De reële voorwaarde

Toon mogelijke situaties in de toekomst met de reële voorwaarde.

Uitleg van de docent

Wanneer gebruik je de reële voorwaarde?

Je gebruikt de reële voorwaarde als de situatie mogelijk of waarschijnlijk is (nu of in de toekomst).

Voorwaarde = wat eerst moet gebeuren
Gevolg (hoofdzin) = wat daarna gebeurt

Betekenis	Past bij	Voorbeeld
Mogelijk / realistisch	reële voorwaarde	Als ik tijd heb, bel ik je.
Niet realistisch / hypothetisch	niet deze regel	Als ik tijd had, zou ik je bellen.

De basisstructuur (en de belangrijkste regel)

De kern is simpel:

Als + tegenwoordige tijd (in de bijzin)
Daarna een hoofdzin met een toekomstig gevolg of een advies/opdracht

Deel	Vorm	Voorbeeld
Voorwaarde (bijzin)	als + tegenwoordige tijd	Als het regent, …
Gevolg (hoofdzin)	zullen + infinitief	… zullen we binnen blijven.
Gevolg (hoofdzin)	imperatief (+ vaak dan)	… bel me dan.

Let op: in de ‘als’-bijzin géén toekomst

Een veelgemaakte fout: toekomst in de bijzin zetten. Dat doen we meestal niet.

Goed: Als ik tijd heb, zal ik je bellen.
Fout: ~~Als ik tijd zal hebben, bel ik je.~~
Fout: ~~Als het zal regenen, blijven we binnen.~~

Waarom? De bijzin geeft de voorwaarde. De toekomst zet je in het gevolg (hoofdzin).

Woordvolgorde: 2 snelle checks

Als-bijzin eerst? Dan komt in de hoofdzin het werkwoord op plek 1.
- Als ik tijd heb, bel ik je vanavond.
- Als het regent, zullen we binnen blijven.
Hoofdzin eerst? Dan staat de hoofdzin ‘normaal’ en de als-bijzin achteraan.
- Ik bel je vanavond als ik tijd heb.
- We blijven binnen als het regent.

Toekomst in de hoofdzin: drie natuurlijke opties

In het Nederlands druk je een toekomstig gevolg vaak op verschillende manieren uit.

Hoofdzin	Wanneer kies je dit?	Voorbeeld
zullen + infinitief	duidelijk plan / voorspelling	Als de klant terugbelt, zullen we een extra meeting plannen.
tegenwoordige tijd	afspraak / logisch gevolg (heel gebruikelijk)	Als je er bent, geef ik je de sleutel.
imperatief (+ dan)	advies / instructie	Als je vragen hebt, stuur me dan een mail.

‘Dan’ bij de imperatief: wat is het effect?

Dan maakt de link tussen voorwaarde en opdracht extra duidelijk: “in dat geval”.

Als je tijd hebt, bel me dan.
Als er iets verandert, laat het me dan meteen weten.

Zonder dan kan het ook, maar het klinkt vaak minder compleet:

Als je tijd hebt, bel me.

Zelfcheck (mini-stappenplan)

Is de situatie mogelijk/waarschijnlijk? → dan is dit de juiste vorm.
Staat na als een werkwoord in de tegenwoordige tijd?
Beschrijft de hoofdzin het gevolg (niet opnieuw de voorwaarde)?
Staat de hoofdzin na de bijzin? → check inversie: werkwoord meteen na de komma.
Is het een opdracht/advies? → gebruik imperatief en zet vaak dan.

Veelvoorkomende fouten (en de correcte versie)

Toekomst in de bijzin

~~Als je morgen zal komen, spreken we af.~~
Als je morgen komt, spreken we af.
Verkeerde woordvolgorde met ‘zullen’

~~Als het regent, blijven we binnen zullen.~~
Als het regent, zullen we binnen blijven.
Hoofdzin zonder inversie (als de bijzin vooraan staat)

~~Als je hier bent, ik geef je de sleutel.~~
Als je hier bent, geef ik je de sleutel.

Gebruik de reële voorwaarde bij situaties die mogelijk of waarschijnlijk zijn in de toekomst.
De hoofdzin volgt vaak na de voorwaarde, maar mag ook vooraan staan.

	Voorwaarde	Hoofdzin
Structuur	Als + tegenwoordige tijd	toekomende tijd
Voorbeelden	Als het regent, zullen we binnen blijven.
Structuur	Als + tegenwoordige tijd	imperatief
Voorbeelden	Als je tijd hebt, bel me dan.

Uitzonderingen!

Het woord 'dan'wordt vaak gebruikt bij een imperatief.
De hoofdzin beschrijft het gevolg, niet de voorwaarde.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Als je vanavond op tijd komt, _______ we samen het diner voorbereiden.

2. We _______ je als we bij jouw huis zijn.

3. Als je geen bloemen _______, is dat geen probleem.

4. Als jullie een bordspel willen spelen, _______ dan het schaakspel uit de kast.

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de correcte zin met een reële voorwaarde die een mogelijke situatie in de toekomst beschrijft.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen met een bijzin van reële voorwaarde met 'als' + tegenwoordige tijd. Gebruik in de hoofdzin óf de toekomende tijd (zullen + infinitief) óf de imperatief met 'dan'.

Toon/verberg hints

Hint Hint (maak dan) Je hebt morgen tijd. Je maakt het huis schoon.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Als je morgen tijd hebt, maak dan het huis schoon.
Hint Hint (bel dan) Je ziet een fout in het contract. Je belt meteen de manager.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Als je een fout in het contract ziet, bel dan meteen de manager.
Het is mooi weer. Wij gaan naar het park.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Als het mooi weer is, zullen we naar het park gaan.
Hint Hint (stuur dan) Je krijgt een uitnodiging voor het sollicitatiegesprek. Je stuurt een bevestiging per e-mail.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Als je een uitnodiging voor het sollicitatiegesprek krijgt, stuur dan een bevestiging per e-mail.

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Werk in tweetallen en plan een bezoek van vrienden voor dit weekend.

Situatie

Je woont in Nederland en je nodigt dit weekend vrienden bij je thuis uit.

Bespreek

Als het regent, wat zullen jullie binnen doen en waarom?
Als je vrienden graag spelletjes spelen, welke avond plannen jullie en wat doen jullie?

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Als je komt, zal ik een borrel schenken.
Als jullie van spelletjes houden, doen we een bordspel.
Als het mooi weer is, gaan we misschien eerst uitgaan.

Gebruik in gesprek

Als + tegenwoordige tijd → hoofdzin met zullen (toekomst)
Als + tegenwoordige tijd → hoofdzin als imperatief (gebruik 'dan')