Direct and indirect speech

Mowa zależna i niezależna

Zamieniając mowę niezależną na mowę zależną w języku polskim, należy pamiętać o zmianie osoby czasownika, zmianie zaimka i użyciu odpowiedniego spójnika.

(When changing direct speech into reported speech in Polish, remember to change the verb person, change the pronoun, and use the appropriate conjunction.)

Teacher explanation

What you are learning: reported speech (mowa zależna)

When you report what someone said/asked/requested, Polish usually uses three key connectors:

że = “that” (statements)
czy = “whether/if” (yes/no questions)
żeby / żebym / żebyś / żebyśmy / żebyście = “(so) that…, to…” (requests, orders, suggestions)

Choose the right connector: a simple decision map

Is it a statement? → use że
Ewa: “To spotkanie jest ważne.” → Ewa mówi, że to spotkanie jest ważne.
Is it a yes/no question (starts with “Czy…”)? → use czy
Ewa: “Czy prowadziłaś telekonferencję?” → Ewa pyta, czy prowadziłam telekonferencję.
Is it an instruction / request / proposal? → use żeby + the right person ending
Ewa: “Przygotuj raport!” → Ewa mówi, żebym przygotowała raport.

Word order: where do że / czy / żeby go?

Polish is very consistent here:

Reporting verb + comma + connector + the rest of the sentence

Pattern	Ktoś mówi, że + zdanie
Example	Szef mówi, że spotkanie zaczyna się o 10:00.
Pattern	Ktoś pyta, czy + zdanie
Example	Ewa pyta, czy pracuję dziś zdalnie.
Pattern	Ktoś prosi / mówi / proponuje, żebym…
Example	Ewa prosi, żebym udostępniła ekran.

The biggest change: person and pronouns

In reported speech you often change who is doing the action.

Direct: “Ja pracuję…” → Reported: She says that she works…
Direct: “Wyślij mi…” → Reported: She asks me to send her…

Direct speech	Reported speech
Ona: „Pracuję jutro z domu.”	Ona mówi, że pracuje jutro z domu.
Szef: „Przygotuj raport!”	Szef mówi, żebym przygotował(a) raport.
Ewa: „Wyślij mi e-mail.”	Ewa prosi, żebym wysłał(a) jej e-mail.

How “żeby” works (and why you sometimes see żebym, żebyś…)

Żeby introduces what someone wants another person to do. You choose the form that matches the subject of the second part.

Meaning	Form	Example
so that I…	żebym	Ewa prosi, żebym zadzwonił(a) do klienta.
so that you…	żebyś	Szef mówi, żebyś był(a) na spotkaniu o 9:00.
so that he/she…	żeby	Ona proponuje, żeby Piotr przygotował prezentację.
so that we…	żebyśmy	Kierownik proponuje, żebyśmy zaczęli wcześniej.
so that you (plural)…	żebyście	Koordynatorka prosi, żebyście włączyli kamery.

Tense: what usually stays the same at A2

Unlike English, Polish often keeps the tense quite stable in reported speech (especially at A2).

Direct: „Jutro mamy telekonferencję.” → Ewa mówi, że jutro mamy telekonferencję.
Direct: „Dziś pracuję zdalnie.” → Ewa mówi, że dziś pracuje zdalnie. (person changes)

Focus first on the connector and the person change. That gives you correct, natural sentences.

Common pitfalls (quick self-check)

Statement = że (not ~~czy~~, not ~~żeby~~)
Yes/no question = czy (even without a question mark in reported speech)
Orders/requests = żeby + correct person
After żeby you usually need a clear subject in your mind: who should do it?

Wrong	Correct
Ewa mówi, ~~czy~~ to spotkanie jest ważne.	Ewa mówi, że to spotkanie jest ważne.
Szef pyta, że pracuję dziś zdalnie.	Szef pyta, czy pracuję dziś zdalnie.
Szef mówi, że przygotuj raport.	Szef mówi, żebym przygotował(a) raport.

Mini checklist before you speak

What type is it? statement / question / request
Pick the connector: że / czy / żeby…
Change the person: ja → on/ona, mnie → mu/jej, etc.
Say it fluently with the comma: mówi, że… / pyta, czy… / prosi, żebym…

Mówić/powiedzieć, pisać/napisać, twierdzić/stwierdzić, słyszeć/usłyszeć, wiedzieć + że
Namawiać/namówić, mówić/powiedzieć, prosić/poprosić, proponować/zaproponować + żeby, żebyś, żeby, żebyśmy, żebyście, żeby
Pytać/zapytać + czy

Tryb oznajmujący (Indicative mood)	Ewa: "To spotkanie jest ważne." (Ewa: “This meeting is important.”)	Ewa mówi, że to spotkanie jest ważne. (Ewa says that this meeting is important.)
Tryb rozkazujący (Imperative mood)	Ewa: "Przygotuj raport!" (Ewa: “Prepare the report!”)	Ewa mówi, żebym przygotowała raport. (Ewa says that I should prepare the report.)
Zdanie pytające (Question)	Ewa: "Czy prowadziłaś telekonferencję?" (Ewa: “Did you run the teleconference?”)	Ewa pyta, czy prowadziłam telekonferencję. (Ewa asks whether I ran the teleconference.)

Exercise 1: Multiple choice

Instruction: Choose the correct answer

1. Ewa mówi, ___ jutro mamy telekonferencję o 10:00.

2. Ewa prosi, ___ udostępniła ekran podczas prezentacji.

3. Ewa pyta, ___ pracuję dziś zdalnie.

4. Ewa mówi, ___ musimy przełożyć spotkanie na piątek.

Exercise 2: Rewrite the phrases

Instruction: Change direct speech to reported speech: use an appropriate reporting verb (says, asks, requests, etc.) and a conjunction (that/to/whether), changing the person and pronouns. Example: Anna: "Jestem zmęczona." → Anna says that she is tired.

Show/Hide translation Show/Hide hints

Szef: „To spotkanie jest ważne.”

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Example
Szef mówi, że to spotkanie jest ważne.
(The boss says that this meeting is important.)
Koleżanka: „Pracuję jutro z domu.”

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Example
Koleżanka mówi, że pracuje jutro z domu.
(The colleague says that she is working from home tomorrow.)
Hint Hint (żebym) Kierownik: „Przygotuj raport na jutro!”

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Example
Kierownik mówi, żebym przygotował raport na jutro.
(The manager says that I should prepare the report for tomorrow.)
Hint Hint (żebym) Ewa: „Proszę, wyślij mi ten e-mail jeszcze dziś.”

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Example
Ewa prosi, żebym wysłał jej ten e-mail jeszcze dziś.
(Ewa asks me to send her this email today.)