Pronome relativo (waar + preposição, wie)

Betrekkelijk voornaamwoord (waar + voorzetsel, wie)

Gebruik van waar en wie in relatieve bijzinnen om extra informatie te geven over een zelfstandig naamwoord.

(Uso de waar e wie em orações relativas para dar informação extra sobre um substantivo.)

Explicação do professor

Quando usar waar + preposição e quando usar (preposição) + wie

Coisa / objeto / ideia (het, de, isso): use waar + preposição.
Ex.: het dieet, de app, het advies, het apparaat…
Pessoa: use preposição + wie.
Ex.: de man, de vrouw, de collega, de diëtist…

Objetivo: substituir “die/dat + preposição” numa oração relativa.

Como formar: escolha o antecedente → escolha o pronome

Identifique o antecedente (a palavra antes da oração relativa): é pessoa ou coisa?
Encontre a preposição que o verbo/adjetivo exige (aan, met, over, in, bij…).
Monte a forma certa:
- coisa → waar + preposição (junto): waarmee, waaraan, waarover, waarin, waarbij…
- pessoa → preposição + wie (separado): met wie, aan wie, over wie, bij wie…

Tabela rápida: formas frequentes (B1)

Preposição	Coisa → waar + prep	Pessoa → prep + wie
met	waarmee	met wie
aan	waaraan	aan wie
over	waarover	over wie
in	waarin	in wie (raro; normalmente não usado)
bij	waarbij	bij wie
tot	waartoe	tot wie

Dica: em português muitas vezes vira “com o qual / à qual / sobre o qual”. Em neerlandês, para “coisas”, isso vira waar-.

Exemplos modelares (coisa vs. pessoa)

Coisa: Het sportapparaat waarmee ik train, is heel effectief.
~~Het sportapparaat met wie ik train…~~
Coisa: Het gerecht waaraan ik bezig ben, is heel gezond.
~~Het gerecht aan wie ik bezig ben…~~
Pessoa: De man met wie mijn zus getrouwd is, is een kok.
~~De man waarmee mijn zus getrouwd is…~~
Pessoa: De cliënt aan wie ik advies gaf, was erg tevreden.
~~De cliënt waaraan ik advies gaf…~~

Atenção: a preposição vem do verbo (não do português)

Escolha a preposição como você escolheria numa frase “normal”.

zich houden aan (cumprir/seguir): Het dieet waaraan ik me houd…
praten over (falar sobre): Het advies waarover we praten…
werken aan (trabalhar em): Het plan waaraan ik werk…
trainen met (treinar com): Het programma waarmee ik train…

Exceção útil: na fala, waar e a preposição podem separar

Em linguagem informal você também vai ouvir a preposição “no fim”.

Formal/escrito: Het sportdieet waaraan ik werk, bevat veel proteïnen.
Mais falado: Het sportdieet waar ik aan werk, bevat veel proteïnen.

Importante: isso só vale para coisas com waar, não para preposição + wie.

Caso especial (B1): wie z’n / wie d’r = “cujo/cuja”

Use quando você quer dizer que algo pertence a uma pessoa.
Estrutura: persoon + wie z’n (masc./neutro) / wie d’r (fem.) + substantivo

De man wie z’n bloeddruk te hoog is, moet minder zout eten.
De vrouw wie d’r bloedsuiker dagelijks gecontroleerd wordt, eet regelmatig.

Alternativa comum: van wie (um pouco mais neutro): De vrouw van wie de bloedsuiker…

Auto-check rápido (antes de responder)

É pessoa ou coisa?
Qual é a preposição correta com esse verbo?
A forma final bate?
- coisa → waar + preposição (junto)
- pessoa → preposição + wie (separado)

Preposição + waar quando o antecedente é um objeto.
Use wie quando o antecedente é uma pessoa.

Regel (Regra)	Gebruik	Vertaling (Tradução)
waar + voorzetsels	Vervanging voor die/dat (Substituição de die/dat) Waar + met / tot → waarmee/waartoe (Waar + met / tot → waarmee/waartoe)	Het gerecht waaraan ik bezig ben, is heel gezond. (O prato no qual* estou a trabalhar é muito saudável.)* Het sportapparaat waarmee ik train, is heel effectief voor mijn spieren. (O aparelho de treino com o qual* eu treino é muito eficaz para os meus músculos.)*
wie	Na een voorzetsel (Depois de uma preposição) Als meewerkend voorwerp (Como objeto indireto) wie + z'n / d'r (wie + z'n / d'r)	De man met wie mijn zus getrouwd is, is een kok. (O homem com quem* a minha irmã é casada é um cozinheiro.)* De man aan wie ik voedingsadvies gaf, is mijn neef. (O homem a quem* eu dei aconselhamento nutricional é o meu primo.)* De vrouw wie d'r koolhydraten in balans moet houden, eet veel groenten. (A mulher cujos* hidratos de carbono precisa manter em equilíbrio come muitos legumes.)*

Exceptions!

Na linguagem oral, waar e a preposição podem ser separados, como em: 'Het sportdieet waar ik aan werk, bevat veel proteïnen.'

Exercício 1: Escolha múltipla

Instruction: Escolha a resposta correcta

1. Het dieet ____ ik me aan houd, bevat minder koolhydraten en meer groente.

2. De zuivelproducten ____ ik ontbijt, bevatten veel proteïnen.

3. De buurman aan ____ ik vroeg hoe hij was afgevallen, ging elke dag wandelen.

4. Het voedingsadvies ____ we in de praktijkles spraken, ging vooral over vitaminen en variëren.

Exercício 2: Rewrite the phrases

Instruction: Junta as frases numa única frase com uma oração relativa e usa o pronome relativo correto: onde + preposição (para uma coisa) ou quem (para uma pessoa).

Mostrar/Esconder tradução Mostrar/ocultar dicas

Ik volg een sportprogramma. Met dit sportprogramma train ik drie keer per week.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemplo
Ik volg een sportprogramma waarmee ik drie keer per week train.
(Eu sigo um programa de exercícios com o qual eu treino três vezes por semana.)
Dit is het dieet. Aan dit dieet houd ik me al twee maanden.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemplo
Dit is het dieet waaraan ik me al twee maanden houd.
(Esta é a dieta à qual eu sigo há dois meses.)
Ik heb een app gedownload. In deze app houd ik mijn calorieën bij.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemplo
Ik heb een app gedownload waarin ik mijn calorieën bijhoud.
(Eu baixei um aplicativo no qual eu registro minhas calorias.)
Dat is de collega. Met hem lunch ik vaak na het sporten.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Exemplo
Dat is de collega met wie ik vaak lunch na het sporten.
(Aquele é o colega com quem eu frequentemente almoço depois de me exercitar.)

Exercício 3: Escolha Múltipla

Instruction: Escolha a frase gramaticalmente correta.