Overeenkomst van het voltooid deelwoord

Accord du participe passé

Accordez selon ce que le mot reprend : je l’ai prévu, entendue chanter, fait réparer, coûté.

(Laat het voltooid deelwoord overeenkomen volgens wat het woord vervangt: je l’ai prévu, entendue chanter, fait réparer, coûté.)

Uitleg van de docent

Waarover gaat dit?

Hier gaat het om de accord du participe passé (overeenkomst van het voltooid deelwoord) in een relatieve zin met que, in drie typische situaties die vaak verwarren:

verbe + infinitif (bv. entendre / voir / laisser / faire + infinitief)
hoeveelheden (bv. coûter, passer, travailler)
onpersoonlijke constructies (bv. il y a eu)

Stap 1 — Snelle check: “Waar is het COD van het participe passé?”

Bij être is het vaak eenvoudiger. Hier zit je in de wereld van avoir (bv. j’ai…). Dan is de basisregel:

Met avoir komt het participe passé alleen overeen als het COD vóór het werkwoord staat én dat COD ook echt bij dat participe passé hoort.

Mini-procedure (5 seconden):

Zoek het participe passé (bv. entendu, fait, coûté, passé).
Vraag: wat/wie? (COD) van dat participe passé.
Staat dat COD vóór het participe passé (bv. via que)?
Ja → akkoord. Nee → geen akkoord.

1) Verbe + infinitif: twee patronen die je uit elkaar moet houden

Dit is het kernpunt: bij participe passé + infinitief kijk je of het voorafgaande que-woord het COD is van het participe passé of van het infinitief.

Situatie	Wat betekent het?	Akkoord?	Voorbeeld
Je “hoort/ziet” iemand iets doen	Het voorafgaande woord is de persoon/zaak die je hoort of ziet.	Ja	La technicienne que j’ai entendue parler.
Je “hoort/ziet” dat iets gedaan wordt	Het voorafgaande woord is wat gerepareerd/gedaan wordt (COD van het infinitief).	Nee	La chaudière que j’ai entendu réparer.

Zo test je het snel (herformuleren):

La technicienne… → J’ai entendu la technicienne parler. (COD van entendre = la technicienne → akkoord)
La chaudière… → J’ai entendu réparer la chaudière. (COD zit bij réparer, niet bij entendre → geen akkoord)

2) “Faire + infinitif”: vaste uitzondering (altijd onveranderlijk)

Na faire + infinitif blijft het participe passé van faire in deze constructie altijd onveranderlijk:

Les prises que j’ai fait remplacer.
~~Les prises que j’ai faites remplacer.~~

Handige gedachte: faire werkt hier als “laten” → je gaat in het Frans niet “fait” laten meebuigen.

3) Hoeveelheden: “coûter / passer / travailler” (wanneer wel, wanneer niet?)

Bij hoeveelheden lijkt het alsof het altijd moet, maar het hangt af van wat je COD precies is.

Werkwoord	Typische betekenis	Akkoord?	Voorbeeld
coûter	een bedrag/hoeveelheid kosten	Meestal nee (vaste, “hoeveelheid”-lezing)	La somme que cela a coûté.
passer	tijd doorbrengen (als COD echt “les heures” is)	Ja	Les heures qu’il a passées.
travailler	werken (duur is dan vaak bijwoordelijk)	Nee	Trois heures qu’il a travaillé.

Snelle zelfcheck:

Kun je “combien de temps ?” vragen en is het antwoord een COD? → vaak bij passer wel: il a passé des heures.
Is de tijdsduur eerder “omstandigheden” (zoals in het Nederlands “drie uur gewerkt”)? → dan geen akkoord: il a travaillé trois heures.

4) Onpersoonlijk: “ce qui/que …” of “il (y) a eu”

Wanneer que niet naar één zelfstandig naamwoord verwijst, maar naar een hele situatie/zin, is er geen akkoord (er is eigenlijk geen “echt” COD dat je kunt laten meebuigen).

La réunion s’est mieux passée que je l’avais prévu. (l’ = “dat het zo zou verlopen”)

Bij il y a eu blijft het participe passé ook onveranderlijk:

Les problèmes qu’il y a eu.

Checklist: zo vermijd je de 3 meest gemaakte fouten

Niet automatisch akkoord omdat er que staat. Vraag altijd: COD van welk werkwoord?
Bij entendre/voir + infinitief: akkoord alleen als je iemand hoort/ziet (die persoon = COD van entendre/voir).
Bij faire + infinitif: altijd fait (geen faite/faits/faites).

Wat moet je hierna kunnen?

Snel beslissen: akkoord of niet bij verbe + infinitif.
Faire + infinitif herkennen en automatisch invariabel schrijven.
Bij hoeveelheden de typische patronen herkennen: passées vs travaillé en coûté.

Wanneer het werkwoord wordt voorafgegaan door een lijdend voorwerp (wie?, wat?) en le een volledige bijzin/zin vervangt, komt het voltooid deelwoord niet overeen. La réunion s’est mieux passée que je l’avais prévu. (Il = que la réunion se passerait).
Het voltooid deelwoord komt overeen met het complement dat ervoor staat, als dat complement het lijdend voorwerp (COD) van het voltooid deelwoord is.

Verbe + infinitif (Werkwoord + infinitief)	La technicienne que j'ai entendue parler (De technicus die ik heb gehoord* praten)*
	La chaudière que j'ai entendu réparer (De ketel die ik heb horen repareren)
	La chaudière que j'ai entendu réparer (De ketel die ik heb horen repareren)
	Les prises que j'ai fait remplacer (De stopcontacten die ik heb laten vervangen)
	Le robinet qu'il a voulu changer (De kraan die hij heeft willen vervangen)
Quantité (Hoeveelheid)	Les efforts que cela a coûtés (De inspanningen die dat heeft gekost)
	La somme que cela a coûté (Het bedrag dat dat heeft gekost)
	Les heures qu'il a passées (De uren die hij heeft doorgebracht)
	Trois heures qu'il a travaillé (Drie uur dat hij heeft gewerkt)
Impersonnel (Onpersoonlijk)	Les problèmes qu'il y a eu (De problemen die er zijn geweest)

Uitzonderingen!

Het voltooid deelwoord van het werkwoord faire gevolgd door een infinitief komt niet overeen: La voiture qu'il a voulu démarrer.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Les prises que vous avez ___ remplacer ne sont pas couvertes par la garantie.

2. La technicienne que j’ai ___ expliquer la panne a tout de suite repéré le disjoncteur défectueux.

3. La somme que cette intervention a ___ dépasse le devis initial, malgré la garantie.

4. La réparation de la chaudière s’est mieux passée que je l’avais ___.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Réécrivez chaque phrase en une proposition relative avec « que » et accordez correctement le participe passé (accord ou pas) selon les cas : verbe + infinitif, quantités (coûter / passer / travailler) et constructions impersonnelles. Exemple : J’ai entendu réparer la chaudière. → La chaudière que j’ai entendu réparer.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

J’ai entendu parler la technicienne au téléphone.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
La technicienne que j’ai entendue parler au téléphone.
(De technicus die ik aan de telefoon heb horen praten.)
J’ai entendu réparer la chaudière ce matin.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
La chaudière que j’ai entendu réparer ce matin.
(De ketel die ik vanmorgen heb horen repareren.)
J’ai fait remplacer les prises dans le couloir.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Les prises que j’ai fait remplacer dans le couloir.
(De stopcontacten die ik in de gang heb laten vervangen.)
Cette rénovation m’a coûté une somme énorme.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
La somme que cette rénovation m’a coûtée était énorme.
(Het bedrag dat deze renovatie me heeft gekost, was enorm.)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste zin.