Bijvoeglijke bijzinnen | Spaans leren

Las subordinadas adjetivas añaden información sobre un sustantivo.

(Bijvoeglijke bijzinnen voegen informatie toe over een zelfstandig naamwoord.)

Uitleg van de docent

Wat je hier leert: relatieve bijzinnen (B2) kiezen zonder twijfelen

Je wil extra info toevoegen over een zelfstandig naamwoord (antecedent):

het onderzoek …
de methode …
het lab …
de onderzoeker …

Dan kies je een relatief voornaamwoord (que / quien / donde / con el que …) dat past bij:

persoon vs. zaak/plek
welk voorzetsel de werkwoordelijke uitdrukking “vraagt” (con/en/de/por…)
bestaat het antecedent echt/specifiek? (indicativo vs. subjuntivo)

Stap-voor-stap keuzehulp (snelle beslisboom)

1) Is het een plek?
- donde (neutraal, vaakst)
- en el que / en la que / en los que / en las que (formeler)
2) Is het beweging door/naar/tot/van een plek?
- por donde = langs/door waar je passeert
- hacia donde = richting waarheen
- hasta donde = tot waar (limiet)
- desde donde = van waar (startpunt)
3) Is het een persoon?
- quien / quienes (vooral na een voorzetsel: de/a/con…)
- que kan ook bij personen, maar niet als je per se “met wie/van wie…” moet uitdrukken (dan heb je het voorzetsel nodig).
4) Heb je een voorzetsel nodig bij een zaak?
- Gebruik: prep + el/la/los/las que
- Voorbeeld: con el que, en la que, de los que…

De kern: het voorzetsel komt uit de logica van de zin

Stel jezelf deze vraag: hoe hoort het werkwoord of de uitdrukking te combineren?

Je bedoelt	Spaanse combinatie	Voorbeeld
werken met een methode	trabajar con	El método con el que trabajamos es eficaz.
studeren aan/in een universiteit	estudiar en	La universidad en la que estudié biología es reconocida.
praten over iemand	hablar de	La investigadora de quien te hablé trabaja aquí.

Tip: Als je in je hoofd “met/over/in/van…” zegt, dan moet dat meestal ook in het Spaans zichtbaar zijn: con/en/de/por…

Wanneer volstaat que (en wanneer niet)?

Gebruik que als je geen voorzetsel nodig hebt.

Ej.: El estudio que demuestra la hipótesis es reciente.
Gebruik niet alleen que als er een voorzetsel nodig is.

~~El método que trabajamos~~ → El método con el que trabajamos.

~~La investigadora que te hablé~~ → La investigadora de quien te hablé.

Plek: donde vs. en el que (stijlkeuze)

donde = natuurlijk, algemeen, zeer frequent.

Ej.: El laboratorio donde investigamos es moderno.
en el que / en la que… = formeler/zakelijker (rapport, presentatie).

Ej.: El laboratorio en el que investigamos es moderno.

Let op: in deze les kies je ofwel donde ofwel en + artículo + que. Vermijd “mixen” zoals ~~en donde~~ (tenzij je docent het expliciet aanleert in een andere context).

Beweging + plek: precies kiezen (por/hacia/hasta/desde)

Verschuiving	Betekenis	Voorbeeld
por donde	route/passage	La ruta por donde transportan las muestras debe mantenerse estable.
hacia donde	richting	Avanzamos hacia donde estaba la salida de emergencia.
hasta donde	limiet/eindpunt	Caminamos hasta donde estaba el observatorio.
desde donde	startpunt	Explicó el proceso desde donde se recogieron las muestras.

Indicativo of subjuntivo? Check het antecedent (bestaat het?)

Antecedent is reëel en concreet → meestal indicativo.

Ej.: Tenemos un microscopio que permite observar células vivas.
Antecedent bestaat niet / is niet specifiek → vaak subjuntivo.

Ej.: Buscamos un microscopio que permita observar células vivas sin dañarlas.

Zelfcheck: Kun je het object “aanwijzen” of is het een wens/zoektocht/ideaal?

aanwijsbaar → indicativo
gezocht/ongekend → subjuntivo

Uitleggend (tussen komma’s) vs. bepalend (zonder komma’s)

Zonder komma’s = informatie die nodig is om te identificeren over wie/wat je praat.

Ej.: La científica que dirige el proyecto presentará los resultados. (welke? die ene)
Met komma’s = extra detail, niet essentieel.

Ej.: La científica, que es experta en genética, publicó el estudio. (extra info)

Zonder expliciet antecedent: el que / la que / los que / las que

Je bedoelt “degene(n) die…”, vaak als onderwerp:

El que presentó los datos es Juan.
Los que llegaron tarde no pudieron entrar.

Zelfcheck: Kun je er “degene(n)” voor zetten in het Nederlands? Dan zit je goed.

Snelle checklist vóór je een keuze aanklikt

Wat is het antecedent? (persoon / zaak / plek)
Welk voorzetsel hoort erbij? (con/en/de/por…)
Beweging? → por/hacia/hasta/desde + donde
Bestaat het echt/specifiek? → indicativo / subjuntivo
Komma’s? → extra detail (uitleggend) of identificerend (bepalend)

Als het antecedent echt/werkelijk is ⇒ indicatief.
Als het antecedent niet bestaat of niet specifiek is ⇒ subjuntivo.
Subordinada explicativa ⇒ frase con que, va entre comas y añade un detalle extra (La científica, que es experta en genética, publicó el estudio).

Estructura	Uso	Ejemplo correcto
Que	Relativa básica (Basis-relatieve bijzin)	El estudio que demuestra la hipótesis es reciente. (De studie die de hypothese aantoont, is recent.)
Con el que / Con la que / Con los que / Con las que	Relación con cosa (Relatie met een zaak/voorwerp)	El método con el que trabajamos es eficaz. (De methode waarmee* we werken is effectief.*)
Donde	Lugar (Plaats)	El laboratorio donde investigamos es moderno. (Het laboratorium waar we onderzoek doen is modern.)
En el que / En la que / En los que / En las que	Lugar (forma más formal) (Plaats (formelere vorm))	La universidad en la que estudié biología es reconocida. (De universiteit waar* ik biologie heb gestudeerd, is erkend.*)
Por donde / Hacia donde / Hasta donde / Desde donde	Movimiento (Beweging)	Caminamos hasta donde estaba el observatorio. (We liepen tot waar* het observatorium was.*)
El que / La que / Los que / Las que	Sin antecedente expreso (Zonder expliciet antecedent)	El que presentó los datos es Juan. (Degene die de gegevens presenteerde is Juan.)
Quien / Quienes	Persona (Persoon)	La investigadora de quien te hablé trabaja aquí. (De onderzoekster over wie* ik je vertelde werkt hier.*)

Uitzonderingen!

Con movimiento ⇒ por donde indica paso, hacia donde dirección, hasta donde límite y desde donde origen.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Buscamos un microscopio ____ permita observar células vivas sin dañarlas.

2. La universidad ____ hice el máster en biología tiene un laboratorio puntero.

3. El software ____ analizamos los datos del ensayo clínico se ha actualizado esta semana.

4. La ruta ____ transportan las muestras biológicas debe mantenerse a temperatura constante.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin door de informatie in één zin samen te voegen met de juiste betrekkelijke bijzin of betrekkelijke uitdrukking (que / con el que / en el que / donde / de quien / desde donde … hasta donde).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hemos leído un artículo. El artículo explica cómo detectar noticias falsas.

⇒ _______________________________________________ Example
Hemos leído un artículo que explica cómo detectar noticias falsas.
(Hemos leído un artículo que explica cómo detectar noticias falsas.)
Hint Hint (con el que) Trabajamos con un software de análisis de datos. Con este software generamos informes en tiempo real.

⇒ _______________________________________________ Example
Trabajamos con un software con el que generamos informes en tiempo real.
(Trabajamos con un software con el que generamos informes en tiempo real.)
Hint Hint (en el que) Visitamos el centro de investigación. En este centro de investigación se están probando nuevas vacunas.

⇒ _______________________________________________ Example
Visitamos el centro de investigación en el que se están probando nuevas vacunas.
(Visitamos el centro de investigación en el que se están probando nuevas vacunas.)
Hint Hint (donde) El auditorio está en la tercera planta. En el auditorio se celebrará la conferencia.

⇒ _______________________________________________ Example
El auditorio donde se celebrará la conferencia está en la tercera planta.
(El auditorio donde se celebrará la conferencia está en la tercera planta.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: In tweetallen, stel de beste oplossing voor en verdedig die tegenover het comité.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

En tu centro presentáis un avance tecnológico basado en una investigación reciente.

Bespreek

¿Qué objeto de estudio elegiríais y por qué? Dad razones concretas. (Welk onderzoeksonderwerp zouden jullie kiezen en waarom? Geef concrete redenen.)
Describid el laboratorio en el que trabajaríais y los métodos con los que mediríais resultados. (Beschrijf het laboratorium waarin jullie zouden werken en de methoden waarmee jullie de resultaten zouden meten.)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

La especie que estudiamos muestra resistencia al virus. (De soort die we bestuderen vertoont weerstand tegen het virus.)
La célula en la que observamos el cambio se ve mejor con el microscopio. (De cel waarin we de verandering observeerden is met de microscoop beter zichtbaar.)
El método con el que calculamos con precisión usa nuevas tecnologías. (De methode waarmee we nauwkeurig berekenen maakt gebruik van nieuwe technologieën.)

Gebruik in gesprek

que (die)
en el que / donde (waarin / waar)
con el que (waarmee)