Verkleinwoorden

Verkleinwoorden worden gevormd door een achtervoegsel toe te voegen aan een zelfstandig naamwoord, zoals jasje, deurtje, armpje.

Uitleg van de docent

Wat is een verkleinwoord en waarom gebruik je het?

Met een verkleinwoord maak je iets:

kleiner: huis → huisje
of vriendelijker / zachter: kop koffie → kopje koffie

In het Nederlands herken je een verkleinwoord bijna altijd aan de uitgang:

-je, -tje, -etje, -pje, -kje

Belangrijk: een verkleinwoord is altijd het-woord (het jasje, het deurtje, het boompje).

Stap 1: herken de klank aan het einde

De uitgang hangt af van de laatste klank van het woord. Kijk dus naar de klank, niet alleen naar de letter.

Als het woord eindigt op…	Dan gebruik je meestal…	Voorbeeld
klinker (a, e, i, o, u)	-tje	auto → autootje
medeklinker (b, d, f, g, h, k, l, m, n…)	-je	jas → jasje
m aan het einde	-pje	arm → armpje
ng aan het einde	-kje	woning → woninkje

Zie dit als een eerste, grove regel. Daarna komt de spelling nog.

Stap 2: let op de spellingverandering

Bij verkleinwoorden verandert de spelling soms een beetje, om de klank hetzelfde te houden.

2a. Woorden op -m → -mpje

Je hoort een p-klank: arm → armpje
Schrijf dus een extra p vóór -je.

Basiswoord	Verkleinwoord
arm	armpje
boom	boompje
room	roompje

Niet goed: ~~armje~~, ~~boomje~~

2b. Woorden op -ng → -nkje

Je hoort vaak een k-klank erbij: woning → woninkje.
Schrijf dan -nkje (de g valt weg, er komt een k bij).

Basiswoord	Verkleinwoord
woning	woninkje
woning (mv: woningen)	woninkje

Niet goed: ~~woningtje~~, ~~woningje~~

2c. Woorden op een korte klinker + één medeklinker

Bij een korte klinker (a, e, i, o, u) en daarna één medeklinker, verdubbel je vaak de medeklinker of de klinker.

tas → tasje (blijft hetzelfde)
bed → bedje (blijft hetzelfde)
bal → balletje (l wordt dubbel)

De basisregel hierachter is de algemene Nederlandse spellingregel, maar op A1-niveau is het vooral belangrijk dat je de meest gebruikte vormen gewoon herkent.

Altijd ‘het’ bij verkleinwoorden

Dit is een heel handige vaste regel:

Alle verkleinwoorden krijgen het als lidwoord.

Normaal woord	Lidwoord	Verkleinwoord	Lidwoord
de jas	de	jasje	het jasje
de deur	de	deurtje	het deurtje
de boom	de	boompje	het boompje
de woning	de	woninkje	het woninkje

Dus nooit: ~~de jasje~~, ~~de deurtje~~, ~~de boompje~~.

Waar moet je vooral op letten?

Schrijf je -je of -tje? → kijk naar de laatste klank.
Staat er een m aan het eind? → maak -mpje.
Staat er -ng aan het eind? → maak -nkje.
Vergeet nooit: het + verkleinwoord.

Snelle zelfcheck: kan ik dit al?

Ik kan bij jas, deur, weg, woning, arm, boom het correcte verkleinwoord maken.
Ik weet dat arm → armpje en woning → woninkje is (niet: ~~armje~~, ~~woningtje~~).
Ik gebruik automatisch het bij alle verkleinwoorden: het jasje, het armpje, het weggetje.

Als je alle drie de punten met ‘ja’ kunt beantwoorden, heb je deze grammatica onder controle en kun je je in de les richten op spreken en oefenen.

Verkleinwoorden eindigen op -je, -tje, -etje, -kje, -pje.
De spelling verandert soms: woning → woninkje.
Bepaald lidwoord: Verkleinwoorden krijgen altijd 'het' als lidwoord.

Zelfstandig naamwoord	Verkleinwoord
de jas	het jasje
de deur	het deurtje
de weg	het weggetje
de woning	het woninkje
de arm	het armpje
de boom	het boompje

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Ik doe snel mijn ___ uit, ik ben helemaal bezweet na de fietstocht naar kantoor.

2. De dokter kijkt naar mijn ___, want ik ben daar geblesseerd.

3. Ik ga even op het ___ bij de boom zitten om te rusten en te mediteren.

4. Hij woont in een klein ___ naast een druk weggetje; hij is vaak moe van het lawaai.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen: maak van het zelfstandig naamwoord een verkleinwoord en gebruik het juiste lidwoord 'het'.

Toon/verberg hints

De jas is nat.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Het jasje is nat.
Ik doe de deur dicht.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ik doe het deurtje dicht.
Wij lopen op de weg.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Wij lopen op het weggetje.
Zij zoekt een woning in Utrecht.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Zij zoekt een woninkje in Utrecht.
Hij voelt pijn in zijn arm.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Hij voelt pijn in zijn armpje.
Voor het huis staat een boom.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Voor het huis staat een boompje.