B1.41.1 - Saber i Conocer

Saber i conocer – szybka mapa pojęć

• saber = „wiedzieć / umieć” → informacja, fakty, umiejętności
• conocer = „znać / być zaznajomionym z” → osoby, miejsca, doświadczenie praktyczne

Pomyśl o tym tak:

• saber – to masz „w głowie” (wiedza, teoria, procedura krok po kroku).
• conocer – to masz „z życia” (spotkałeś, byłeś tam, pracowałeś z tym).

Kiedy używać saber – trzy typowe sytuacje

• 1. Informacja, fakt, wynik
  • saber + rzeczownik (wynik, odpowiedź, datę…)
  • El técnico sabe el resultado del análisis. – Technik zna wynik analizy.
  • Myśl: „Jaką informację dokładnie wiesz?”
• 2. Procedura: jak coś zrobić
  • saber cómo + bezokolicznik = wiedzieć, jak coś zrobić
  • Sabemos cómo aplicar el método correcto. – Wiemy, jak zastosować właściwą metodę.
  • W głowie masz kroki procedury.
• 3. Umiejętność / sprawność
  • saber + bezokolicznik = umieć coś robić
  • El equipo sabe manejar material electrónico. – Zespół umie obsługiwać sprzęt elektroniczny.
  • Typowe połączenia: saber conducir, saber nadar, saber programar.

Kiedy używać conocer – osoby, miejsca, doświadczenie

• 1. Osoby
  • conocer a + osoba
  • La investigadora conoce al biólogo del proyecto. – Badaczka zna biologa z projektu.
  • Zwróć uwagę na a: conocer a Juan, conocer a la jefa.
• 2. Miejsca
  • conocer + miejsce
  • Conozco el laboratorio de química. – Byłem, znam to laboratorium.
  • Masz z tym miejscem bezpośrednie doświadczenie.
• 3. Rzeczy, procedury, dziedziny – z perspektywy praktyki
  • conocer + obiekt / kontekst
  • Ellos conocen el protocolo estéril. – Oni znają w praktyce protokół sterylny.
  • Chodzi o znajomość przez doświadczenie, nie tylko suchą teorię.

Szybka tabela porównawcza

Typowe pułapki: co Hiszpan powie, a Polak często nie

• 1. „Znam” wynik
  • Po polsku: „znam wynik”.
  • Po hiszpańsku: saber, bo to informacja.
  • El técnico sabe el resultado.
  • El técnico conoce el resultado. – brzmiałoby nienaturalnie.
• 2. „Znam ten temat / tę dziedzinę”
  • Jeśli chodzi o praktyczne doświadczenie w danej dziedzinie → conocer.
  • El departamento conoce la química aplicada.
  • Jeśli chodzi o trochę informacji o czymś, możliwe też: sabemos de química aplicada (mamy wiedzę z tego zakresu).
• 3. „Znam laboratorium”
  • Miejsce → zawsze conocer.
  • Conozco bien el laboratorio.
  • Sé bien el laboratorio. – to kalka z polskiego „znam laboratorium”.
• 4. „Umiem / potrafię”
  • Zawsze saber + bezokolicznik.
  • Sé trabajar bajo presión. – Umiem pracować pod presją.
  • Conozco trabajar bajo presión. – niepoprawne.

Prosty test: zadaj sobie jedno pytanie

Przed wyborem formy zadaj sobie pytanie po polsku.

1. Czy chodzi o informację / fakt / umiejętność?
   • Tak → użyj saber.
   • Możesz sprawdzić: czy po polsku naturalne jest „wiedzieć / umieć”?
   • Wiem, kiedy jest spotkanie → Sé cuándo es la reunión.
2. Czy chodzi o osobę / miejsce / coś, co znasz z doświadczenia?
   • Tak → użyj conocer.
   • Sprawdź: czy pasuje „znać (kogoś/coś), być z czymś zaznajomionym”?
   • Conozco a la responsable de calidad. – Znam osobę odpowiedzialną za jakość.

Formy w czasie teraźniejszym – tylko to, czego naprawdę potrzebujesz

• Zwróć uwagę na dwie nieregularne formy w 1. osobie l.poj.: sé, conozco.
• Reszta zachowuje się jak normalne czasowniki -er.

Na co szczególnie uważać (mini-checklista)

• Po osobie zawsze „a”:
  • Conozco a la jefa del laboratorio.
  • Bez osoby → bez „a”: Conozco el laboratorio.
• „Saber de” = znać się trochę na czymś:
  • Sabemos de química aplicada. – Mamy wiedzę z chemii stosowanej.
  • Często w znaczeniu „mieć informacje o danym temacie”.
• Nie mieszaj „znać miejsce” i „wiedzieć, gdzie coś jest”:
  • Conozco el laboratorio. – Znam to miejsce (byłem tam).
  • Sé dónde está el laboratorio. – Wiem, gdzie ono jest (informacja).

Samokontrola: czy rozumiem różnicę?

1. Jeśli chcę powiedzieć „umiem coś zrobić”, czy użyję saber czy conocer?
   • Powinno Ci „wyskoczyć” automatycznie: saber + bezokolicznik.
2. Jeśli pojawia się osoba, czy pamiętam o „a”?
   • conocer a mi colega, conocer a la investigadora.
3. Jeśli waham się, czy użyć saber / conocer, czy umiem zadać sobie pytanie:
   • To jest informacja/umiejętność → saber.
   • To jest osoba/miejsce/doświadczenie → conocer.

Jeśli na te trzy punkty odpowiadasz świadomie, masz solidną bazę, by w rozmowie spontanicznie wybierać saber lub conocer bez pomocy nauczyciela.