Sostantivi al genitivo: kogo? czego?

Dopełniacz odpowiada na pytania: kogo? czego? Używamy go, żeby powiedzieć, że czegoś brakuje, coś dotyczy kogoś/czegoś, lub w niektórych wyrażeniach z czasownikami.

(Il genitivo risponde alle domande: kogo? czego? Lo usiamo per dire che manca qualcosa, che qualcosa riguarda qualcuno/qualcosa oppure in alcune espressioni con i verbi.)

Spiegazione dell'insegnante

Quando dici “Mam ból …” usi il dopełniacz (genitivo)

In polacco, con l’espressione Mam ból + [parte del corpo] la parte del corpo va quasi sempre al dopełniacz (genitivo): kogo? czego?

Italiano: Ho dolore alla testa
Polacco: Mam ból głowy (letteralmente: “ho dolore della testa”)

Schema rapido (da nominativo a genitivo) per i dolori

Nominativo kto? co?	Con “Mam ból …” kogo? czego?
głowa	Mam ból głowy
brzuch	Mam ból brzucha
gardło	Mam ból gardła
plecy	Mam ból pleców
ząb	Mam ból zęba
ręka	Mam ból ręki

Come riconoscerlo subito: “di chi? di che cosa?”

Se in italiano ti viene naturale dire “dolore di…” (anche se poi dici “alla/nel”), in polacco spesso sarà genitivo.

Mam ból głowy = dolore alla testa (≃ “della testa”)
Mam ból brzucha = dolore alla pancia
Mam ból pleców = dolore alla schiena

Finali utili (A1): cosa devi “vedere” nelle parole

Non serve memorizzare tutta la teoria: qui basta riconoscere alcune trasformazioni molto frequenti.

Tipo	Spesso diventa (genitivo)	Esempio
femminile in -a	-y oppure -i	głowa → głowy ręka → ręki
maschile (spesso consonante finale)	-a	brzuch → brzucha ząb → zęba
neutro in -o / -ło	-a	gardło → gardła
plurale “fisso” (es. plecy)	forma plurale in genitivo	plecy → pleców

Nota: le finali sono una guida pratica. Per alcune parole, la forma va semplicemente imparata (come in tabella).

Errori tipici da evitare

Dopo “Mam ból” non usare il nominativo: ~~Mam ból głowa~~ → Mam ból głowy
Attenzione a “plecy”: è già plurale. Non è ~~pleca~~ o ~~plecy~~ dopo “ból”, ma pleców.
Non confondere con “boli mnie …”: lì di solito resta il nominativo: Boli mnie głowa (non: ~~głowy~~).

Mini check: scelgo “Mam ból …” o “Boli mnie …”?

Vuoi dire “Ho dolore …” (frase più “da medico”)? → usa Mam ból + genitivo.
Mam ból gardła.
Vuoi dire “Mi fa male …” (più diretto, quotidiano)? → usa Boli mnie / Bolą mnie + nominativo.
Boli mnie gardło.

Autocorrezione in 10 secondi

Ho scritto Mam ból?
Ho messo subito dopo una parte del corpo in forma “di…” (genitivo)?
La forma è una di queste? głowy, brzucha, gardła, pleców, zęba, ręki

Il genitivo si usa, tra l’altro, per indicare l’appartenenza, per esempio kot Ali, oppure nelle frasi negative e con verbi che richiedono questo caso, per esempio nie ma czegoś/kogoś, szukać czegoś/kogoś."

mianownik kto? co? (nominativo chi? che cosa? )	dopełniacz kogo? czego? (genitivo di chi? di che cosa?)
głowa	Mam ból głowy
brzuch	Mam ból brzucha
gardło	Mam ból gardła
plecy	Mam ból pleców
ząb	Mam ból zęba
ręka	Mam ból ręki

Esercizio: Scelta multipla

Istruzione: Scegli la risposta corretta

1. Dzień dobry, mam silny ból ______ i nie mogę pracować przy komputerze.

2. Pani doktor, od wczoraj mam ból ______ i nie jem śniadania.

3. Moje dziecko ma kaszel i ból ______, więc dziś nie idzie do przedszkola.

4. Przepraszam, dziś nie przyjdę do pracy, bo mam ból ______ i gorączkę.

Esercizio 1: Scelta multipla

Istruzione: Scegli la risposta corretta

1. Dzień dobry, mam silny ból ______ i nie mogę pracować przy komputerze.

2. Pani doktor, od wczoraj mam ból ______ i nie jem śniadania.

3. Moje dziecko ma kaszel i ból ______, więc dziś nie idzie do przedszkola.

4. Przepraszam, dziś nie przyjdę do pracy, bo mam ból ______ i gorączkę.

Esercizio 2: Riscrivi le frasi

Istruzione: Riscrivi le frasi, usa l'espressione "Ho dolore + genitivo" (di chi? di che cosa?), come nell'esempio: Mi fa male la testa. → Ho dolore alla testa.

Mostra/Nascondi traduzione Mostra/Nascondi suggerimenti

Boli mnie głowa.

⇒ _______________________________________________ Example
Mam ból głowy.
(Ho mal di testa.)
Boli mnie brzuch.

⇒ _______________________________________________ Example
Mam ból brzucha.
(Ho mal di pancia.)
Boli mnie gardło.

⇒ _______________________________________________ Example
Mam ból gardła.
(Ho mal di gola.)
Bolą mnie plecy.

⇒ _______________________________________________ Example
Mam ból pleców.
(Ho mal di schiena.)
Boli mnie ząb.

⇒ _______________________________________________ Example
Mam ból zęba.
(Ho mal di dente.)
Boli mnie noga.

⇒ _______________________________________________ Example
Mam ból nogi.
(Ho mal di gamba.)

Esercizio 3: La grammatica in azione

Istruzione: Giocate a coppie una conversazione: il paziente chiama e descrive i suoi disturbi.

Mostra/Nascondi traduzione

Situazione

Jesteś chory i dzwonisz do lekarza rodzinnego, aby opisać objawy.

Discutere

Jakie są twoje główne objawy? Opisz je dokładnie. (Quali sono i tuoi sintomi principali? Descrivili nel dettaglio.)
Co konkretnie boli? Powiedz, kogo/co dotyczy ból (np. głowy, gardła). (Che cosa ti fa male esattamente? Indica quale parte riguarda il dolore (es. testa, gola).)

Parole e frasi utili

Mam ból głowy / brzucha / gardła / zęba / pleców. (Ho mal di testa / mal di pancia / mal di gola / mal di denti / mal di schiena.)
Nie mam gorączki, ale mam silny ból brzucha. (Non ho la febbre, però ho un forte mal di pancia.)
Lekarz pyta: Gdzie ma pan/pani ból? Czego panią/pana boli? (Il medico chiede: Dove le fa male? Cosa la fa stare male?)

Usare in conversazione

Mam ból + dopełniacz: Mam ból głowy / brzucha / gardła. (Ho dolore + complemento: Ho mal di testa / mal di pancia / mal di gola.)
Nie mam + dopełniacz: Nie mam gorączki, mam tylko ból pleców. (Non ho + complemento: Non ho la febbre, ho solo mal di schiena.)