Verbindingswoorden: Daardoor, toch en ondanks

Gebruik handige signaalwoorden zoals daardoor, echter, dankzij of waaraan om zinnen logisch te verbinden.

Uitleg van de docent

Wanneer gebruik je welk signaalwoord?

Oorzaak → gevolg: dankzij, door, daardoor
Tegenstelling (iets gebeurt anders dan je verwacht): ondanks, toch, echter
Tijd / volgorde: voortaan, daarvoor

Tip: Kies eerst de relatie tussen de zinnen (oorzaak-gevolg, tegenstelling of tijd). Pas daarna kies je het woord.

Oorzaak en gevolg: dankzij / door / daardoor

Wat wil je zeggen?	Signaalwoord	Voorbeeld
Oorzaak is positief (je bent blij met de oorzaak)	dankzij + zelfstandig naamwoord	Dankzij track & trace weet ik waar het pakket is.
Oorzaak is negatief (probleem, klacht, storing)	door + zelfstandig naamwoord	Door een defect werkt het apparaat niet meer.
Je noemt eerst de oorzaak, daarna het gevolg	daardoor + persoonsvorm direct erna	Het was erg druk, daardoor duurde het langer.

Dankzij / door staan vaak aan het begin van de zin: daarna komt het onderwerp later.
Daardoor staat vaak in de tweede zin (na een komma of punt) en krijgt dan inversie: daardoor + werkwoord + onderwerp.

Zelfcheck: Vind je de oorzaak “goed nieuws”? → dankzij. Is het “slecht nieuws”? → door. Wil je vooral het gevolg benadrukken in de tweede zin? → daardoor.

Tegenstelling: ondanks / toch / echter

Signaalwoord	Waar in de zin?	Wat komt erna?	Voorbeeld
ondanks	vaak aan het begin	zelfstandig naamwoord / naamwoordgroep	Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
toch	vaak na komma / in de tweede zin	gewone zinsbouw (geen vaste vorm)	Ik was de hele dag thuis, toch heeft de bezorger niet aangebeld.
echter	formeler; vaak na komma of puntkomma	meestal inversie als het vooraan staat	De levertijd was kort; echter heb ik niets ontvangen.

Belangrijk: na ondanks komt in correct Nederlands nooit dat.
- ~~Ondanks dat de doos kapot was, heb ik het pakket teruggestuurd.~~
- Ondanks de kapotte doos heb ik het pakket teruggestuurd.
- Of: Hoewel de doos kapot was, heb ik het pakket teruggestuurd.
Toch en echter betekenen allebei “maar”. Echter klinkt formeler en past goed in zakelijke e-mails.

Voortaan en daarvoor: tijd en volgorde

voortaan = vanaf nu, in de toekomst
- Ik bestel voortaan alleen nog bij u.
- Let op: voortaan gaat over een nieuwe gewoonte of afspraak.
daarvoor = eerder, vóór dat moment / vóór die actie
- Ik heb daarvoor al contact opgenomen met de klantenservice.
- Daarvoor verwijst vaak naar iets dat net genoemd is: voor die stap / voor dat moment.

Snelle keuzehulp (in 10 seconden)

Oorzaak-gevolg?
- positief → dankzij
- negatief → door
- gevolg benadrukken in 2e zin → daardoor
Tegenstelling?
- + zelfstandig naamwoord → ondanks (zonder dat)
- neutrale “maar” → toch
- zakelijke “maar” → echter
Tijd?
- vanaf nu → voortaan
- eerder / vooraf → daarvoor

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Fout: ~~Ondanks dat ...~~ → Goed: ondanks de + zelfstandig naamwoord
Fout: ~~Het was druk, daardoor dat ...~~ → Goed: Het was druk, daardoor duurde het langer.
Twijfel: dankzij of door?
- Vraag: “Is dit een voordeel?” → ja = dankzij, nee = door

Woord	Voorbeeld
Dankzij	Dankzij de track & trace weet ik alles.
Door	Door een defect is het product kapot.
Ondanks	Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
Daardoor	Het was druk, daardoor duurde het langer.
Toch	Ik was thuis, toch kreeg ik niets.
Echter	De levertijd was kort, echter niets ontvangen.
Voortaan	Ik bestel voortaan alleen nog bij u.
Daarvoor	Ik heb daarvoor al een klacht ingediend.

Uitzonderingen!

Gebruik door voor negatieve situaties en dankzij voor positieve.
Let op: Ondanks krijgt nooit 'dat' erachter in correct Nederlands.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Er was een defect aan het apparaat, ____ werkte het niet meer.

2. ____ de vertraging heb ik het pakket uiteindelijk ontvangen.

3. Ik was de hele dag thuis, ____ heeft de bezorger niet aangebeld.

4. ____ een fout in het systeem is de terugbetaling nog niet verwerkt.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen tot één logische zin met het signaalwoord tussen haakjes (let op: gebruik 'dankzij' bij iets positiefs en 'door' bij iets negatiefs; na 'ondanks' komt nooit 'dat').

Toon/verberg hints

Hint Hint (Dankzij) Ik kon mijn bestelling goed volgen. Ik had track & trace.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Dankzij de track & trace kon ik mijn bestelling goed volgen.
Hint Hint (Door) Mijn pakket kwam te laat aan. Er was een storing in het sorteercentrum.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Door een storing in het sorteercentrum kwam mijn pakket te laat aan.
Hint Hint (Ondanks) Het regende hard. De bezorger kwam toch op tijd.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ondanks de hevige regen kwam de bezorger toch op tijd.
Hint Hint (Daardoor) Het was erg druk bij de klantenservice. Het duurde lang voordat ik iemand sprak.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Het was erg druk bij de klantenservice, daardoor duurde het lang voordat ik iemand sprak.

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies per vraag de correcte zin.

Verbindingswoorden: Daardoor, toch en ondanks

Wanneer gebruik je welk signaalwoord?

Oorzaak en gevolg: dankzij / door / daardoor

Tegenstelling: ondanks / toch / echter

Voortaan en daarvoor: tijd en volgorde

Snelle keuzehulp (in 10 seconden)

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Oefening 1: Meerkeuze

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Oefening 3: Meerkeuze

Pas deze grammatica toe tijdens echte gesprekken!

Geschreven door

Gesprekslessen

Wie is coLanguage?

Onze andere leermaterialen