Verbindingswoorden: Daardoor, toch en ondanks

Gebruik handige signaalwoorden zoals daardoor, echter, dankzij of waaraan om zinnen logisch te verbinden.

Uitleg van de docent

Oorzaak, gevolg en tegenstelling: welk signaalwoord past?

Oorzaak (reden): waarom gebeurt iets?
Gevolg (resultaat): wat gebeurt er daarna?
Tegenstelling: iets klopt niet met je verwachting.

Snelle keuzehulp (in 10 seconden)

Je bedoelt…	Kies meestal…	Voorbeeld
Positieve oorzaak	dankzij	Dankzij de track & trace weet ik waar het pakket is.
Negatieve / neutrale oorzaak	door	Door een defect werkt het apparaat niet meer.
Tegen de verwachting in (concessie)	ondanks	Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
Gevolg van wat je net zei	daardoor	Het was druk; daardoor duurde het langer.
Tegenstelling met de vorige zin	toch / echter	Ik was thuis; toch is er niet aangebeld.

Let op de vorm: voorzetsel of bijwoord?

Type	Woorden	Wat komt erna?	Voorbeeld
Voorzetsel	dankzij, door, ondanks	zelfstandig naamwoord (de/het/een + woord)	Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
Bijwoord	daardoor, toch, echter, voortaan, daarvoor	een hele zin (vaak na komma of puntkomma)	Het was druk; daardoor duurde het langer.

Woordvolgorde: inversie bij daardoor en toch

Begin je (na een punt of na een puntkomma) met daardoor of toch? Dan komt de persoonsvorm direct erna.

Goed	Niet goed
Daardoor kan ik de bestelling niet op tijd terugsturen.	~~Daardoor ik kan de bestelling niet op tijd terugsturen.~~
Toch heb ik niets ontvangen.	~~Toch ik heb niets ontvangen.~~

Staat daardoor of toch midden in de zin (na een komma)? Dan blijft de woordvolgorde meestal normaal.

Voorbeeld: Ik was de hele dag thuis, toch heeft de bezorger niet aangebeld.

Echter: plaats in de zin

Echter klinkt formeler dan toch (handig in e-mails/klachten).
Zet echter vaak na de persoonsvorm in de tweede zin.

Veelgebruikt (natuurlijk)	Kan wel, maar klinkt snel zwaar
De levertijd was kort; ik heb het product echter nog niet ontvangen.	Echter heb ik het product nog niet ontvangen.

Door vs. dankzij: kies het ‘gevoel’ van de oorzaak

dankzij = je bent blij met de oorzaak (positief resultaat).
door = probleem/ongeluk/klacht (negatief) of gewoon een feit (neutraal).

Situatie	Beste keuze	Voorbeeld
Oplossing werkt goed	dankzij	Dankzij uw snelle reactie is het probleem opgelost.
Er ging iets mis	door	Door een verkeerde sortering is het pakket vertraagd.

Ondanks: belangrijke valkuil

Ondanks + zelfstandig naamwoord (geen hele bijzin met dat).
Correct: ondanks de vertraging / ondanks het defect.
Niet: ~~ondanks dat~~ (in correct Nederlands vermijd je dit).

Tip: Wil je toch een hele zin? Kies dan: hoewel (maar dat is een ander onderwerp).

Voortaan en daarvoor: tijd en verwijzing

voortaan = vanaf nu (nieuw besluit).
daarvoor = eerder / voor dat moment, of: voor dat doel.

Woord	Betekenis	Voorbeeld
Voortaan	vanaf nu	Ik bestel voortaan alleen nog bij u.
Daarvoor	eerder / voor dat doel	Ik heb daarvoor al een klacht ingediend.

Zelfcheck: klopt jouw zin?

Bedoel ik oorzaak, gevolg of tegenstelling? (dan kies je het juiste woord)
Staat er na dankzij/door/ondanks een zelfstandig naamwoord?
Begin ik met daardoor/toch? Dan: daardoor/toch + persoonsvorm + onderwerp.
Gebruik ik echter? Probeer: na de persoonsvorm voor een natuurlijke stijl.

Woord	Voorbeeld
Dankzij	Dankzij de track & trace weet ik alles.
Door	Door een defect is het product kapot.
Ondanks	Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
Daardoor	Het was druk, daardoor duurde het langer.
Toch	Ik was thuis, toch kreeg ik niets.
Echter	De levertijd was kort, echter niets ontvangen.
Voortaan	Ik bestel voortaan alleen nog bij u.
Daarvoor	Ik heb daarvoor al een klacht ingediend.

Uitzonderingen!

Gebruik door voor negatieve situaties en dankzij voor positieve.
Let op: Ondanks krijgt nooit 'dat' erachter in correct Nederlands.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Ik heb het pakket niet ontvangen, ____ kan ik de bestelling niet op tijd terugsturen.

2. ____ heb ik drie dagen gewacht op de bezorger, terwijl de levertijd 24 uur was.

3. ____ de beschadiging heb ik het product eerst getest voordat ik een klacht indiende.

4. De pakketdienst zegt dat het pakket is bezorgd; ____ ligt er niets bij de buren.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen tot één zin met het signaalwoord tussen haakjes. Let op de woordvolgorde (inversie bij daardoor/toch) en op de plaats van echter (vaak na de persoonsvorm).

Toon/verberg hints

Hint Hint (Dankzij) De webshop had een handige track & trace. Ik kon het pakket goed volgen.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Dankzij de handige track & trace kon ik het pakket goed volgen.
Hint Hint (Door) Er was een defect aan het apparaat. Het apparaat werkte niet meer.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Door een defect werkte het apparaat niet meer.
Hint Hint (Ondanks) Er was vertraging bij de bezorgdienst. Het pakket kwam toch op tijd aan.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ondanks de vertraging bij de bezorgdienst kwam het pakket op tijd aan.
Hint Hint (Daardoor) Het was erg druk bij de klantenservice. Ik moest lang wachten.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Het was erg druk bij de klantenservice, daardoor moest ik lang wachten.

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies per blok de juiste zin.