Voornaamwoorden: el que, quien, cuyo

1. Waar gaat dit over?

In dit onderdeel leer je drie Spaanse betrekkelijke voornaamwoorden:

• el que / la que / los que / las que
• quien / quienes
• cuyo / cuya / cuyos / cuyas

Met deze woorden kun je twee zinnen samenvoegen tot één duidelijkere zin.

In het Nederlands gebruik je dan vaak: die, wie, degene die, wiens, wier.

2. Eerst kiezen: persoon, ding of bezit?

Beslis steeds eerst wat je wilt zeggen:

• Over een persoon of ding? → el que, la que, los que, las que
• Alleen over een persoon? → quien, quienes
• Over bezit (wiens…)? → cuyo, cuya, cuyos, cuyas

Daarna kies je de juiste vorm (mannelijk / vrouwelijk, enkelvoud / meervoud).

3. El que / la que / los que / las que – “degene die / diegene die”

Gebruik deze vormen om terug te verwijzen naar een persoon of ding die al genoemd is.

• el que = de man / het ding dat / die
• la que = de vrouw / het ding dat / die
• los que = de mannen / de dingen die
• las que = de vrouwen / de dingen die

Ze komen meestal na een komma.

Let op: in neutrale, moderne spreektaal hoor je vaak gewoon que. In dit hoofdstuk oefen je bewust met de langere vormen, omdat ze handig zijn na een komma en in formelere taal.

4. Quien / quienes – alleen voor personen

Quien / quienes gebruik je alleen voor personen, nooit voor dingen.

• quien = de persoon die (enkelvoud)
• quienes = de personen die (meervoud)

Vaak klinkt quien / quienes formeler dan el que / la que.

Belangrijke regel: quien / quienes krijgen nooit een lidwoord. Zeg dus niet el quien, la quien.

5. Cuyo / cuya / cuyos / cuyas – “wiens / wier”

Cuyo en de varianten betekenen ongeveer “wiens / wier”.

• Je geeft een relatie van bezit aan.
• De vorm past zich aan aan het ding dat bezeten wordt, niet aan de bezitter.

Let goed op:

• cuyo verwijst terug naar de bezitter (de persoon / het ding waar het achter staat).
• De vorm (cuyo / cuya / cuyos / cuyas) past zich aan aan het woord erna (het bezit).
• Nooit een lidwoord erbij: geen el cuyo, la cuya, …

6. Overzicht: kiezen tussen el que, quien en cuyo

7. Typische fouten en valkuilen

• Een persoon met “quien”, een ding niet
  La ayuda, quien es temporal, …
  Goed: La ayuda, la que es temporal, …
• Geen lidwoord bij “quien” en “cuyo”
  El quien ayuda a mi madre… → Quien ayuda a mi madre…
  La cuyo coche… → El hombre, cuyo coche…
• Congruentie bij “cuyo”
  Kijk altijd naar het zelfstandig naamwoord erna: coche → cuyo coche, padres → cuyos padres, casa → cuya casa, habitaciones → cuyas habitaciones.

8. Stap-voor-stap: twee zinnen combineren

1. Onderstreep het woord dat je wilt herhalen (persoon, ding of bezit).
2. Kijk: persoon / ding / bezit?
3. Kies de juiste groep: el que – quien – cuyo.
4. Pas de vorm aan (m/v, enk./mv.).
5. Zet een komma vóór het betrekkelijk voornaamwoord.

Voorbeeld 1

• Trabajo con una cuidadora. La cuidadora atiende a mi madre por las noches.
• Herhaling: la cuidadora (vrouw, enkelvoud, persoon)
• Mogelijke oplossing (volgens jouw boek):
  Trabajo con una cuidadora, la que atiende a mi madre por las noches.

Voorbeeld 2

• Tengo un vecino. El coche de mi vecino siempre ocupa dos plazas.
• Relatie: wiens auto → bezit
• “Auto” = coche (mannelijk, enkelvoud) → cuyo coche
• Resultaat:
  Tengo un vecino cuyo coche siempre ocupa dos plazas.

9. Zelfcheck: begrijp je het?

Beantwoord voor jezelf kort deze vragen:

• Kun je uitleggen wanneer je quien gebruikt en wanneer la que?
• Kun je een voorbeeld geven met cuyos (meervoud)?
• Weet je dat quien, quienes, cuyo nooit een lidwoord krijgen?
• Kun je vertellen dat cuyo zich aanpast aan het woord erna, niet aan de persoon ervoor?

Als je dit kunt, heb je de basis onder controle en ben je klaar om in gesprekken te oefenen.