B1.34.1 - Ser en Estar

1. Waarom in deze les: ser en estar in vaste uitdrukkingen

Je kent al het basisverschil:

• ser = iets beschrijven als blijvend / kenmerk
• estar = een toestand / situatie nu

In deze les zie je een paar veelgebruikte patronen met ser en estar die niet vanzelf uit die basisregel volgen.

Hiermee kun je:

• zeggen wanneer iets gebeurde (tijd)
• zeggen dat iets te laat / niet meer passend is
• je mening over een actie geven
• een toestand herhalen zonder alles opnieuw te zeggen
• zeggen dat iemand tijdelijk een functie heeft
• zeggen hoeveel iets nu kost

2. Ser + uitdrukking van tijd: een moment markeren

Met ser + expresión de tiempo markeer je het moment waarop iets gebeurde.

• Fue de noche cuando ocurrió el robo.
  → Het was ’s nachts toen de inbraak plaatsvond.

Typisch in dit patroon:

• fue (pretérito indefinido van ser)
• + een tijdsaanduiding: de noche, por la mañana, en 2020, en agosto…
• + cuando + de beschrijving van het feit

Vergelijk:

• El robo ocurrió de noche. → neutrale tijdsaanduiding
• Fue de noche cuando ocurrió el robo. → benadrukt het moment (juist ’s nachts)

Zelfcheck

• Wil je het tijdstip als thema naar voren schuiven? → gebruik ser: Fue… cuando…

3. Ser + tijdsverwijzing: “het is te laat / te vroeg”

Met ser + referencia temporal zeg je dat een actie niet meer of nog niet op tijd is.

• Es tarde para llamar al seguro.
  → Het is laat om de verzekering te bellen.

Structuur:

• Es + tarde / pronto / demasiado tarde…
• + para + infinitief
  Es tarde para salir ahora.

Let op:

• Gebruik hier altijd ser (→ es tarde, niet *está tarde).

Zelfcheck

• Zeg ik: “het is te laat / te vroeg om X te doen”? → Es tarde / es pronto + para + infinitief.

4. Ser + opinie + que + actie

Met ser kun je je mening over een actie geven.

• Es una pena que no funcione la alarma.
  → Het is jammer dat het alarm niet werkt.

Algemeen patroon:

• Es + opinie + que + zin

Let op voor gevorderden (B1-punt):

• Na que komt meestal de subjuntivo: no funcione, sea, tenga…
• In deze les is het belangrijk dat je vooral het patroon met ser herkent.

Zelfcheck

• Begin je zin in het Spaans met “Het is + mening + dat …”? → gebruik Es + opinie + que + ….

5. Estar + lo: een toestand herhalen

Met estar + lo herhaal je een toestand zonder het bijvoeglijk naamwoord opnieuw te zeggen.

• El sistema no estaba operativo, pero ahora lo está.
  → Het systeem werkte niet, maar nu wel.

Wat gebeurt hier?

• In de eerste helft staat de hele uitdrukking: no estaba operativo.
• In de tweede helft vervang je operativo door lo.

Dus:

• lo = “in die toestand”, “zo”.

Nog voorbeelden:

• Los sensores no estaban activos, pero ahora lo están.
  → De sensoren waren niet actief, maar nu wel.
• Antes estaba enfermo, pero ahora ya no lo está.
  → Hij was eerst ziek, maar nu niet meer.

Let op:

• lo komt direct vóór de vervoegde vorm van estar: lo está, lo estaban…
• Gebruik dit alleen als de toestand net genoemd is en voor iedereen duidelijk is.

Zelfcheck

• Kun je aan het einde van de zin opnieuw zeggen: “in die staat”? Zo ja, dan kun je lo + estar gebruiken.

6. Estar + de + beroep/functie (tijdelijk)

Met estar + de + profesión / función zeg je dat iemand een tijdelijke rol heeft.

• Está de vigilante esta semana.
  → Hij/zij is deze week (tijdelijk) bewaker.

Verschil met ser:

Nog voorbeelden:

• Hoy estoy de guardia.
  → Vandaag heb ik dienst.
• Esta noche está de recepcionista.
  → Vannacht werkt hij/zij als receptionist.

Zelfcheck

• Is het een dienst / shift / tijdelijke taak? → estar de + functie.
• Gaat het over iemands beroep in het algemeen? → ser + beroep.

7. Estar + a + prijs / waarde (iets dat kan veranderen)

Met estar + a + precio / valor zeg je welke prijs of waarde op dit moment geldt.

• El seguro está a 30 euros al mes.
  → De verzekering staat op 30 euro per maand.

Structuur:

• estar (vervoegd)
• + a
• + bedrag / waarde

Waarom estar?

• De prijs wordt gezien als tijdelijke toestand: hij kan veranderen.

Meer voorbeelden:

• La gasolina está a 1,80 el litro.
• El alquiler está a 900 euros al mes.

*El seguro es a 30 euros is hier fout; het moet está a zijn.

Zelfcheck

• Gaat je zin over “staat nu op … euro”? → gebruik estar a + bedrag.

8. Snelle beslis-hulp: welk patroon kies ik?

Gebruik deze korte vragen om het juiste patroon te kiezen:

1. Wil ik het moment van een gebeurtenis benadrukken?
   → Fue + tijdsaanduiding + cuando + gebeurtenis.
2. Zeg ik: het is te laat / te vroeg om X te doen?
   → Es tarde / es pronto para + infinitief.
3. Geef ik een mening over een actie?
   → Es + opinie + que + zin.
4. Herhaal ik een toestand die net genoemd is?
   → … pero ahora lo está / ya no lo está.
5. Heeft iemand tijdelijk een functie / dienst?
   → estar de + beroep/functie.
6. Zeg ik hoeveel iets nu kost?
   → estar a + prijs.

9. Wat moet je nu echt kunnen?

Na deze uitleg kun je jezelf controleren:

• Ik herken in een tekst de patronen:
  ser + expresión de tiempo / referencia temporal / opinión
  estar + lo / de / a.
• Ik kan in gesprekken zeggen:
  Es tarde para… / Fue de noche cuando… / Es una pena que…
• Ik kan met lo está een toestand herhalen zonder het bijvoeglijk naamwoord opnieuw te zeggen.
• Ik kan het verschil maken tussen es vigilante (beroep) en está de vigilante (tijdelijke functie).
• Ik gebruik está a bij prijzen en waarden.

Als je deze punten rustig kunt toepassen in eigen voorbeelden, ben je klaar om ze in de spreekles actief te gebruiken.