Conjuncions: i, o, però, perquè

Les conjuncions més importants en polonès són: i, lub, ale, ponieważ.

Explicació del professor

Spójniki: po co są i co łączą

Spójniki (po polsku spójniki) ajuden a unir paraules o frases curtes.

Què vols dir?	Spójnik	Exemple en polonès
Afegeixo una segona acció	i	Jem kanapkę i piję herbatę.
Ofereixo una elecció	lub	Chcesz kawę lub herbatę?
Contrasto (A sí, B no / canvi)	ale	Lubię mięso, ale dzisiaj wolę rybę.
Explico el motiu	ponieważ / bo	Pijemy wodę, ponieważ skończył się sok.

i / lub: normalment sense coma.
- Jem kanapkę i piję herbatę.
- Chcesz kawę lub herbatę?
ale: sovint hi ha coma abans (com en català).
- Lubię owoce, ale dzisiaj jem warzywa.
ponieważ / bo: quan introdueixen el motiu al final, és molt habitual posar coma abans.
- Nie idę dziś na siłownię, bo jestem zmęczony.
- Piję wodę, ponieważ nie ma soku.

Idea pràctica: si en català faries una pausa clara abans de “però/perquè”, en polonès sovint també.

Situació	Més natural	Exemple
Resposta ràpida	bo	Nie mogę. Bo mam spotkanie.
Explicació una mica més formal	ponieważ	Nie mogę, ponieważ mam spotkanie.

No confondre i (afegeix) amb lub (tria).
- ~~Chcesz kawę i herbatę?~~ (sona com “vols les dues?”)
- Chcesz kawę lub herbatę? (vols una o l’altra)
Recorda el contrast amb ale.
- Lubię kawę, ale dzisiaj piję herbatę.
Quan dones un motiu, tria bo/ponieważ, no ale.
- ~~Nie idę dziś na siłownię, ale jestem zmęczony.~~
- Nie idę dziś na siłownię, bo jestem zmęczony.

Estic afegint una cosa? → i
Estic triant entre dues opcions? → lub
Estic contraposant idees? → ale
Estic explicant un motiu? → bo / ponieważ
Hi ha una pausa natural abans de “però/perquè”? → sovint posa coma abans de ale i bo/ponieważ

Spójnik	Przykład
i	Jem kanapkę i piję herbatę. (Menjo un entrepà i bec te.)
lub	Chcesz kawę lub herbatę? (Vols cafè o te?)
ale	Lubię mięso, ale dzisiaj wolę rybę. (M'agrada la carn, però* avui prefereixo peix.)*
ponieważ / bo	Pijemy wodę, ponieważ skończył się sok. (Bevem aigua perquè* s'ha acabat el suc.)*

Instrucció: Tria la resposta correcta

1. Na śniadanie jem bułkę ___ piję kawę. Na śniadanie jem bułkę i piję kawę.

2. Chcesz wodę ___ herbatę? Chcesz wodę lub herbatę?

3. Lubię owoce, ___ dzisiaj jem warzywa. Lubię owoce, ale dzisiaj jem warzywa.

4. Piję wodę, ___ nie ma soku. Piję wodę, ponieważ nie ma soku.

Instrucció: Uneix dues expressions curtes en una sola frase, utilitzant la conjunció donada (i, o, però, perquè/perquè).

(i) Jem kanapkę. Piję herbatę.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemple
Jem kanapkę i piję herbatę.
(Menjo un entrepà i bec te.)
(lub) Chcesz kawę? Chcesz herbatę?

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemple
Chcesz kawę lub herbatę?
(Vols cafè o te?)
(ale) Lubię mięso. Dzisiaj wolę rybę.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemple
Lubię mięso, ale dzisiaj wolę rybę.
(M'agrada la carn, però avui prefereixo el peix.)
(ponieważ) Pijemy wodę. Skończył się sok.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemple
Pijemy wodę, ponieważ skończył się sok.
(Bevem aigua, perquè s'ha acabat el suc.)
(bo) Nie idę dziś na siłownię. Jestem zmęczony.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemple
Nie idę dziś na siłownię, bo jestem zmęczony.
(Avui no vaig al gimnàs, perquè estic cansat.)
(i) Mam spotkanie o 10:00. Mam spotkanie o 14:00.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemple
Mam spotkanie o 10:00 i o 14:00.
(Tinc una reunió a les 10:00 i a les 14:00.)