Verbindingswoorden: Daardoor, toch en ondanks

Kies eerst: oorzaak, gevolg of tegenstelling?

• Oorzaak (waardoor iets gebeurt): dankzij, door
• Gevolg (wat er daarna gebeurt): daardoor, daarom
• Tegenstelling (verwachting ↔ werkelijkheid): ondanks, toch, echter
• Tijd/volgorde: voortaan (vanaf nu), daarvoor (voor die tijd)

Zelfcheck: Kun je in 1 woord zeggen wat je bedoelt: oorzaak, gevolg of tegenstelling? Dan kies je bijna altijd het juiste woord.

Oorzaak: dankzij vs. door (positief/negatief)

• dankzij = oorzaak met een positief resultaat (vaak: iets lukt wél).
• door = oorzaak met een negatief resultaat (vaak: probleem, fout, vertraging).

Let op: In de praktijk hoor je soms dankzij bij negatieve dingen (ironisch). In zakelijke context is dat meestal niet gewenst.

Gevolg: daardoor en daarom (verschil in nuance)

• daardoor = gevolg als feitelijke consequentie van wat net genoemd is.
• daarom = gevolg + vaak ook motief/besluit (wat je doet of vindt).

Tegenstelling: ondanks, toch, echter (en de vorm)

• ondanks gebruik je vóór een zelfstandig naamwoord (of woordgroep):
  Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
• toch en echter staan meestal in de tweede zin en geven: “maar in werkelijkheid…”

Heel belangrijk: ondanks krijgt in correct Nederlands geen dat erachter.

• Goed: Ondanks de beschadiging wil ik het product houden.
• Fout: Ondanks dat de beschadiging…

Tip: Wil je een hele bijzin gebruiken? Kies dan liever: hoewel + bijzin.
Hoewel het product beschadigd is, wil ik het houden.

Woordvolgorde en komma: zo zet je het meteen goed

• Ondanks / dankzij / door + woordgroep: vaak aan het begin van de zin, daarna normale woordvolgorde:
  Ondanks de vertraging kwam het pakket aan.
• Daardoor / toch na een komma in het midden van de zin kan heel natuurlijk:
  Het was druk, daardoor duurde het langer.
  Ik was thuis, toch werd er niet aangebeld.

Echter:

• Aan het begin van de zin: géén komma na echter:
  Echter heb ik nog niets ontvangen.
• In het midden van de zin: vaak met komma’s (formeler):
  De levertijd was kort, echter, ik ontving niets.

Voortaan en daarvoor: tijd, niet oorzaak

• voortaan = vanaf nu (nieuwe afspraak/keuze):
  Ik bestel voortaan alleen nog bij deze leverancier.
• daarvoor = voor die tijd / eerder:
  Ik heb daarvoor al een melding gemaakt.

Zelfcheck: Kun je vanaf nu invullen? Dan is voortaan goed. Kun je eerder invullen? Dan is daarvoor goed.

Mini-stappenplan (snelle keuzehulp)

1. Wat wil je verbinden? Oorzaak, gevolg of tegenstelling?
2. Oorzaak: positief → dankzij, negatief → door.
3. Gevolg: feit → daardoor, reden voor actie → daarom.
4. Tegenstelling: vóór een naamwoordgroep → ondanks; in tweede zin → toch/echter.
5. Check de vorm: nooit ondanks dat; geen komma na echter aan het begin.