Tijd en plaats: wanneer, totdat, waar

Czas i miejsce: kiedy, aż, gdzie

Zdanie podrzędne określa okoliczności (czas lub miejsce) czynności z głównego zdania. Pytania dla czasu to: kiedy?, od kiedy?, jak długo?, a dla miejsca: gdzie?, dokąd?

(De bijzin bepaalt de omstandigheden (tijd of plaats) van de handeling uit de hoofdzin. Vragen voor tijd zijn: wanneer?, sinds wanneer?, hoe lang?, en voor plaats: waar?, waarheen?)

Uitleg van de docent

Wanneer gebruik je kiedy, aż en gdzie?

Met deze woorden verbind je twee zinnen tot één zin met een bijzin (zoals NL: wanneer / totdat / waar).

kiedy	tijd: op het moment dat	= NL wanneer
aż	tijd: tot het moment dat (wachten op een resultaat)	= NL totdat
gdzie	plaats: op de plek waar	= NL waar

Kiedy = “wanneer / als” (moment of herhaling)

Gebruik kiedy als twee acties op hetzelfde moment gebeuren of als iets telkens gebeurt.
Typisch bij routines: altijd, vaak, meestal.

Voorbeelden (natuurlijk, werkcontext):

Sprawdzam nowe wiadomości, kiedy dostaję powiadomienia.
Zawsze czytam e-maile, kiedy dostaję powiadomienie w telefonie.
Zaloguję się, kiedy będę w domu i będzie internet.

Let op: kiedy is niet “totdat”. Dus niet voor wachten tot iets klaar is.

Aż = “totdat” (grensmoment: eerst X, dan pas Y)

Gebruik aż als je zegt: ik wacht, ik doe het nog niet, pas daarna.
Er zit een duidelijk eindpunt in: als X gebeurt, kan Y beginnen.

Voorbeelden:

Czekam, aż skończę pracę, i dopiero wtedy odpisuję znajomym.
Nie wysyłam załącznika, aż sprawdzę, czy plik jest dobry.
Nie dzwonię do klienta, aż skończę spotkanie.

Snelle check: kun je in het Nederlands “pas als dat af is” of “eerst dit, dan pas dat” zeggen? Dan is aż vaak de juiste keuze.

Gdzie = “waar” (plaats + extra informatie)

Gebruik gdzie om een plaats/locatie nader te bepalen.
Vaak na woorden zoals: miejsce (plek), biuro (kantoor), folder (map), poczta (postkantoor).

Voorbeelden:

Jesteśmy w miejscu, gdzie nie ma internetu.
To jest folder, gdzie trzymam ważne wiadomości z pracy.
To jest kawiarnia, gdzie możemy spokojnie porozmawiać.

Woordvolgorde: wat gebeurt er rond de bijzin?

In het Pools blijft de woordvolgorde meestal flexibel, maar dit is het meest neutraal:

Hoofdzin	,	kiedy/aż/gdzie + bijzin
Sprawdzam wiadomości	,	kiedy dostaję powiadomienie.
Nie wysyłam załącznika	,	aż sprawdzę plik.
To jest miejsce	,	gdzie nie ma internetu.

Komma-tip: voor kiedy / aż / gdzie staat in deze structuur meestal een komma.

Veelgemaakte verwarringen (snelle correcties)

kiedy ≠ aż
- ~~Nie wysyłam załącznika, kiedy sprawdzę plik.~~ (klinkt alsof het “wanneer” is)
- Nie wysyłam załącznika, aż sprawdzę, czy plik jest dobry.
gdzie gaat over plaats, niet over tijd
- ~~Zadzwonię, gdzie skończę spotkanie.~~
- Zadzwonię, kiedy skończę spotkanie.

Zelfcheck in 10 seconden

Gaat het om tijd of plaats?
- plaats → gdzie
Bij tijd: is het “op dat moment” of “totdat”?
- “op dat moment / telkens als” → kiedy
- “eerst X, dan pas Y / wachten tot” → aż

Okolicznikowe czasu (Bijzinnen van tijd)	kiedy (wanneer)	Sprawdzam nowe wiadomości, kiedy dostaję powiadomienia. (Ik controleer nieuwe berichten wanneer* ik meldingen krijg.)*
Okolicznikowe czasu (Bijzinnen van tijd)	aż (totdat)	Czekam, aż skończę pracę, i dopiero wtedy odpisuję znajomym. (Ik wacht totdat* ik klaar ben met werken en pas dan antwoord ik vrienden.)*
Okolicznikowe miejsca (Bijzinnen van plaats)	gdzie (waar)	Jesteśmy w miejscu, gdzie nie ma internetu. (We zijn op een plek waar* geen internet is.)*

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Zawsze czytam e-maile, ____ dostaję powiadomienie w telefonie.

2. Nie wysyłam załącznika, ____ sprawdzę, czy plik jest dobry.

3. To jest folder, ____ trzymam ważne wiadomości z pracy.

4. Zaloguję się do przeglądarki, ____ będę w domu i będzie internet.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Verbind elke tweezinige zin tot één zin met de voegwoorden: wanneer, totdat of waar (voorbeeld: Ik ben thuis. Er is geen internet. → Ik ben thuis, waar er geen internet is).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (kiedy) Dostaję powiadomienie. Od razu sprawdzam nowe wiadomości.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sprawdzam nowe wiadomości, kiedy dostaję powiadomienie.
(Ik check nieuwe berichten wanneer ik een melding krijg.)
Hint Hint (kiedy) Kończę spotkanie. Dopiero wtedy dzwonię do klienta.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Dzwonię do klienta, kiedy kończę spotkanie.
(Ik bel de klant wanneer ik de afspraak beëindig.)
Hint Hint (kiedy) Wracam do domu. Najpierw chcę zrobić zakupy. Potem odpoczywam.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Odpoczywam, kiedy wrócę do domu i zrobię zakupy.
(Ik rust uit wanneer ik thuis kom en boodschappen heb gedaan.)
Hint Hint (aż) Pani w okienku sprawdza dane. Potem przyjmuje paczkę.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Pani w okienku przyjmuje paczkę, aż sprawdzi dane.
(De mevrouw aan het loket neemt het pakket pas aan nadat ze de gegevens heeft gecontroleerd.)

Tijd en plaats: wanneer, totdat, waar

Wanneer gebruik je kiedy, aż en gdzie?

Kiedy = “wanneer / als” (moment of herhaling)

Aż = “totdat” (grensmoment: eerst X, dan pas Y)

Gdzie = “waar” (plaats + extra informatie)

Woordvolgorde: wat gebeurt er rond de bijzin?

Veelgemaakte verwarringen (snelle correcties)

Zelfcheck in 10 seconden

Oefening 1: Meerkeuze

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Pas deze grammatica toe tijdens echte gesprekken!

Geschreven door

Gesprekslessen

Wie is coLanguage?

Onze andere leermaterialen