Czasowniki modalne w języku polskim to między innymi: umieć, móc, potrafić, mieć powinność, musieć, chcieć, woleć.
| Czasownik modalny | Przykład |
|---|---|
| umieć | Umiem organizować przyjęcia. |
| móc | Mogę w czymś pomóc? |
| potrafić | Potrafię rozłożyć sztućce. |
| mieć powinność | Powinienem posprzątać po kolacji. |
| musieć | Muszę nakryć do stołu. |
| chcieć | Chcę dzisiaj zjeść w domu. |
| woleć | Wolę gotować niż zmywać |
Wyjątki!
- „Umieć” oznacza ogólną umiejętność, a „potrafić” zdolność wykonania konkretnej czynności.
- Forma czasownika mieć powinność dostosowuje się do rodzaju: (ja) powinienem - mężczyzna, (ja) powinnam - kobieta.
Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór
Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź
1. Czy ______ podać mi proszę łyżkę?
2. ______ nakryć do stołu przed kolacją.
3. Nie ______ jeszcze dobrze zmywać w zmywarce.
4. ______ herbatę w filiżance niż w szklance.
Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty
Instrukcja: Przepisz zdania, używając wskazanego czasownika modalnego (w nawiasie) w pierwszej osobie (ja) i pozostaw bezokolicznik po nim; np. „Robię kawę.” → „Mogę zrobić kawę.”
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładUmiem organizować przyjęcia w domu.
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładMogę ci pomóc z zakupami?
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładPotrafię rozłożyć sztućce na stole.
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładPowinnam posprzątać po kolacji.
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładMuszę nakryć do stołu przed obiadem.
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładChcę dzisiaj zjeść w domu.
Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce
Instrukcja: W parach omówcie, kto co musi i może zrobić przed kolacją.
- Jakie rzeczy musimy przygotować na stole i w kuchni?
- Co potrafisz zrobić szybciej: nakrywać, podawać czy zmywać? Dlaczego?
- Podaj mi proszę łyżkę.
- Mogę podać dzbanek z herbatą.
- Muszę nakryć talerze i sztućce.
- muszę / możesz
- mogę / możesz
- umiem / potrafię
