Tijdsuitdrukkingen (deze week, een tijd geleden, ...)

Tijd uitdrukkingen situeren gebeurtenissen in de tijd zoals deze week, gisteren, een tijd geleden.

Uitleg van de docent

Welke tijd hoort bij welke tijdsuitdrukking?

Deze tijdsuitdrukkingen kunnen bij twee tijden horen:

Voltooid tegenwoordige tijd (VTT): heb/ben + voltooid deelwoord
Onvoltooid verleden tijd (OVT): werkte, deed, ging, was

De keuze hangt af van één vraag:

Is de periode nog bezig? → meestal VTT
Is de periode duidelijk voorbij? → vaak OVT

Snelle keuzehulp (in 10 seconden)

Tijdsuitdrukking	Wat betekent het?	Meestal	Voorbeeld
vandaag	de dag is nog bezig	VTT	Vandaag heb ik een training gedaan.
deze week	de week is nog bezig	VTT	We hebben deze week in het zwembad getraind.
gisteren	afgesloten tijd	OVT (vaak)	Ze rende gisteren een lange afstand.
een tijd geleden	onbepaalde tijd in het verleden	OVT	Een tijd geleden deed ik elke dag oefeningen.

‘Deze week’ en ‘vandaag’: waarom vaak VTT?

Je zit nog in die periode (de week/dag is niet klaar).
Je vertelt iets dat relevant is voor nu (update, verslag, planning in gesprek).

Goed (meestal)	Minder natuurlijk (kan soms)
Deze week heb ik drie keer gesport.	Deze week sportte ik drie keer.
Vandaag heb ik mijn lunch overgeslagen.	Vandaag sloeg ik mijn lunch over.

Tip: OVT met vandaag/deze week kan als je een gebeurtenis als verhaal vertelt (meer “afstand”). In alledaagse gesprekken klinkt VTT meestal het meest logisch.

‘Gisteren’: afgerond → vaak OVT (maar VTT kan ook)

Gisteren is een afgesloten dag. Daarom gebruik je vaak OVT, zeker als je een feit beschrijft.

OVT → beschrijving/vertelling: Gisteren wandelde ik in het park.
VTT → resultaat/nieuws is nu belangrijk: Gisteren heb ik mijn enkel verzwikt (en nu heb ik pijn).

Beide kunnen dus, maar vraag je af: vertel ik een gebeurtenis (OVT) of meld ik een resultaat (VTT)?

‘Een tijd geleden’: wat moet je onthouden?

Onbepaald: je zegt niet precies wanneer.
Het voelt als “toen, vroeger” → daarom OVT.

Goed	Niet doen
Een tijd geleden deed ik elke dag yoga.	~~Een tijd geleden heb ik elke dag yoga gedaan.~~
Een tijd geleden werkte ik vaker ’s avonds door.	~~Een tijd geleden heb ik vaker ’s avonds doorgewerkt.~~

Handig verschil: een tijd geleden klinkt als een periode die echt achter je ligt. Wil je wél een link met nu leggen, kies liever een precieze tijd: vorige week, vorige maand, in 2023.

Zelfcheck: maak ik deze fouten?

Periode nog bezig? (vandaag/deze week) → meestal heb/ben + deelwoord.
Periode klaar? (gisteren) → vaak OVT, tenzij het resultaat nu belangrijk is.
Onbepaalde tijd in het verleden? (een tijd geleden) → OVT.
Bij VTT: na heb/ben komt altijd een voltooid deelwoord.
- Goed: Gisteren heb ik getraind.
- Fout: ~~Gisteren heb ik trainen.~~

Mini-overzicht om te onthouden

vandaag / deze week → meestal VTT (periode loopt nog)
gisteren → vaak OVT (periode is voorbij), VTT als het resultaat nu telt
een tijd geleden → OVT (onbepaald, “toen”)

Deze tijdsuitdrukkingen kunnen gepaard gaan met de onvoltooid verleden tijd of de voltooid tegenwoordige tijd.
'Een tijd geleden' = onbepaalde tijd in het verleden.

Tijdsuitdrukking	Voorbeeldzin
deze week	We hebben deze week in het zwembad getraind.
gisteren	Ze rende gisteren een lange afstand.
een tijd geleden	Een tijd geleden deed ik elke dag oefeningen.
vandaag	Vandaag heb ik een krachttraining gedaan.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. _____ geef ik een extra yogales voor mensen met een druk kantoorleven.

2. _____ heb ik na het werk een uur in het zwembad getraind.

3. _____ deed ik elke ochtend oefeningen voordat ik naar kantoor ging.

4. _____ heb ik krachttraining gedaan omdat ik mijn conditie wil verbeteren.

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste zin met de correcte tijdsuitdrukking en juiste tijdsvorm.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen. Gebruik een passende tijdsbepaling (deze week, gisteren, vandaag, een tijd geleden) en pas de werkwoordstijd aan als dat nodig is.

Toon/verberg hints

Hint Hint (gisteren) Ik maak elke dag een wandeling in het park.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Gisteren maakte ik een wandeling in het park.
Hint Hint (deze week) Ik train vaak in de sportschool.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Deze week heb ik in de sportschool getraind.
Hint Hint (een tijd geleden) Ik doe nu geen krachttraining meer.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Een tijd geleden deed ik nog wel krachttraining.
Hint Hint (vandaag) Ik eet nu mijn ontbijt.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Vandaag heb ik een gezond ontbijt gegeten.

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Vertel elkaar kort wat je deze week en vroeger aan training deed.

Situatie

Je bespreekt met een collega jullie sport- en oefenroutine van deze week en vroeger.

Bespreek

Wat heb je deze week gedaan om fit te blijven?
Wat deed je een tijd geleden om je conditie te verbeteren? Is dat nu anders? Waarom? (kort)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Deze week heb ik in het zwembad getraind.
Gisteren heb ik krachttraining met gewichten gedaan.
Een tijd geleden deed ik elke dag yoga-oefeningen voor mijn conditie.

Gebruik in gesprek

deze week + voltooid tegenwoordige tijd
gisteren + voltooid tegenwoordige tijd
een tijd geleden + onvoltooid verleden tijd