Le subjonctif imparfait: que je fusse, qu’il fût

Le subjonctif imparfait : que je fusse, qu’il fût

Exprime une action simultanée dans le passé après que, surtout en style soutenu.

(Wyraża czynność równoczesną w przeszłości po que, zwłaszcza w stylu podniosłym (oficjalnym).)

Wyjaśnienie nauczyciela

Kiedy w ogóle pojawia się subjonctif imparfait?

Subjonctif imparfait (tryb łączący czasu przeszłego niedokonanego) spotkasz głównie w stylu podniosłym: literatura, teksty prawnicze, historyczne, uroczyste przemówienia.

Najczęściej po czasowniku w czasie przeszłym w zdaniu nadrzędnym.
W zdaniu podrzędnym jest que + forma subjonctif imparfait.

W praktyce dzisiejszego francuskiego bardzo często zastępuje go subjonctif présent – znaczenie zwykle pozostaje to samo, zmienia się rejestr (bardziej formalny vs. neutralny).

Sens: co ta forma „robi” w zdaniu?

Wprowadza czynność postrzeganą jako wymaganą / pożądaną / wątpliwą / obawianą z perspektywy przeszłości.
Najczęściej oznacza równoczesność w przeszłości (to „działo się wtedy”, gdy trwała ta przeszła sytuacja w zdaniu nadrzędnym).

Rejestr	Przykład (to samo znaczenie)
styl neutralny (częstszy)	Je voulais qu’il fasse un effort.
styl podniosły (rzadszy)	Je voulais qu’il fît un effort.

Budowa krok po kroku (najważniejsza sztuczka)

Weź formę czasownika z passé simple (3. os. lp. lub lm.).
Od niej weź rdzeń i dodaj końcówki subjonctif imparfait.

Końcówki (dla większości czasowników):

Osoba	Końcówka
que je	-sse
que tu	-sses
qu’il/elle/on	-̂t (często z akcentem: chantât, choisît, crût)
que nous	-ssions
que vous	-ssiez
qu’ils/elles	-ssent

Jak czytać tabelę: 3 typy z Twojego materiału

-er: chanter → chant- + końcówki: que je chantasse, que nous chantassions
-ir (jak choisir): rdzeń z passé simple: il choisit → choisi- → que tu choisisses, qu’il choisît
-re (nieregularne): croire → passé simple: il crut → cru- → que vous crussiez, qu’ils crussent

Co jest „podchwytliwe”: akcent i formy mylące się z innymi czasami

3. os. lp. często ma akcent cyrkumfleks: qu’il chantât, qu’il choisît, qu’il crût.
Nie myl z imparfait (oznajmujący): ~~qu’il chantait~~ (to nie jest subjonctif).
Nie myl z passé simple: il choisit (oznajmujący) ≠ qu’il choisît (subjonctif).

Kiedy możesz (i zwykle powinieneś) użyć zamiast tego subjonctif présent?

W mowie i w większości tekstów użytkowych najczęściej wybiera się:

verbe au passé + que + subjonctif présent

To nie jest błąd. Subjonctif imparfait to przede wszystkim wybór stylu:

neutralnie: Il fallait que nous cotisions.
podniośle: Il fallait que nous cotisassions.

Szybki autosprawdzian (3 pytania przed wyborem formy)

Czy w zdaniu nadrzędnym jest czas przeszły (np. voulait, exigeait, demandait, doutait, craignait)?
Czy po nim naprawdę ma być que + tryb łączący?
Czy tekst ma być stylowo podniosły? Jeśli nie, wybierz zwykle subjonctif présent.

Mini-ściąga: typowe czasowniki „uruchamiające” subjonctif w przeszłości

wymaganie / nacisk: exiger, demander, insister pour que…
życzenie: souhaiter, vouloir…
wątpliwość / ocena: douter, il fallait que…
obawa: craindre…

Uwaga praktyczna: w rozmowie biznesowej/HR prawie zawsze usłyszysz subjonctif présent, a formy typu cotisassions, crussiez będą raczej stylizacją.

Subjonctif imparfait odmienia się od tematu passé simple (+ a / i / u + -sse, -sses, -^t, -ssions, -ssiez, -ssent).
Po czasowniku w czasie przeszłym stawia się que: Je voulais qu’il fit un effort .

Chanter (Śpiewać)	Choisir (Wybierać)	Croire (Wierzyć)
Que je chantasse (Żebym śpiewał/śpiewała)	Que je choisisse (Żebym wybrał/wybrała)	Que je crusse (Żebym wierzył/wierzyła)
Que tu chantasses (Żebyś śpiewał/śpiewała)	Que tu choisisses (Żebyś wybrał/wybrała)	Que tu crusses (Żebyś wierzył/wierzyła)
Qu'il chantât (Żeby on śpiewał)	Qu'il choisît (Żeby on wybrał)	Qu'il crût (Żeby on wierzył)
Que nous chantassions (Żebyśmy śpiewali/śpiewały)	Que nous choisissions (Żebyśmy wybrali/wybrały)	Que nous crussions (Żebyśmy wierzyli/wierzyły)
Que vous chantassiez (Żebyście śpiewali/śpiewały)	Que vous choisissiez (Żebyście wybrali/wybrały)	Que vous crussiez (Żebyście wierzyli/wierzyły)
Qu'ils chantassent (Żeby oni śpiewali)	Qu'ils choisissent (Żeby oni wybrali)	Qu'ils crussent (Żeby oni wierzyli)

Wyjątki!

Dziś często zastępuje się go subjonctif présent.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Le directeur exigeait que nous ______ à la mutuelle d'entreprise dès la fin de la période d'essai.

2. La responsable souhaitait que le salarié ______ entre une prime exceptionnelle et des jours de congé supplémentaires.

3. Le délégué demandait que vous ______ les chiffres du salaire net, car la fiche de paie faisait foi.

4. L'inspectrice insistait pour que l'employeur ______ le SMIC, même pendant un contrat à durée déterminée.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz zdania w stylu formalnym: zastąp tryb łączący teraźniejszy (po czasowniku w czasie przeszłym) trybem łączącym niedokonanym (np. Chciałem, żeby on robił → Chciałem, żeby on zrobił).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Je voulais que tu choisisses un hôtel plus calme pour le séminaire.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Je voulais que tu choisisses un hôtel plus calme pour le séminaire.
(Chciałem, żebyś wybrał spokojniejszy hotel na seminarium.)
Le directeur exigeait que nous chantions l’hymne de l’entreprise lors de la cérémonie.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Le directeur exigeait que nous chantassions l’hymne de l’entreprise lors de la cérémonie.
(Dyrektor wymagał, abyśmy zaśpiewali hymn firmy podczas ceremonii.)
Je doutais que vous croyiez encore à cette promesse après deux reports.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Je doutais que vous crussiez encore à cette promesse après deux reports.
(Wątpiłem, czy nadal wierzycie w tę obietnicę po dwóch przełożeniach.)
La responsable souhaitait qu’il choisisse une solution moins coûteuse.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
La responsable souhaitait qu’il choisît une solution moins coûteuse.
(Kierowniczka życzyła sobie, żeby wybrał mniej kosztowne rozwiązanie.)

Ćwiczenie 3: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz zdanie poprawnie sformułowane w subjonctif imparfait.