Haber + participio (el pretérito perfecto)

Wat is het pretérito perfecto en wanneer gebruik je het?

• Het pretérito perfecto is een Spaanse tegenwoordige voltooide tijd.
• In het Nederlands lijkt het op: ik heb gegeten, ik ben geweest.

In de praktijk gebruik je het pretérito perfecto vooral voor:

• Acties die net gebeurd zijn
  He reservado una mesa. – Ik heb een tafel gereserveerd (zojuist / kort geleden).
• Acties in een nog lopende periode (vandaag, deze week, dit jaar …)
  Hoy he comido en un restaurante italiano. – Vandaag heb ik in een Italiaans restaurant gegeten.
• Ervaring tot nu toe
  He probado muchos vinos españoles. – Ik heb veel Spaanse wijnen geproefd (in mijn leven tot nu toe).

Let op: Als de periode duidelijk afgesloten is (gisteren, vorig jaar, in 2010), gebruik je meestal een verleden tijd zoals indefinido (dat komt later in je cursus).

De basisvorm: haber + participio

Het pretérito perfecto bestaat altijd uit twee delen:

1. de persoonsvorm van haber
2. het participio (voltooid deelwoord) van het hoofdwerkwoord

• Alleen haber verandert per persoon.
• Het participio (tomado) blijft altijd hetzelfde bij alle personen.

Hoe maak je het participio van regelmatige werkwoorden?

Voor regelmatige werkwoorden is er één heel eenvoudige regel:

• Werkwoorden op -ar: stam + -ado
• Werkwoorden op -er of -ir: stam + -ido

Belangrijk: het participio is onveranderlijk:

• he comido
• has comido
• han comido

Nooit: hemos comida, han comidos.

Onregelmatige participios: de klassiekers om te kennen

Een aantal veelgebruikte werkwoorden hebben een onregelmatig participio.

• Leer deze vormen een paar keer hardop.
• Je komt ze vaak tegen in alledaagse gesprekken.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze snel herkent)

Sprekers van het Nederlands maken vaak dezelfde fouten. Gebruik deze lijst als snelle check.

• 1. Haber weglaten
  *Tomado un café.
  ✓ He tomado un café.
• 2. Persoon verwarren bij haber
  *Él he comido
  ✓ Él ha comido.
  *Nosotros ha reservado
  ✓ Nosotros hemos reservado.
• 3. Participio als infinitief schrijven
  *He comer paella.
  ✓ He comido paella.
• 4. Foute "verbeteringen" van participios
  *he escribido → ✓ he escrito
  *hemos abrido → ✓ hemos abierto
• 5. Participio laten wijzigen in geslacht/meervoud
  *Nosotras hemos cansadas.
  ✓ Nosotras hemos cansado mucho.
  (Het bijvoeglijk naamwoord kan veranderen, het participio van de tijdsvorm niet.)

Signaalwoorden: wanneer denk je aan pretérito perfecto?

Bepaalde woorden zijn een signaal om aan het pretérito perfecto te denken.

• Hoy – vandaag
  Hoy he tomado un café fuera.
• Esta mañana / esta tarde / esta noche – deze ochtend / middag / avond
  Esta mañana he hablado con el camarero.
• Esta semana / este mes / este año
  Esta semana hemos comido dos veces fuera.
• Alguna vez / nunca / todavía no – ooit / nooit / nog niet
  ¿Has probado alguna vez tapas?
  Todavía no he reservado la mesa.

Zie je zo’n woord en is de periode nog bezig? Dan is pretérito perfecto meestal de juiste keuze.

Stap-voor-stap: zo bouw je zelf een zin

Gebruik dit kleine stappenplan elke keer dat je een zin in het pretérito perfecto wilt maken.

1. Kies het onderwerp
   yo, tú, él, ella, nosotros, vosotros, ellos …
2. Kies de juiste vorm van haber
   yo → he
   tú → has
   él/ella/usted → ha
   nosotros → hemos
   vosotros → habéis
   ellos/ustedes → han
3. Maak het participio van het hoofdwerkwoord
   tomar → tomado
   comer → comido
   vivir → vivido
   abrir → abierto, etc.
4. Zet ze meteen achter elkaar
   he + comido, hemos + reservado …
5. Vul de rest van de zin in
   plaats, tijd, objecten …

Voorbeeld:

• Ik (yo) + heb (he) + een pizza eten (comer) vandaag (hoy) in het restaurant.
  → Hoy he comido una pizza en el restaurante.

Plaats van bijwoorden: "ya", "todavía no", "nunca"

Bijwoorden zoals ya, todavía no, nunca, siempre staan meestal tussen haber en het participio.

• Ya – al
  Ya he pedido la bebida. – Ik heb de drank al besteld.
• Todavía no – nog niet
  Todavía no he pagado. – Ik heb nog niet betaald.
• Nunca – nooit (tot nu toe)
  Nunca he comido aquí. – Ik heb hier nog nooit gegeten.

Onthoud de structuur:

haber + (ya / nunca / todavía no) + participio

Snelle zelfcheck: begrijp je het systeem?

Loop deze vragen na. Als je overal "ja" op kunt zeggen, beheers je de basis.

1. Kan ik voor elk onderwerp de juiste vorm van haber kiezen (he, has, ha, hemos, habéis, han)?
2. Kan ik van een regelmatig werkwoord op -ar het participio maken met -ado (tomar → tomado)?
3. Kan ik van een regelmatig werkwoord op -er / -ir het participio maken met -ido (comer → comido, vivir → vivido)?
4. Herken ik de belangrijkste onregelmatige participios (abierto, escrito, hecho, dicho, visto, roto)?
5. Weet ik dat het participio niet verandert in geslacht of aantal (altijd comido, nooit comida als deel van deze tijdsvorm)?
6. Herken ik signaalwoorden als hoy, esta semana, todavía no, nunca en denk ik dan aan het pretérito perfecto?

Twijfel je nog bij één van deze punten? Neem dan vooral nog eens:

• de tabel met haber door,
• de lijst met onregelmatige participios,
• of maak een paar eigen voorbeeldzinnen uit je dagelijkse werk- en privéleven.

Hoe vaker je in je hoofd denkt: "heb + ge-" in het Nederlands, hoe makkelijker je automatisch naar haber + participio in het Spaans overschakelt.