Les marqueurs temporels : il y a, depuis que, lorsque

Ces expressions situent une action dans le temps : il y a, depuis que, lorsque, au moment où, à ce moment-là, lors de.

(Te wyrażenia umieszczają czynność w czasie: il y a, depuis que, lorsque, au moment où, à ce moment-là, lors de.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Szybka mapa: o jakim czasie mówisz?

Il y a + czas = „… temu” (punkt w przeszłości, zakończony).
Depuis que + zdanie = „odkąd …” (od przeszłości do teraz, trwa).
Lorsque / au moment où + zdanie = „kiedy / w momencie gdy” (konkretny moment).
À ce moment-là = „wtedy / w tym momencie” (nawiązanie do poprzedniego wydarzenia).
Lors de + rzeczownik = „podczas” + wydarzenie/okres (bez czasownika po „lors de”).

1) „Il y a” = „temu” (moment zakończony)

Wzór: czasownik (zwykle passé composé) + il y a + czas trwania

J’ai obtenu mon diplôme il y a deux ans. = Uzyskałem dyplom dwa lata temu.
J’ai payé les frais il y a deux semaines. = Zapłaciłem opłaty dwa tygodnie temu.

Uwaga praktyczna: po il y a najczęściej stoi liczba + jednostka czasu (deux jours, trois mois, un an).

Typowy błąd: nie wstawiaj po „il y a” całego zdania.

~~Il y a j’ai passé l’examen…~~
✅ J’ai passé l’examen il y a deux jours.

2) „Depuis que” = „odkąd” (trwa do teraz)

Wzór: Depuis que + zdanie (punkt startu) + , + sytuacja trwająca do dziś

Depuis que je suis diplômé, je travaille. = Odkąd mam dyplom, pracuję.
Depuis que j’ai changé de poste, je voyage plus. = Odkąd zmieniłem stanowisko, więcej podróżuję.

Co kontrolować?

Po depuis que musi być czasownik (to jest spójnik + zdanie).
Druga część zwykle opisuje stan/aktywność, która nadal trwa (często présent).

Typowy błąd: mylenie z „depuis + czas trwania”.

~~Depuis que deux mois, je travaille ici.~~
✅ Je travaille ici depuis deux mois. (bez „que”, bo nie ma zdania)
✅ Depuis que j’ai été embauché, je travaille ici. (jest zdanie)

3) „Lorsque” i „Au moment où” = „kiedy / w momencie gdy” (punkt w czasie)

Oba wprowadzają zdanie z czasownikiem i wskazują konkretny moment.

Wyrażenie	Kiedy użyć	Przykład
Lorsque	neutralne „kiedy”, często dla sytuacji powtarzalnych lub tła	Lorsque j’étais en licence, je révisais souvent.
Au moment où	bardziej „techniczne”: dokładnie w tej chwili, akcent na moment	Au moment où j’ai passé l’examen, j’étais très stressé.

Wskazówka (A2): jeśli po polsku mówisz „w chwili gdy…”, bardzo często pasuje au moment où.

4) „À ce moment-là” = „wtedy” (odwołanie do tego, co już było)

To nie wprowadza nowego zdania podrzędnego. To „łącznik” w narracji: „i wtedy…”

J’ai vu mon résultat et à ce moment-là, j’ai souri. = Zobaczyłem wynik i wtedy się uśmiechnąłem.

Pułapka: nie używaj tego zamiast „lorsque/au moment où”, gdy potrzebujesz „gdy…”.

~~À ce moment-là j’ai passé l’examen, j’étais stressé.~~
✅ Au moment où j’ai passé l’examen, j’étais stressé.

5) „Lors de” = „podczas” + rzeczownik (bez czasownika po „lors de”)

Wzór: Lors de + rzeczownik (wydarzenie/okres)

Lors de mon stage, j’ai beaucoup appris. = Podczas stażu dużo się nauczyłem.
Lors de la réunion, j’ai posé deux questions. = Podczas spotkania zadałem dwa pytania.

Kontrast: „lorsque” wymaga czasownika, „lors de” wymaga rzeczownika.

~~Lorsque mon stage, j’ai appris…~~ (brakuje czasownika)
✅ Lors de mon stage, j’ai appris…
✅ Lorsque j’étais en stage, j’ai appris…

Samo-sprawdzenie: wybierz właściwe wyrażenie w 10 sekund

Czy mówisz „… temu” (zakończone)? → il y a
Czy mówisz „odkąd” i to trwa do dziś? → depuis que
Czy chcesz wskazać moment „gdy…”? → lorsque / au moment où
Czy dopowiadasz „i wtedy” w opowieści? → à ce moment-là
Czy po wyrażeniu ma stać rzeczownik (spotkanie, staż, egzamin jako wydarzenie)? → lors de

Używa się il y a, aby mówić o momencie zakończonym w przeszłości.
Używa się depuis que w odniesieniu do czynności, która trwa aż do chwili obecnej.
Lorsque lub au moment où wskazują konkretny moment.

Expression (Wyrażenie)	Exemple (Przykład)
Il y a (temu)	J’ai obtenu mon diplôme il y a deux ans. (Uzyskałem/Uzyskałam dyplom dwa lata temu.)
Depuis que (odkąd)	Depuis que je suis diplômé, je travaille. (Odkąd* mam dyplom, pracuję.)*
Lorsque (kiedy / gdy)	Lorsque j’étais en master, je révisais. (Kiedy* byłem/byłam na studiach magisterskich, powtarzałem/powtarzałam materiał.)*
Au moment où (w momencie gdy)	Au moment où j’ai passé l’examen. (W momencie, gdy* zdawałem/zdawałam egzamin.)*
A ce moment-là (wtedy / w tamtym momencie)	Et à ce moment-là, j’ai souri. (I wtedy* się uśmiechnąłem/uśmiechnęłam.)*
Lors de (podczas)	Lors de mon stage, j’ai appris. (Podczas* mojego stażu dużo się nauczyłem/nauczyłam.)*

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. J’ai payé les frais de scolarité ________ deux semaines.

2. ________ je suis diplômé, je travaille dans une université à Lyon.

3. ________ j’étais en licence, je révisais souvent à la bibliothèque.

4. ________ j’ai passé l’examen, j’étais très stressé.

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie.

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Zharmonizuj oba zdania w jedno, używając podanego wyrażenia czasowego (np.: Przeprowadziłem się. To było dwa miesiące temu. → Przeprowadziłem się dwa miesiące temu).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Wskazówka Wskazówka (Il y a) J’ai commencé ce travail. C’était il y a trois semaines.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
J’ai commencé ce travail il y a trois semaines.
(Zaczęłam/zacząłem tę pracę trzy tygodnie temu.)
Wskazówka Wskazówka (Depuis que) J’ai un nouveau collègue. Il travaille ici. Il a commencé en janvier.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
J’ai un nouveau collègue : il travaille ici depuis qu’il a commencé en janvier.
(Mam nowego współpracownika: pracuje tu od kiedy zaczął w styczniu.)
Wskazówka Wskazówka (Lorsque) Je fais du sport. J’étais étudiant. (imparfait)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Lorsque j’étais étudiant, je faisais du sport.
(Kiedy byłem studentem, uprawiałem sport.)
Wskazówka Wskazówka (Au moment où) Je suis arrivé à l’aéroport. Le train est parti.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Au moment où je suis arrivé à l’aéroport, le train est parti.
(W chwili kiedy dotarłem na lotnisko, pociąg odjechał.)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: W parach opowiedzcie o swojej drodze i zadajcie drugiej osobie dwa pytania.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie

Sytuacja

Vous êtes à un entretien professionnel et devez parler de votre diplôme universitaire.

Omówić

Il y a combien d’années que vous avez obtenu votre diplôme et dans quelle formation ? (Ile lat minęło od uzyskania dyplomu i na jakim kierunku się kształciłeś/kształciłaś?)
Depuis que vous êtes diplômé, quelles responsabilités nouvelles avez-vous eues au travail ?","Lorsque vous étiez étudiant, comment organisiez-vous vos révisions chaque semestre ?","Au moment où vous avez passé un examen important, que s’est-il passé et quel a été le résultat ? (Odkąd masz dyplom, jakie nowe obowiązki pojawiły się u Ciebie w pracy?)

Przydatne słowa i zwroty

J’ai obtenu ma licence il y a trois ans. (Uzyskałem/Uzyskałam licencjat trzy lata temu.)
Depuis que je suis diplômé, je fais un stage en entreprise. (Odkąd mam dyplom, odbywam praktykę w firmie.)
Lorsque j’étais en master, je révisais chaque soir avant les examens. (Kiedy byłem/byłam na studiach magisterskich, uczyłem się/uczyłam się każdego wieczora przed egzaminami.)

Użyj w rozmowie

il y a (il y a)
depuis que (depuis que)
lorsque (lorsque)