Modale werkwoorden: moeten/ kunnen/ mogen + + passief

Gebruik moeten, kunnen, mogen + passief om verplichting, mogelijkheid of toestemming te tonen.

Uitleg van de docent

Wanneer gebruik je een modaal werkwoord + passief?

Je gebruikt deze combinatie als je niet wilt benadrukken wie iets doet, maar wat er (moet/kan/mag) gebeuren.

moeten + passief = verplichting / noodzaak
kunnen + passief = mogelijkheid / haalbaarheid
mogen + passief = toestemming of verbod

De vaste bouwsteen (woordvolgorde)

Onthoud dit als één blok:

modaal werkwoord + voltooid deelwoord + worden

Functie	Voorbeeld (correct)
Verplichting	De oudere moet dagelijks goed verzorgd worden.
Mogelijkheid	De woning kan eenvoudig aangepast worden.
Verbod / toestemming	Hier mag geen medische apparatuur geplaatst worden.

2 snelle controles: klopt het passief?

Stap 1: Zoek het ‘gebeuren’

Wat gebeurt er met het onderwerp? Dat werkwoord staat als voltooid deelwoord.

Bijv. verzorgen → verzorgd
Stap 2: Zet er ‘worden’ achter

Zonder worden is je passief vaak incompleet.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Fout 1: het hele werkwoord gebruiken i.p.v. het voltooid deelwoord

~~Hier mag geen extra zorg inkopen worden.~~

Hier mag geen extra zorg ingekocht worden.
Fout 2: ‘zijn’ gebruiken waar ‘worden’ nodig is

~~De aanvraag moet morgen door de gemeente beoordeeld zijn.~~

De aanvraag moet morgen door de gemeente beoordeeld worden.

Let op: beoordeeld zijn klinkt als: het resultaat is al bereikt. In deze les gaat het om de actie/procedure: beoordeeld worden.

‘Door + persoon’: wanneer wel, wanneer niet?

Door + uitvoerder is vaak niet nodig.

Zonder uitvoerder (meest neutraal):

De oudere moet dagelijks goed verzorgd worden.
Met uitvoerder (als het relevant is):

De oudere moet dagelijks goed verzorgd worden door de thuiszorg.

Waarom staat er vaak ‘er’ in dit soort zinnen?

Als je een passieve zin maakt zonder duidelijk ‘ding/persoon’ als onderwerp, gebruik je vaak er als opvulling.

Situatie	Voorbeeld (correct)
Geen concreet onderwerp, wel een actie	Er moet goed gelet worden op losse kleedjes.
Ook vaak bij regels/beleid	Er mag in deze wachtkamer niet gerookt worden.

Tip: Als je zin begint met een bijwoordelijke bepaling (Bij valpreventie…, In deze wachtkamer…), komt er meestal direct na het modale werkwoord: moet er, kan er, mag er.

Zelfcheck (30 seconden)

Staat het modale werkwoord op positie 2? (moet/kan/mag)
Staat het voltooid deelwoord vóór worden aan het einde? (… geplaatst worden)
Is door + persoon echt nodig, of kan het weg?
Geen duidelijk onderwerp? Gebruik dan vaak er.

Vorm: Modaal werkwoord + voltooid deelwoord + worden
moeten + passief = verplichting
kunnen + passief = mogelijkheid
mogen + passief = toestemming/verbod

Modaal werkwoord	Voorbeeld
Moeten	De oudere moet dagelijks goed verzorgd worden.
Kunnen	De woning kan eenvoudig aangepast worden voor zorg.
Mogen	Hier mag geen medische apparatuur geplaatst worden.

Uitzonderingen!

door + persoon is optioneel en vaak weggelaten.
Gebruik vaak er bij passief als er geen lijdend voorwerp is.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. De oudere ___ dagelijks goed verzorgd worden door de thuiszorg.

2. De woning ___ eenvoudig aangepast worden voor rolstoelgebruik.

3. In dit verzorgingshuis ___ geen medische apparatuur geplaatst worden zonder toestemming.

4. Bij valpreventie ___ goed gelet worden op losse kleedjes in huis.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin in de passieve constructie met het juiste modale werkwoord (moeten = verplichting, kunnen = mogelijkheid, mogen = toestemming/verbod). Voorbeeld: De monteur repareert de lift. → De lift moet gerepareerd worden.

Toon/verberg hints

Hint Hint (moeten) De thuiszorgmedewerker controleert elke ochtend de medicatie.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
De medicatie moet elke ochtend gecontroleerd worden.
Hint Hint (kunnen) De installateur past de badkamer eenvoudig aan voor een rolstoel.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
De badkamer kan eenvoudig aangepast worden voor een rolstoel.
Hint Hint (mogen) De verpleegkundige plaatst hier geen medische apparatuur.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Hier mag geen medische apparatuur geplaatst worden.
Hint Hint (mogen) In deze wachtkamer rookt niemand.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Er mag in deze wachtkamer niet gerookt worden.

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies per blok de correcte zin met moeten, kunnen of mogen + passief.