Pretérito indefinido - onregelmatige vormen

Pretérito indefinido - formas irregulares

El pretérito indefinido expresa acciones pasadas terminadas.

(De pretérito indefinido drukt afgeronde handelingen in het verleden uit.)

Uitleg van de docent

Wat gebeurt er hier precies? (pretérito indefinido met onregelmatige verandering)

In de pretérito indefinido (afgelopen, afgerond moment) zijn sommige werkwoorden niet “gewoon” regelmatig.

Sommige werkwoorden veranderen alleen in de 3e persoon (él/ella/usted & ellos/ellas/ustedes).
Andere veranderen alleen in de ik-vorm (yo) om de uitspraak hetzelfde te houden.
En er zijn sterk onregelmatige vormen met een nieuwe stam (dij-, traj-, pus-…).

1) Klinkerwisseling in de 3e persoon: alleen él/ellos

Let op: dit is niet de “gewone” stamverandering (zoals dormir → duermo in de tegenwoordige tijd). In de indefinido verandert het vaak alleen in de 3e persoon.

Type	Waar?	Voorbeeld
e → i	él/ellos	vestirse: yo me vestí, tú te vestiste, él se vistió, nosotros nos vestimos, ellos se vistieron
o → u	él/ellos	dormir: yo dormí, tú dormiste, él durmió, nosotros dormimos, ellos durmieron

Controlezin: “Alleen bij hij/zij/zij hoor ik de verandering.”
Valkuil: ~~yo durmí~~ / ~~nosotros durmimos~~ (fout) → yo dormí, nosotros dormimos.

2) i → y in de 3e persoon: bij -eer / -uir

Bij sommige werkwoorden komt er in de 3e persoon een y om de uitspraak vloeiend te houden.

Werkwoord	Yo	Él/Ellos	Typische fout
leer	leí	leyó / leyeron	~~lei~~ → leyó
huir	huí (ook: hui)	huyó / huyeron	~~hui~~ → huyó

Snelle check: Zie je é/ó in de 3e persoon? Dan is leyó / huyó logisch (met y).
Extra aandacht: leí heeft een accent (tilde) om de klank te markeren.

3) Spellingverandering in de yo-vorm: uitspraak blijft hetzelfde

In de yo-vorm verandert soms een letter om dezelfde klank te houden.

Infinitief	Yo	Waarom?
tocar	toqué	c → qu vóór e (k-klank behouden)
apagar	apagué	g → gu vóór e (g-klank behouden)

Valkuil: ~~tocé~~ / ~~apagé~~ (fout) → toqué / apagué.
Alle andere personen blijven normaal: tocaste, tocó, tocamos…

4) “Perfectos fuertes”: sterke onregelmatigen met nieuwe stam

Deze werkwoorden hebben in indefinido een speciale stam. Die stam zie je in bijna alle vormen.

Infinitief	Stam	3e persoon
decir	dij-	dijo / dijeron
traer	traj-	trajo / trajeron
poner	pus-	puso / pusieron

Vormgevoel: je ziet vaak een j: dije, dijiste, dijo… / traje, trajo…
Valkuil: niet *dic* maar dije.

5) Reflexieve werkwoorden: waar zet je “me/te/se…”?

Bij reflexieve werkwoorden in indefinido zet je het voornaamwoord voor de vervoegde vorm.

yo me vestí
tú te vestiste
él se vistió

Mini-check: zie je in het Nederlands “zich”? Dan heb je in het Spaans bijna altijd me/te/se/nos/os/se nodig.

6) Betekenisnuance bij niet-perfectieve werkwoorden (bv. saber)

Soms gaat het niet om “lang duren”, maar om het exacte moment waarop iets verandert.

Lo supe = “Op dat moment kwam ik het te weten / begreep ik het.”
Niet: “Ik wist het (al een tijd).” (dat is eerder imperfecto: lo sabía).

Zelfcheck in 15 seconden (wat moet ik herkennen?)

Is het indefinido? (afgerond, één moment)
Is het 3e persoon? Dan check ik: e→i, o→u, i→y.
Is het yo? Dan check ik: c→qu, g→gu (en vergelijkbare spellingtrucs).
Is het een sterk onregelmatige? Dan zoek ik de stam: dij-, traj-, pus-.
Is het reflexief? Dan zet ik me/te/se ervoor.

Sommige werkwoorden veranderen klinkers (dormir ⇒ durmió)
Andere werkwoorden veranderen de uitspraak of de spelling (huir ⇒ huyó)
Sterke verleden tijden gebruiken een speciale vorm van het werkwoord (decir ⇒ dijo)

Werkwoord	Wat verandert	Vervoeging
Vestirse (zich aankleden)	e ⇒ i (3e persoon)	Yo me vestí, tú te vestiste, él se vistió, nosotros nos vestimos, vosotros os vestisteis, ellos se vistieron.
Dormir (slapen)	o ⇒ u ( 3e persoon)	Yo dormí, tú dormiste, él durmió, nosotros dormimos, vosotros dormisteis, ellos durmieron.
Leer (lezen)	i ⇒ y (3e persoon) + tilde ⇒ leí	Yo leí, tú leíste, él leyó, nosotros leímos, vosotros leísteis, ellos leyeron.
Tocar (aanraken)	c ⇒ qu (yo)	Yo toqué, tú tocaste, él tocó, nosotros tocamos, vosotros tocasteis, ellos tocaron.
Apagar (uitdoen)	g ⇒ gu (yo)	Yo apagué, tú apagaste, él apagó, nosotros apagamos, vosotros apagasteis, ellos apagaron.
Huir (vluchten)	i ⇒ y (3e persoon)	Yo hui, tú huiste, él huyó, nosotros huimos, vosotros huisteis, ellos huyeron.
Traer (brengen)	Stamverandering ⇒ traj-	Yo traje, tú trajiste, él trajo, nosotros trajimos, vosotros trajisteis, ellos trajeron.
Decir (zeggen)	Stamverandering ⇒ dij-	Yo dije, tú dijiste, él dijo, nosotros dijimos, vosotros dijisteis, ellos dijeron.
Poner (zetten)	Stamverandering ⇒ pus-	Yo puse, tú pusiste, él puso, nosotros pusimos, vosotros pusisteis, ellos pusieron.

Uitzonderingen!

Bij niet-perfectieve werkwoorden markeert de pretérito indefinido het exacte moment (lo supe ⇒ ik begreep / ik kwam er op dat moment achter).

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Ayer, antes de la entrevista, yo ____ con traje para dar buena impresión.

2. La noche anterior a la entrevista, él ____ poco por los nervios.

3. El reclutador ____ mi currículum vítae y me preguntó por el máster.

4. Al final de la reunión, yo ____ sobre la mesa el contrato temporal para que lo revisaras.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen in de pretérito indefinido, vervoeg het werkwoord tussen haakjes correct (let op de onregelmatige veranderingen: durmió/leyó/huyó/toqué/apagué/trajo/dijo/puso/se vistió).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Ayer por la noche, yo (dormir) muy mal porque hacía calor.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ayer por la noche, yo dormí muy mal porque hacía calor.
(Gisteravond sliep ik heel slecht omdat het warm was.)
Esta mañana, Laura (vestirse) rápido y salió sin desayunar.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Esta mañana, Laura se vistió rápido y salió sin desayunar.
(Vanmorgen kleedde Laura zich snel aan en vertrok zonder te ontbijten.)
El domingo, ellos (leer) las instrucciones antes de montar la estantería.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
El domingo, ellos leyeron las instrucciones antes de montar la estantería.
(Op zondag lazen zij de instructies voordat ze de plank in elkaar zetten.)
Ayer, yo (tocar) a la puerta del jefe para hablar del proyecto.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ayer, yo toqué a la puerta del jefe para hablar del proyecto.
(Gisteren klopte ik op de deur van de baas om over het project te praten.)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste zin in pretérito indefinido.