La cortesía verbal permite cambiar la forma directa de una frase para sonar más amable, profesional o menos directo.
(Uprzejmość językowa pozwala zmienić bezpośrednią formę zdania, aby brzmieć milej, bardziej profesjonalnie lub mniej bezpośrednio.)
- Uprzejmość językową można osiągnąć, zmieniając podmiot: Zastępuje się “yo” formami takimi jak “tú”, “uno” lub konstrukcjami z
“se”, aby uogólnić wypowiedź lub uniknąć bezpośredniej odpowiedzialności. - Tryb warunkowy, imperfecto, czas przyszły oraz formalny tryb łączący (subjuntivo) stosuje się, aby złagodzić rozkazy i prośby oraz uczynić je bardziej uprzejmymi.
| Cambiar sujeto (Zmiana podmiotu) | Uso (Zastosowanie) | Ejemplo (Przykład) |
| YoTú | Para generalizar (Aby uogólnić) | Yo caliento la salsa y siempre se pega ⇒ Cuando calientas ls salsa, siempre se pega (Ja podgrzewam sos i zawsze się przypala ⇒ Kiedy podgrzewasz sos, zawsze się przypala) |
| YoUno | Más neutro | Yo hago lo que puedo ⇒ Uno hace lo que puede (Robię, co mogę ⇒ Człowiek robi, co może) |
| YoSe | Para evitar responsabilidad (Aby uniknąć odpowiedzialności) | He quemado la salsa ⇒ Se ha quemado la salsa (Przypaliłem/-am sos ⇒ Sos się przypalił) |
| TúNosotros | Más inclusivo (Bardziej włączające) | Corta la manzana fino ⇒ Cortamos la manzana fino (Pokrój jabłko cienko ⇒ Kroimy jabłko cienko) |
| Atenuar órdenes (Łagodzenie poleceń) | Uso (Zastosowanie) | Ejemplo (Przykład) |
| ImperativoCondicional | Más educado (Bardziej uprzejme) | Dora la carne ⇒ Deberías dorar la carne (Obsmaż mięso ⇒ Powinieneś/-aś obsmażyć mięso) |
| IndicativoImperativo | Para sonar aún más blando (Aby brzmieć jeszcze łagodniej) | Lo has dicho tarde ⇒ Podías haberlo dicho antes. (Powiedziałeś/-aś to za późno ⇒ Mogłeś/-aś to powiedzieć wcześniej.) |
| ImperativoFuturo | Para aplazar respuesta (Aby odroczyć odpowiedź) | Te ayudo en un momento ⇒ Te ayudaré en un momento. (Pomogę ci za chwilę ⇒ Pomogę ci za chwilę.) |
| ImperativoSubjuntivo formal | Para petición formal (Do formalnej prośby) | Quiero más información. ⇒ Quisiera más información. (Chcę więcej informacji. ⇒ Chciałbym/-abym więcej informacji.) |
Wyjątki!
- Używa się czasowników takich jak agradecer lub rogar, aby złagodzić formalną prośbę ⇒ Te agradecería que trajeras el bol.
- Stosuje się zdania wstępne, aby przygotować rozmówcę przed udzieleniem instrukcji lub rady ⇒ ¿Puedo hacerte una pregunta?
- Słowa takie jak solo zmniejszają siłę przekazu ⇒ Solo quería probar la salsa.
Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór
Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź
1. Cuando _____ el queso demasiado rápido, se te quedan grumos y luego cuesta integrarlo en la salsa.
Kiedy _____ ser zbyt szybko, zostają ci grudki i potem trudno je włączyć do sosu.)2. En estos talleres, _____ hace lo que puede, pero conviene preguntar antes de usar la olla a presión.
Na tych warsztatach _____ robi się, co można, ale lepiej zapytać przed użyciem szybkowaru.)3. _____ demasiado la salsa; la próxima vez, mejor a fuego lento.
_____ zbytnio sos; następnym razem lepiej na wolnym ogniu.)4. Te agradecería que _____ la cebolla en dados pequeños antes de añadirla a la cazuela.
Byłabym wdzięczna, gdybyś _____ cebulę w drobną kostkę przed dodaniem jej do garnka.)Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty
Instrukcja: Przepisz każde zdanie, aby brzmiało bardziej ogólnie, bardziej inkluzywnie lub bardziej uprzejmie, używając zmiany podmiotu (ty/się/ono/my) lub łagodniejszej formy czasownikowej (kondycjonal, imperfekt, futur lub tryb łączący formalny), zgodnie z wskazaniem w nawiasie. Przykład: (ono) Yo hago lo que puedo. → Uno hace lo que puede.
-
⇒ _______________________________________________ ExampleCuando tienes una presentación importante, siempre te pones nervioso.(Kiedy masz ważną prezentację, zawsze się denerwujesz.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleSe ha perdido el informe y ahora no aparece por ninguna parte.(Raport się zgubił i teraz nigdzie go nie można znaleźć.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleUno hace lo que puede, pero con tan poco tiempo es difícil.(Człowiek robi, co może, ale przy tak mało czasu jest to trudne.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleDeberías apagar el móvil durante la reunión, por favor.(Powinieneś wyłączyć telefon podczas spotkania, proszę.)
Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce
Instrukcja: Rozmawiajcie w parach i proponujcie rozwiązania z uprzejmością słowną.
- ¿Cómo explicarías el problema sin culpar a nadie directamente? (Jak wyjaśnił(a)byś problem, nie obwiniając nikogo bezpośrednio?)
- ¿Qué pasos propones para salvar la salsa y continuar con la receta????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????? (Jakie kroki proponujesz, żeby uratować sos i kontynuować przygotowywanie przepisu?)
- Se ha quemado la salsa; si la calientas, se pega. (Sos się przypalił; jeśli go podgrzejesz, będzie się przypalał/przywierał.)
- Podrías cocer a fuego lento en una cazuela y remover. (Możesz dusić na małym ogniu w rondlu i mieszać.)
- Deberías dorar la cebolla antes de añadirla al bol; ralla queso y déjalo en el cuenco. (Powinieneś zeszklić cebulę zanim dodasz ją do miski; zetrzyj ser i odstaw go do miseczki.)
- Cambiar sujeto (yo → tú/uno/se) (Zmiana podmiotu (yo → tú/uno/se))
- Atenuar órdenes con condicional e imperfecto (deberías, podías) (Łagodzenie poleceń za pomocą trybu warunkowego i czasu przeszłego niedokonanego (deberías, podrías))
- Peticiones formales con subjuntivo y verbos de cortesía (quisiera, te agradecería que) (Prośby formalne z użyciem subjuntivo i zwrotów grzecznościowych (quisiera, te agradecería que))
