Deze les leert je negatie in het Nederlands met 'niet' en 'geen'. Je oefent zinnen zoals 'Ik heb geen geld' en 'Wij werken niet' om woorden en werkwoorden correct te ontkennen.
  1. 'Niet' staat meestal achter het werkwoord of voor het woord dat ontkend wordt.
  2. Bij een zin met infinitief wordt 'niet' meestal achter de infinitief geplaatst, behalve wanneer er nog een vervoegd werkwoord in de hoofdzin staat.
TypePositiefNegatief

 

Zinnen met geen. (Zelfstandig naamwoord zonder lidwoord).

Ik heb geld.

Ik spreek goed Nederlands.

Ik heb dropjes.

Ik heb geen geld.

Ik spreek geen Nederlands.

Ik heb geen dropjes.

Werkwoord

Wij gaan zwemmen.

Wij werken.

Wij gaan niet zwemmen.

Wij werken niet.

Infinitief

Wij werken.

Ik kan zwemmen.

Wij werken niet.

Ik kan niet zwemmen.

Bijvoeglijk naamwoordHij is vriendelijk.Hij is niet vriendelijk.

Oefening 1: Negatie

Instructie: Vul het juiste woord in.

Toon vertaling Toon antwoorden

geen, niet

1.
Mijn zus is ... zo open over haar gevoelens.
(Mijn zus is niet zo open over haar gevoelens.)
2.
Het is ... slimme jongen.
(Het is geen slimme jongen.)
3.
We hebben elkaar gisteren ... ontmoet.
(We hebben elkaar gisteren niet ontmoet.)
4.
Hij lijkt onvriendelijk, want hij toont ... interesse.
(Hij lijkt onvriendelijk, want hij toont geen interesse.)
5.
Het is ... eerlijk.
(Het is niet eerlijk.)
6.
De jongen is ... zo gesloten als zijn vader.
(De jongen is niet zo gesloten als zijn vader.)

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste oplossing

1. Ik ben ___ vriendelijk.


2. Zij heeft ___ geduld.


3. Wij spreken ___ hard.


4. Hij eet ___ vlees.


5. Ik kan ___ lachen als ik boos ben.


6. Jij werkt vandaag ___ hard.


Inleiding tot de negatie in het Nederlands

Deze les behandelt het gebruik van negatie in het Nederlands, een belangrijk onderdeel van de taal op A1-niveau. Je leert hoe je negatieve zinnen vormt met de woorden niet en geen. Negeren betekent iets ontkennen of aangeven dat iets niet het geval is.

Wanneer gebruik je 'geen'?

Geen gebruik je om een zelfstandig naamwoord zonder lidwoord te ontkennen. Bijvoorbeeld:
Ik heb geen geld. of Hij eet geen vlees.

Voorbeelden met 'geen'

  • Ik heb geen dropjes.
  • Zij heeft geen geduld.

Gebruik van 'niet'

Niet gebruik je om werkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden te ontkennen. Het staat meestal achter het werkwoord of voor het woord dat je ontkent.

Werkwoorden en infinitieven

Bij een hele zin met een werkwoord plaats je niet achter het werkwoord:
Wij gaan niet zwemmen.

Als er een infinitief is en ook een vervoegd werkwoord in de hoofdzin, komt niet meestal voor de infinitief:
Ik kan niet zwemmen.

Bijvoeglijke naamwoorden

Bij bijvoeglijke naamwoorden staat niet voor het bijvoeglijk naamwoord:
Hij is niet vriendelijk.

Belangrijke tips en voorbeelden

  • Geen gebruik je alleen bij zelfstandige naamwoorden zonder lidwoord.
  • Niet gebruik je bij werkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden.
  • Bij samengestelde werkwoordsvormen en infinitieven let je op de positie van niet.

Verschillen met andere talen

In het Nederlands is het onderscheid tussen niet en geen belangrijk en komt dat vaak niet één-op-één overeen met negatie in andere talen. Bijvoorbeeld, waar je in het Engels vaak alleen 'not' gebruikt, maak je in het Nederlands dit onderscheid afhankelijk van het type woord dat je ontkent.

Een veelgebruikte uitdrukking is Ik heb geen voor ontkenning van bezit of hoeveelheden, terwijl niet vaak geplaatst wordt bij handelingen, eigenschappen of bijwoorden.

Handige woorden en uitdrukkingen

  • geen - Geen geld, geen tijd, geen kinderen
  • niet - Niet werken, niet groot, niet langzaam
  • voorbeeldzinnen: Ik spreek niet hard. / Zij heeft geen geduld.

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Zakendoen en talen

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Laatst bijgewerkt:

donderdag, 31/07/2025 19:53