Indirecte rede

Bij indirecte rede gebruik je woorden als zeggen, vragen, of, dat om iets te herhalen zonder aanhalingstekens.

Uitleg van de docent

Indirecte rede in 3 stappen

Stap 1: Is het een mededeling of een ja/nee-vraag?
Stap 2: Kies het verbindingswoord: dat (mededeling) of of (ja/nee-vraag).
Stap 3: Zet de zin in een bijzin: het werkwoord komt achteraan.

Kies: dat of of?

Wat voor zin is het?	Indirecte rede	Signaal
Mededeling	… zegt dat …	Geen vraagteken
Ja/nee-vraag (gesloten vraag)	… vraagt of …	Antwoord kan ja of nee zijn

Let op: of betekent hier “of/wel of niet”, niet “of” als keuze (pizza of pasta).

Woordvolgorde: maak er een bijzin van

Na dat of of begint een bijzin.

Hoofdzin: werkwoord vaak op plek 2: Hij organiseert het overleg.
Bijzin: werkwoord achteraan: … dat hij het overleg organiseert.

Directe rede	Indirecte rede (bijzin)
“Het systeem werkt.”	Ze zegt dat het systeem werkt.
“Is het project af?”	Ze vraagt of het project af is.

Veelgemaakte fout: ~~Ze vraagt of is het project af.~~ (vraagwoordvolgorde blijft niet staan)

Verleden tijd: als de hoofdzin verleden is, gaat de bijzin mee

Nu: Hij zegt dat hij het project organiseert.
Toen: Hij zei dat hij het project organiseerde.

Dus: zei / vroeg → werkwoord in de bijzin ook in verleden tijd.

Hoofdzin	Bijzin
De manager zei …	… dat hij het overleg organiseerde.
De klant vroeg …	… of de factuur al verstuurd was.

Zelfcheck: staat het eerste werkwoord in het verleden? Dan moet de bijzin dat meestal ook.

Snelle zelfcheck (voordat je verdergaat)

Is het een mededeling of een ja/nee-vraag?
Heb je het juiste woord gekozen: dat of of?
Staat het werkwoord achteraan in de bijzin?
Staat de hoofdzin in de verleden tijd? Dan de bijzin ook.

Mini-overzicht: 4 correcte voorbeeldzinnen (werkcontext)

De projectleider zegt dat de planning vandaag klaar is.
Mijn collega vraagt of ik morgen thuis werk.
De manager zei dat hij de meeting voorbereidde.
De klant vroeg of de factuur al verstuurd was.

Gebruik "of" in gesloten vragen.
Gebruik "dat" in gewone zinnen.
In de verleden tijd: de werkwoordsvorm in de bijzin staat ook in de verleden tijd.

Type zin	Directe rede	Indirecte rede
Normale zin	Het systeem werkt.	Ze zegt dat het systeem werkt. (
Vraag	Is het project af?	Ze vraagt of het project af is.
Verleden tijd	Ik organiseer het project.	Hij zei dat hij het project organiseerde.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. De leider zegt ___ het systeem werkt.

2. Ik vraag ___ de taak vandaag klaar is.

3. Gisteren zei hij dat hij het project ___.

4. Ze vroeg ___ de melding dringend was.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Zet de zinnen om naar indirecte rede: gebruik "dat" bij gewone mededelende zinnen en "of" bij (ja/nee-)vragen. Voorbeeld: "Ik kom morgen." → Hij zegt dat hij morgen komt.

Toon/verberg hints

Peter zegt: "Ik werk vandaag thuis."

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Peter zegt dat hij vandaag thuis werkt.
De projectleider vraagt: "Is het project al af?"

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
De projectleider vraagt of het project al af is.
Sanne zegt: "We beginnen om negen uur."

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sanne zegt dat ze om negen uur beginnen.
Mijn collega vraagt: "Werk jij morgen?"

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Mijn collega vraagt of ik morgen werk.

Indirecte rede

Indirecte rede in 3 stappen

Kies: dat of of?

Woordvolgorde: maak er een bijzin van

Verleden tijd: als de hoofdzin verleden is, gaat de bijzin mee

Snelle zelfcheck (voordat je verdergaat)

Mini-overzicht: 4 correcte voorbeeldzinnen (werkcontext)

Oefening 1: Meerkeuze

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Pas deze grammatica toe tijdens echte gesprekken!

Geschreven door

Gesprekslessen

Wie is coLanguage?

Onze andere leermaterialen