoorden werkt dat anders: je krijgt dan twee infinitieven aan het einde van de zin.

hebben/zijn + … + infinitief + infinitief
Je gebruikt dus geen voltooid deelwoord zoals gemoeten of gekund.

De kernregel: het “hulpwerkwoord van tijd” + 2 werkwoorden op het einde

Schema	Goed voorbeeld	Let op
hebben + … + moeten + werken	We hebben tot laat moeten werken.	~~hebben gemoeten~~
zijn + … + gaan + vragen	Ik ben bij HR gaan vragen naar het beleid.	~~ben gegaan vragen~~
hebben + … + horen + zeggen	We hebben de manager horen zeggen dat het budget vaststaat.	~~hebben gehoord gezegd~~

Wanneer krijg je die dubbele infinitief?

Meestal wanneer het tweede werkwoord een “speciale” rol heeft (modaliteit, beweging, waarneming, houding/positie).

Modale werkwoorden: moeten, kunnen, mogen, willen, zullen
Bewegingswerkwoorden: gaan, komen (en soms: lopen/rijden/vliegen in vaste constructies)
Zintuiglijke werkwoorden: zien, horen, voelen
Positiewerkwoorden: zitten, staan, liggen
Andere veelvoorkomende hulpwerkwoorden: blijven, laten, leren, helpen, doen

Modaal werkwoord + infinitief: het modaal werkwoord blijft een infinitief

In de voltooide tijd zet je het modale werkwoord niet in het voltooid deelwoord.

Goed: Hij heeft lang moeten wachten op autorisatie.
Goed: We hebben de aanvraag kunnen afronden.
Fout: ~~Hij heeft lang gemoeten wachten.~~

Tip: Vraag jezelf: “Kan ik moeten/kunnen/willen echt ‘afmaken’ als actie?” Meestal niet. Daarom blijft het infinitief.

Twee ‘hulpachtige’ werkwoorden: moet kunnen doen (allemaal infinitief)

Als je twee van zulke werkwoorden combineert, blijven ze allebei infinitief.

Goed: Je moet dit kunnen uitleggen.
Goed: We hebben het moeten kunnen aantonen.
Fout: ~~We hebben het moeten gekund aantonen.~~

Volgorde: vaak van algemeen (moeten) naar capaciteit/mogelijkheid (kunnen) naar de hoofdinformatie (werkwoord).

Zijn + beweging + infinitief: ‘gaan’ blijft infinitief

Als je ergens naartoe gaat om iets te doen, krijg je vaak: zijn + gaan + infinitief.

Goed: We zijn naar het loket gaan informeren.
Goed: Zij is de stukken gaan afgeven bij het gemeentehuis.
Fout: ~~We zijn naar het loket gegaan informeren.~~

Hebben + zintuiglijk werkwoord: na zien/horen/voelen komt een infinitief

Bij waarneming beschrijf je wat je iemand zag/hoorde/voelde doen.

Goed: Ik heb de jurist horen zeggen dat er een uitzondering is.
Goed: We hebben hem het probleem zien oplossen.
Fout: ~~We hebben hem zien opgelost.~~

Zelfcheck: Kun je er “iemand … doen” van maken? Dan is het vrijwel zeker een infinitief (niet het voltooid deelwoord).

Hebben + zitten/staan/liggen: nadruk op duur of houding

Deze constructie geeft sfeer en duur: je was ergens mee bezig (vaak langer dan je wilt).

Goed: We hebben de hele middag zitten vergaderen.
Goed: Ze hebben een uur staan wachten bij de receptie.
Let op: Niet elk werkwoord werkt logisch met elk positie-werkwoord (je “zit” sneller te werken dan te sporten).

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Fout	Waarom fout?	Goed
~~We hebben gemoeten bellen.~~	Bij modale werkwoorden gebruik je geen voltooid deelwoord.	We hebben moeten bellen.
~~We zijn gegaan vragen.~~	Bij zijn + gaan + infinitief blijft gaan infinitief.	We zijn gaan vragen.
~~Ik heb hem horen gezegd…~~	Na horen/zien volgt een infinitief.	Ik heb hem horen zeggen…

Snelle zelfcheck: klopt mijn zin?

Staat de zin in de voltooide tijd (heb/ben/is/hebben/zijn)?
Komt er daarna een werkwoord als moeten/kunnen/gaan/zien/horen/zitten?
Staan de werkwoorden dan samen achteraan als infinitief + infinitief?

Als je bij stap 2 “ja” zegt, is stap 3 meestal de oplossing.

Gebruik de dubbele infinitief met modale werkwoorden (moeten), werkwoorden van beweging (gaan), werkwoorden van zintuigen (zien) en posities werkwoorden (staan).
Gebruik de dubbele infinitief ook met andere hulpwerkwoorden zoals blijven, laten, leren, helpen, doen en zijn.

Gebruik	Voorbeeld
Modaal werkwoord + infinitief	Hij heeft moeten wachten tot de autorisatie werd goedgekeurd.
Modaal werkwoord + infinitief	We hebben moeten controleren of de bijdrage correct was ingevuld.
Modaal werkwoord + modaal werkwoord + infinitief	Ik moet me kunnen concentreren op de aanvraag voor de vergunning.
Modaal werkwoord + modaal werkwoord + infinitief	Je moet de formulieren kunnen invullen om de subsidie te krijgen.
Zijn + bewegingswerkwoord + infinitief	Wij zijn de formulieren gaan invullen om de subsidie aan te vragen.
Zijn + bewegingswerkwoord + infinitief	De ambtenaar is de documenten naar het gemeentehuis gaan brengen voor de goedkeuring.
Hebben + zintuiglijk werkwoord + infinitief	We hebben de ambtenaar horen zeggen dat er extra documenten nodig zijn.
Hebben + zintuiglijk werkwoord + infinitief	Hij heeft het probleem voelen aankomen toen de toestemming vertraagd werd.
Hebben + positiewerkwoord + infinitief	Wij hebben zitten werken terwijl we wachtten op de goedkeuring van de subsidie.
Hebben + positiewerkwoord + infinitief	De medewerkers hebben staan wachten voor het loket van de vergunning.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. We hebben de medewerker van de gemeente ____ om naar de termijn te vragen.

2. Bij de aanvraag voor de subsidie moet je alle vereisten ____ uitleggen.

3. Na het gesprek zijn we naar het district ____ om de vergunning aan te vragen.

4. We hebben de burgemeester ____ zeggen dat de toestemming deze week komt.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin zodat je een dubbele infinitief gebruikt (bijv. heeft moeten + infinitief / is gaan + infinitief / heeft horen + infinitief / heeft zitten of staan + infinitief).

Toon/verberg hints

Hint Hint (heeft) Hij moest lang wachten op de autorisatie.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Hij heeft lang moeten wachten op de autorisatie.
Hint Hint (hebben) We controleerden of de bijdrage correct was ingevuld.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
We hebben moeten controleren of de bijdrage correct was ingevuld.
Ik moet me concentreren op de aanvraag. Dat moet ik kunnen.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ik moet me kunnen concentreren op de aanvraag.
Hint Hint (is) De ambtenaar bracht de documenten naar het gemeentehuis.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
De ambtenaar is de documenten naar het gemeentehuis gaan brengen.

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies per vraag de zin met de juiste dubbele infinitief.