Pronombre relativo (waar + preposición, wie)

Betrekkelijk voornaamwoord (waar + voorzetsel, wie)

Gebruik van waar en wie in relatieve bijzinnen om extra informatie te geven over een zelfstandig naamwoord.

(Uso de waar y wie en oraciones de relativo para dar información extra sobre un sustantivo.)

Explicación del profesor

Idea clave: “waar + preposición” vs. “(preposición) + wie”

En neerlandés, cuando una oración de relativo necesita una preposición (aan, met, over, voor, bij…), eliges la forma según el antecedente:

Cosa / tema / objeto → waar + preposición (una sola palabra: waaraan, waarmee, waarover…)
Persona → preposición + wie (aan wie, met wie, voor wie…)

Pista mental rápida: si en español dirías “a la que / con la que / sobre lo que” → normalmente es waar-. Si dirías “a quien / con quien” → es wie.

Paso 1: encuentra la preposición que “pertenece” al verbo

El error más común es elegir “waar/wie” sin mirar primero la preposición fija del verbo.

zich houden aan (atenerse a) → aan
werken aan (trabajar en) → aan
trainen met (entrenar con) → met
praten over (hablar sobre) → over

Autocheck: ¿puedes decir la frase base con “het/de + cosa/persona” y la preposición? Si no, revisa el verbo.

Paso 2: decide si el antecedente es cosa o persona

Antecedente	Forma	Ejemplo correcto (NL)
Cosa (het dieet, het apparaat, de oplossing)	waar + prep.	Het dieet waaraan ik me houd, is streng.
Persona (de diëtist, de collega, de klant)	prep. + wie	De diëtist aan wie ik vragen stelde, gaf een duidelijk antwoord.

Cómo se “pegan” en neerlandés: waaraan, waarmee, waarover…

En escritura formal y en la mayoría de libros de curso, waar + preposición va junto:

aan + waar → waaraan
met + waar → waarmee
over + waar → waarover
voor + waar → waarvoor

Ojo: no uses ~~met dat~~ / ~~aan dat~~ en este tipo de relativo. Para cosas, normalmente es waar-.

Spreektaal: a veces se separa (“waar … aan”)

En lengua hablada, es frecuente separar la preposición y dejarla al final:

Formal / escrito: Het sportdieet waaraan ik werk, bevat veel proteïne.
Hablado: Het sportdieet waar ik aan werk, bevat veel proteïne.

Consejo práctico: para escribir y para exámenes, usa primero la forma “pegada” (waaraan, waarmee…). Después reconoce la versión separada al escuchar.

“Wie” con preposición: met wie, aan wie, voor wie…

Con personas, el relativo es wie y la preposición va delante:

De collega met wie ik lunch, werkt in marketing.
De klant voor wie ik een plan maak, wil snel resultaat.

Autocheck rápido: ¿puedes sustituir por “hem/haar” (a él/ella)? Entonces es persona → prep. + wie.

“Wie z’n / wie d’r”: posesión (su)

Para decir “cuyo/cuya” con personas, se usa:

wie z’n + sustantivo (más común, también con mujeres en uso informal)
wie d’r + sustantivo (más coloquial, referido a mujer)

Ejemplos naturales:

De man wie z’n voedingsschema ik heb aangepast, is mijn buurman.
De vrouw wie d’r doelen we bespreken, traint drie keer per week.

Si dudas: en un registro más neutro, a menudo puedes reformular: “De vrouw van wie we de doelen bespreken…” (también existe), pero en este tema la forma a practicar es wie z’n / d’r.

Checklist final (30 segundos)

¿Qué verbo es? → ¿qué preposición exige? (aan/met/over/voor…)
¿Antecedente cosa o persona?
Cosa → waar + preposición (pegado: waaraan, waarmee…)
Persona → preposición + wie (aan wie, met wie…)
Al hablar: reconoce también waar … preposición separado

Preposición + waar cuando el antecedente es un objeto.
Usa wie cuando el antecedente es una persona.

Regel (Regla)	Gebruik	Vertaling (Traducción)
waar + voorzetsels	Vervanging voor die/dat (Sustitución de die/dat) Waar + met / tot → waarmee/waartoe (Waar + met / tot → waarmee/waartoe)	Het gerecht waaraan ik bezig ben, is heel gezond. (El plato con el que estoy ocupado es muy saludable.) Het sportapparaat waarmee ik train, is heel effectief voor mijn spieren. (El aparato deportivo con el que entreno es muy eficaz para mis músculos.)
wie	Na een voorzetsel (Después de una preposición) Als meewerkend voorwerp (Como complemento indirecto) wie + z'n / d'r (wie + z'n / d'r)	De man met wie mijn zus getrouwd is, is een kok. (El hombre con quien está casada mi hermana es cocinero.) De man aan wie ik voedingsadvies gaf, is mijn neef. (El hombre a quien di consejos de nutrición es mi primo.) De vrouw wie d'r koolhydraten in balans moet houden, eet veel groenten. (La mujer que debe mantener equilibrados sus carbohidratos come muchas verduras.)

¡Excepciones!

En el lenguaje hablado, waar y la preposición pueden separarse, como en: 'Het sportdieet waar ik aan werk, bevat veel proteïnen.'

Ejercicio 1: Opción múltiple

Instrucción: Elige la respuesta correcta

1. Het dieet ____ ik me deze maand aan houd, bevat minder calorieën.

2. De diëtist ____ ik vragen stelde, zei dat ik meer proteïnen moet eten.

3. Het zuivelproduct ____ ik mijn ontbijt combineer, bevat veel proteïnen.

4. De collega ____ ik vaak lunch, snoept halverwege de middag.

Ejercicio 2: Reescribe las frases

Instrucción: Combina las dos oraciones en una sola con una oración de relativo: usa una preposición + donde(...) para una cosa/objeto y usa quien para una persona (por ejemplo, el programa con el que trabajo / el colega con quien consulto).

Mostrar/Ocultar traducción Mostrar/Ocultar pistas

Ik gebruik een app. Met die app tel ik mijn calorieën.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Ejemplo
Ik gebruik een app waarmee ik mijn calorieën tel.
(Uso una app waarmee cuento mis calorías.)
Dit is het sportprogramma. Aan dat sportprogramma houd ik me drie keer per week.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Ejemplo
Dit is het sportprogramma waaraan ik me drie keer per week houd.
(Este es el programa de deporte waaraan me atengo tres veces por semana.)
Ik heb een afspraak met de diëtist. Met de diëtist bespreek ik mijn doelen.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Ejemplo
Ik heb een afspraak met de diëtist met wie ik mijn doelen bespreek.
(Tengo una cita con el dietista con wie hablo de mis objetivos.)
De vrouw is mijn buurvrouw. Voor haar kook ik soms extra soep.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Ejemplo
De vrouw voor wie ik soms extra soep kook, is mijn buurvrouw.
(La mujer para wie a veces cocino sopa extra es mi vecina.)

Ejercicio 3: Gramática en acción

Instrucción: Comenta vuestro menú semanal y explica por qué tomáis esas decisiones.

Mostrar/Ocultar traducción

Situación

Je bespreekt met een diëtist een persoonlijk dieet voor de komende maand.

Discutir

Welke producten kies je voor meer proteïne en waarom? (¿Qué productos eliges para obtener más proteína y por qué?)
Met wie bespreek je je dieetplannen en wat vertel je die persoon? (bijvoorbeeld je partner, collega) (¿Con quién hablas de tus planes de dieta y qué le dices a esa persona? (por ejemplo, tu pareja, un colega))

Palabras y frases útiles

Het dieet waar ik aan werk houdt mijn gewicht in balans. (La dieta en la que estoy trabajando mantiene mi peso en equilibrio.)
Zuivelproducten waarmee ik begin bevatten veel proteïne. (Los productos lácteos con los que empiezo contienen mucha proteína.)
De collega met wie ik lunch snoept halverwege de middag. (El colega con el que almuerzo picotea a media tarde.)

Usar en conversación

waar + voorzetsel (waaraan, waarmee, waarover) (waar + preposición (waaraan, waarmee, waarover))
voorzetsel + wie (met wie, aan wie) (preposición + wie (met wie, aan wie))
wie z'n / d'r (wie z'n / d'r)