De betrekkelijke en vragende bijwoorden: donde, cuando, como

Los adverbios relativos e interrogativos: donde, cuando, como

Donde, cuando y como indican lugar, tiempo y modo.

(Donde, cuando en como geven plaats, tijd en wijze aan.)

Uitleg van de docent

De kern: accent = vraagwoord

In het Spaans krijgen dónde / cuándo / cómo een accent als ze een vraag uitdrukken.

Zonder vraagfunctie schrijf je donde / cuando / como zonder accent.

Met accent	Wanneer?	Voorbeeld
dónde	directe of indirecte vraag (plaats)	¿Dónde está la fregona?
cuándo	directe of indirecte vraag (tijd)	No sé cuándo viene el servicio de limpieza.
cómo	directe of indirecte vraag (manier)	Explícame cómo funciona el robot aspirador.

Zonder accent	Wanneer?	Voorbeeld
donde	relatief: “de plek waar …”	El cuarto donde guardamos la escoba está al fondo.
cuando	relatief: “de tijd/dag dat …”	Te llamo cuando termine la limpieza.
como	relatief: “zoals …”	Hazlo como te indiqué.

Stap-voor-stap kiezen: vraag of “waar/wanneer/zoals”?

Vraag jezelf: wordt er informatie gevraagd (plaats/tijd/manier)?

Ja → accent: dónde / cuándo / cómo.
Of gaat het om extra info bij een zelfstandig naamwoord (“de kamer waar…”, “de dag dat…”, “zoals…”)?

Dan → geen accent: donde / cuando / como.

Indirecte vragen: géén vraagteken, wél accent

Een veelgemaakte fout: denken dat je alleen een accent gebruikt bij ¿...?.

Maar ook zonder vraagtekens kan het een vraagzin in een bijzin zijn.

Indirecte vraag → accent:

No recuerdo dónde dejé la fregona.
Relatief → geen accent:

Este es el armario donde guardamos los productos.

Snelle signalen (handig bij lezen en schrijven)

Na werkwoorden als no sé, no recuerdo, dime, explícame is het vaak een indirecte vraag → meestal accent.

Ej.: Dime cuándo pasas por el piso.
Na een zelfstandig naamwoord (el lugar, la habitación, el día, el momento, la manera) is het vaak relatief → meestal geen accent.

Ej.: El día cuando vinieron, todo quedó perfecto.

Veelvoorkomende valkuil: como = “zoals” vs. cómo = “hoe?”

Vraag: ¿Cómo se programa el robot aspirador?
Vergelijking/manier: Se programa como en el manual.
Indirecte vraag: No entiendo cómo se programa.

Zelfcheck (30 seconden)

Kan ik er in het Nederlands “waar?/wanneer?/hoe?” van maken?

Ja → dónde/cuándo/cómo.
Kan ik het vervangen door “de plek waar / de dag dat / zoals”?

Ja → donde/cuando/como.

Mini-contrast (correct vs. fout)

Indirecte vraag:

No sé dónde está la fregona. ~~No sé donde está la fregona.~~
Relatief (plek):

La zona donde guardamos el material está cerrada. ~~La zona dónde guardamos el material está cerrada.~~

In vragen krijgen ze een accent ⇒ dónde, cuándo, cómo.
Zonder vraag krijgen ze geen accent ⇒ donde, cuando, como.

Adverbio	Uso	Ejemplo
Dónde	Pregunta (lugar) (Vraag (plaats))	¿Dónde guardas la fregona después del servicio? (Waar berg je de dweil op na de dienst?)
Donde	Relativo (lugar) (Betrekkelijk (plaats))	El armario donde guardamos los productos está lleno. (De kast waar we de producten bewaren is vol.)
Cuándo	Pregunta (tiempo) (Vraag (tijd))	¿Cuándo pasa el servicio de limpieza por el piso? (Wanneer komt de schoonmaakdienst langs in het appartement?)
Cuando	Relativo (tiempo) (Betrekkelijk (tijd))	El día cuando vinieron a limpiar, todo quedó perfecto. (De dag dat ze kwamen schoonmaken, was alles perfect.)
Cómo	Pregunta (modo) (Vraag (manier))	¿Cómo funciona el aspirador nuevo del hotel? (Hoe werkt de nieuwe stofzuiger van het hotel?)
Como	Relativo (modo) (Betrekkelijk (manier))	Hizo la cama como indicó el servicio de limpieza. (Hij/zij maakte het bed op zoals de schoonmaakdienst aangaf.)

Uitzonderingen!

In indirecte vragen behouden de bijwoorden het accent ⇒ No sé dónde está la fregona.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. No recuerdo ____ dejé la fregona después de limpiar el pasillo.

2. El cuarto ____ guardamos la escoba está al fondo, junto al ascensor.

3. ¿____ pasa el servicio de limpieza para hacer la cama y sacar la basura?

4. Explícame ____ se programa el robot aspirador, porque ayer se quedó parado.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin door deze om te vormen naar de aangegeven vorm: gebruik dónde/cuándo/cómo met accent in directe of indirecte vragen; gebruik donde/cuando/como zonder accent in mededelende zinnen. (Voorbeeld: No sé dónde está la fregona.)

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (dónde) No sé en qué lugar guardas la fregona después del servicio.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
No sé dónde guardas la fregona después del servicio.
(Ik weet niet dónde je de dweil opbergt na de dienst.)
Hint Hint (donde) El armario en el que guardamos los productos está lleno.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
El armario donde guardamos los productos está lleno.
(De kast waar we de producten bewaren, is vol.)
Hint Hint (cuándo) Dime a qué hora pasa el servicio de limpieza por el piso.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Dime cuándo pasa el servicio de limpieza por el piso.
(Zeg me cuándo de schoonmaakdienst langs de verdieping komt.)
Hint Hint (cuándo) ¿En qué día vinieron a limpiar?

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
¿Cuándo vinieron a limpiar?
(¿Cuándo kwamen ze schoonmaken?)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies in elk geval de juiste optie.